Marmara Denizi’ne demir atan ODTÜ araştırmacıları müsilajı araştırıyor
Marmara Denizi’ne demir atan ODTÜ arastirmacilari müsilaji arastiriyor
ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü araştırmacıları, 2017’den beri sürdürdükleri Marmara Denizi Bütünleşik Modelleme Sistemi (MARMOD) Projesi kapsamında Bilim-2 Gemisi’yle sefere çıktı. Bilim ekibi, müsilaj ve oksijen konusunda yeni veriler elde etmenin yanı sıra Marmara'nın kirlilik tarihini ortaya çıkarmak ve son durumu gözlemlemek üzere çalışıyor.
ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Mustafa Yücel, mart ayında gerçekleştirdikleri seferde elde ettikleri bulguları ve yeni çıktıkları seferde yürütecekleri çalışmaları anlattı. Marmara Denizi'nde müsilajın mayıs ortası itibariyle görülmediğini, henüz büyük ölçekte müsilaj patlamasının yaşanmadığını aktaran Doç. Dr. Yücel şu şekilde konuştu: “Deniz yüzeyinde zaman zaman görülen bazı organik atıkların toplanması, bunların akıntının etkisiyle belli bantlar halinde yoğunlaşması ve bunun uydulardan da görülebildiğini biliyoruz ama bu bantları yerinde örnekleyip tahlillerini tamamladık. Bilim-2 ve Alemdar gemilerinin örneklediği yerler vardı. Bunların, çoğunlukla polen dediğimiz yapılar olduğu ortaya çıktı. Denizin içinde bir müsilaj oluşumu geçtiğimiz yıl gibi şu ana kadar yok.”
Marmara Denizi’ne demir atan ODTÜ araştırmacıları müsilajı araştırıyor
MARMARA’DA SON DURUM
Doç. Dr. Mustafa Yücel, Bilim-2 Gemisi ile mart sonu nisan başında yaptıkları seferlerde 110'u aşkın istasyondan besin tuzları, organik bileşenler, oksijen ve daha birçok parametre için sonuç aldıklarını söyledi. Mustafa Yücel, “En önemli sonuç, Marmara'nın bu yıl da azot, fosfor, besin tuzları açısından yüklü olduğu. Bu 2021'e göre değişmiş değil, daha iyiye gitmiş değil. Karadeniz'in 3 katı bir yükten bahsediyoruz. Bu önemli bir sonuç çünkü en azından yıldan yıla besin tuzları bakımından Marmara'nın bu yüklü durumunun, yıldan yıla değişebileceğini ve değişimin uzun yıllar alabileceğini anlamaya başladık. 110 istasyon arasında İzmit, Gemlik ve Bandırma körfezleri de var ve buralar Marmara'nın açıklarına göre çok daha yüklü. Buralarda biyolojik üretim çok fazla. Özellikle İzmit Körfezi'nde mart sonu itibariyle çok büyük bir üretim gördük. Marmara, 2021 kış ve ilkbaharında olduğu kadar üretken. Marmara'nın aşırı üretkenliğinde bir fark yok. Fark, müsilajın olmaması. Müsilajın olmaması, nedenlerini araştırdığımız bir konu. Yeni seferlerde bu sorununun cevabını bulacağımıza inanıyoruz.”
