Türk bilim insanı İngiltere'yi bırakıp ülkesine döndü: Kanser tedavisinde çığır açacak proje Türkiye'de başladı!

Türk bilim insanı Dr. Ahmet Acar, kanser çalışmalarına devam etmek üzere Türkiye’ye döndü. Dr. Acar, TÜBİTAK Lider Araştırmacılar Burs Programı ile DNA'ya uygun kanser ilaçlarını seçmek ve yapay zeka ile kanser teşhisi yapmak için hazırlanan projede yer alacak.

ODTÜ Biyolojik Bilimler Bölümünde doktor öğretim üyesi olarak görevini sürdüren Ahmet Acar, 2007'de aynı bölümden mezun olduktan bir yıl sonra İngiltere'nin Manchester şehrindeki Kanser Araştırma Enstitüsünde doktora ve Londra’daki Kanser Araştırma Enstitüsünde doktora sonrası çalışmalarını sürdürdü. Acar, 12 yıl boyunca kanser ilaç direncinin altında yatan moleküler mekanizmanın anlaşılması üzerine araştırmalar yürüttü. Ancak artık çalışmalarına Türkiye’de devam edecek…

TÜBİTAK'ın Lider Araştırmacılar Burs Programı ile Türkiye'ye, mezun olduğu ODTÜ'ye dönmeyi seçtiğini ifade eden Acar, kurduğu Ar-Ge ekibi ile öncelikli olarak kanserin tedavisindeki ilaç direncine neden olan moleküler mekanizmaları aydınlatmaya çalıştıklarını belirtti.

Direnç sonucunda yeni kanser ilaçlarını tespit etmek üzere çalışmalar yürüttüklerine işaret eden Acar, "Dünyadaki ilaç direnci çalışmalarından farklı Türkiye'de, ilk olarak tümör organoidi bankasını ya da diğer adıyla biyobanka kuruyoruz. Organoidler, üç boyutlu kültür ortamında büyüyebilen ve hastanın DNA'sına yüksek benzerlik gösterebilen yenilikçi bir teknoloji. Dünyada bu teknoloji son 5 yıldır devam ediyor. Biz de TÜBİTAK'ın programıyla bu teknolojiyi Türkiye'de geliştirmek üzere çalışıyoruz." dedi.

’20 HASTAYA ÖZEL ORGANOİD OLUŞTURDUK’

Dr. Ahmet Acar şu anda Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ile Ankara Şehir Hastanesindeki klinisyen ekip ile çalışmalarını sürdürüyor. Acar, "Şu ana kadar 20 hastaya özel organoidi oluşturduk. Tümörü tedavi edebilecek ilacı, deneme yanılma yapmak yerine tümörün genomik kompozisyonunu tespit ederek hastaya vermek için çalışıyoruz. Hastanın DNA'sında var olan mutasyonları ve farklı ekspresyon değişimlerini veri tabanımızda topluyoruz. Bu örnekleri büyüttükten sonra bu genetik farklılıklara göre çalışabilecek ilaçları tespit edip bunların üzerinde deniyoruz." ifadelerini kullandı.

Kanser için kullanılan kemoterapinin çok seçici bir tedavi yöntemi olmadığını altını çizen Acar, şu şekilde bir değerlendirmede bulundu:

“Son yıllarda hastanın DNA'sındaki değişimlere göre daha akıllı, güdümlü ilaç tipleri çıkıyor. Ama bu ilaçları hastaya verebilmek için öncelikle o hastanın genetik profilinin çıkartılması gerekiyor. Ona göre, eğer o genetik değişime göre bir ilaç varsa o ilaç hastaya veriliyor. Hastada bir tane ilaç denemek yerine bu organoidler üzerinde aynı anda 100'e yakın ilacı hasta için deneyebiliyoruz ve bu 100 ilaçtan hangisi çok daha etkili ve çalışıyorsa onu hastaya tavsiye edebiliyoruz.”

Acar, kanserde başarı gösterecek ilaçları organoidler üzerinde göstermek için 1 yıldan az bir sürenin kaldığını söyledi. Daha sonra klinik çalışmalara başlayacaklarını bildiren Acar, "Bu teknolojinin tamamen kullanılabilmesi için 2-3 yıla yakın bir süre bizi bekliyor." diyerek çalışmanın ilerleyişine yönelik tarih de verdi.

YAPAY ZEKA KANSER TEŞHİSİNDE KULLANILACAK

Acar, kanserde tanı koymak için ODTÜ Teknokent bünyesinde kurduğu girişim şirketinde yapay zeka tabanlı yazılım geliştirmek üzere ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Emre Akbaş ile çalışma yaptıklarını dile getirdi.

Ankara Şehir Hastanesi ile pilot çalışmaların devam ettiğini vurgulayan Acar, "Algoritmamız başarılı sonuçlar verdi. Kanserdeki 4 seviye için şu andaki başarılı oranlarımız oldukça yüksek seviyelerde. Farklı patologlar arasındaki değerlendirmelerin de tutarlılık oranı yüzde 80'ler dolayında olduğu hesaba katılırsa geliştirdiğimiz algoritmanın kanserde otonom ve hızlı teşhis için önemli bir görev alacaktır." şeklinde konuştu.

Ahmet Acar, hedefinin, araştırmalarını Türkiye'de yürütmek olduğunu sözlerine ekledi.