OKSİJEN SORUNU DEVAM EDİYOR
Marmara'nın en önemli sorununun oksijen olduğunu, bu durumun geçen yıla göre daha iyiye gitmediğini belirten Yücel, açıklamasına şöyle devam etti:
“Bu yıl Marmara'ya daha fazla oksijen girişi olmamış durumda. Nispeten yağışın yoğun olduğu soğuk bir kış geçti. Biraz oksijen girişi bekliyorduk yüzey karışımıyla, bunun olmadığını maalesef mart sonu itibariyle bulmuş durumdayız. Özellikle oksijen azlığının havaların ısındığı ve denizin durağanlaştığı yaz boyunca daha fazla gelişeceğini bekliyoruz. Marmara'da müsilaj henüz yok ancak oksijen azlığı devam ediyor, sistem besin tuzları açısından geçen yıla göre daha iyi durumda değil. Hem bu ilkbahar yaptığımız seferlerin verilerini, önceki yıl yaptığımız seferlerin verileriyle karşılaştırdığımızda geçen yıl neden müsilaj olduğunu söyleyebiliriz. Geçen yıl daha sıcak bir yıl olmadığını analizlerimiz sonucunda bulduk. Sıcaklık tabii ki bir etken ama denizin durağanlığının, iç karışımının daha etkili olduğu yönünde bulgularımız var. İlk sonuçlarımız özellikle denizin fiziksel oşinografik durumunun ve bunun biyojeokimya ile bağlantısının çok belirleyici olduğu durumda”
Marmara Denizi'nde son haftalarda İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri İşletmeciliği Enstitüsü ile iş birliklerinin yoğunlaştığını belirten Yücel, “İzmit Körfezi'ndeki aşırı üretken durumun mayıs aylarında biraz azaldığını, bunun Boğaz'dan gelen Karadeniz kaynaklı jet akıntısıyla ilgili olduğunu bulduk. Jet akıntısı, kış sonu mart-nisan aylarında yoğun olduğunda, İzmit Körfezi'ni izole ediyor ve suyun orada yüklü biçimde kalmasını sağlıyor. Denizin durağanlığı belki müsilajı tetikleyen bir faktör.” diyerek bir değerlendirmede bulundu.
KİRLİLİK TARİHİ ORTAYA ÇIKARILACAK
Doç. Dr. Mustafa Yücel, Bilim-2 Gemisi ile iki hafta sürecek sefer sırasında 110 istasyonda gözlem yapacaklarını, sadece su kolonundaki müsilaj ve oksijen üzerinde çalışmayacaklarını, derin denize müsilajın etkisinin olup olmadığına da bakacaklarını söyledi.
Marmara Denizi’ne demir atan ODTÜ araştırmacıları müsilajı araştırıyor
Derin denizden alacakları sediman örnekleriyle, Marmara'nın kirlilik tarihini ortaya çıkarmaya çalışacaklarını belirten Yücel, “Ötrofikasyon ve müsilaja neden olan azot-fosfor yüklemesi ne zaman başladı, bunları araştıracağız. Marmara'da birer azot-fosfor deposu, yutağı olduğunu düşünüyoruz. Bu hipotezi test etmek için özel analizlerimiz olacak. Yeni nesil bazı mikrosensörler geliştirdik, bunlarla ilk defa analizler yapacağız, yeni deneylerimiz olacak. Bütün bunları amacı, Marmara'da müsilaja da neden olan azot-fosfor yüklerinin ne kadarının derin tarafta depolandığını ve oksijen kaybıyla beraber bu yüklerin tekrar derin denize girip giremeyeceğini anlamak. Böylece bütüncül bir bakış açısıyla Marmara'nın kimyasal, biyolojik ve fiziksel döngülerini anlamaya çalışıyoruz.” dedi.
MARMARA SİMÜLASYONU
ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Mustafa Yücel, yeni bir projeden de söz ederek, “Dijital ikiz dediğimiz şey, sahada elde ettiğimiz verilerin, öğrendiğimiz proseslerin matematiksel yollarla ifade edilip bir modele dönüşmesi. Sadece matematiksel bir model değil, bu aynı zamanda bir karar destek aracı haline de gelecek. Marmara'nın dijital ikizi, üç boyutlu bir su dolaşımı modelini içerecek, kimyasal döngüleri, müsilajı ve biyolojik üretimi simüle edecek. Aynı zamanda özellikle karar vericilerin ya da modeli kullanacak aktörlerin, bazı parametreleri değiştirip, kirlilik kaynaklarını değiştirip, azaltıp ya da arttırıp, Marmara'nın geleceğini simule edebileceği bir ortam da oluşacak.” şeklinde konuştu.
DEKOSİM Ulusal Deniz Araştırmaları Altyapı Merkezi Projesi ve TÜBİTAK BİDEB Öncü Araştırmacılar Programı tarafından da desteklenen, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü koordinasyonundaki söz konusu proje kapsamında, Marmara Denizi'ndeki çalışmalar devam ediyor.
Yayın Tarihi
|
Bizi Takip Edin
YORUMLAR
