NASA belgeleri sızdı, planları ortaya döküldü... Uzay ajansında Ay krizi

NASA, Artemis 3 misyonu ile uzun yıllar sonra Ay’a ilk kez insanlı bir görev başlatmaya hazırlanıyor. Ancak ABD uzay ajansının Ay'ın yüzeyine astronot indirme planları ciddi bir şekilde tehlikede görünüyor. 1970'lerin başlarından bu yana ilk defa astronotlarını Ay'a göndermek için takvimini oluşturmaya devam eden NASA, tarihleri hızla değiştiriyor.

Teknoloji sitesi Ars Technica'nın elde ettiği belgelere göre, NASA bütçe kısıtlamalarına karşı projelerini devam ettirmeye çalışıyor. Bu kısıtlamalar muhtemelen ajansın 2025 yılında yapmayı planladığı Artemis 3 misyonunun tarihini daha ileriye atacak. Artemis 3, Apollo görevinden sonra gerçekleştirilecek ilk insanlı Ay görevi olacak. ABD’nin eski başkanı Donald Trump yönetiminin belirlediği 2024 yılına kadar Ay yüzeyine ulaşma hedefi çok uzak görünmeye başladı.

NASA, birkaç yıldır Artemis Ay programının ilk aşamasını kamuoyuna açık bir şekilde tartışıyor. Önümüzdeki dört veya beş yıl içinde gerçekleştirilecek olan bu ilk üç görev, Ay'da bir insan varlığının kurulmasına yönelik önemli adımlar olarak tanımlanıyor.

ARTEMİS'E HAZIRLIK

Artemis I görevi ile uzay ajansı, Uzay Fırlatma Sistemi roketini test edecek ve Orion uzay aracını Ay yörüngesine gönderecek. İkinci görev olan Artemis II’de ise Orion uzay aracı ile Ay’ın çevresine dört insan gönderilecek. Ardından, 2025 yılı civarında Artemis III misyonu ile iki astronot Ay'a fırlatılacak. Bununla birlikte, bazı ABD’li kongre üyeleri daha fazla ayrıntı için baskı yapsa da NASA, Artemis görevlerinin zamanlaması için belirsizlik içinde kaldı. Bunun nedeni anlaşılmış olabilir. Ars Technica’nın elde ettiği belgelerde, uzay ajansının 2034 mali yılına kadar Artemis görev takvimi ve manifestosu yer alıyor.

NASA, Artemis misyonu için bazı hedeflere sahip ancak sızdırılan belgelere göre ajans bütçe kısıtlamaları nedeniyle zaman konusunda farklı senaryolar üzerinde de duruyor. Belgeler, NASA’nın temel planın zamanında veya bütçe dahilinde gerçekleştirilebileceğine inanmadıklarını açıkça gösterdi.

Uzay ajansı, Artemis için ‘temel’ plana bağlı kaldığını söylese de, bu zaman çizelgesine uymak oldukça güç. Çünkü zaten ajans, Ay'a hazır uzay giysisi eksikliği de dahil olmak üzere bir dizi faktör nedeniyle Artemis III misyonunu 2025'in ötesine taşımayı düşünüyor. Ayrıca, yeni alternatif programların hazırlanması da NASA'nın kaçınılmaz gecikmelere hazır olduğunu kuvvetle gösteriyor.

NASA ARTEMİS İÇİN YENİ İMZALAR ATTI

NASA ve ABD Enerji Bakanlığı, nükleer enerjiyi Ay'a taşımak için konseptler tasarlayan üç şirketle sözleşme imzaladı. NASA'nın en az 14 yıldır üzerinde çalıştığı bir fisyon yüzey güç sisteminin tasarımını finanse etmek için Lockheed Martin, Westinghouse ve IX'a yaklaşık 5 milyon dolar verecek.

Üç şirket, ay yüzeyinde en az 10 yıl çalışabilen 40 kilowatt sınıfı bir fisyon güç sistemi geliştirmekle görevlendirildi. NASA, bu on yılın sonunda sistemi Ay'da test etmeyi planlıyor. Başarılı olursa, Artemis programının bir parçası olarak Ay ve Mars'ta uzun vadeli görevler için nükleer enerjiye yol açabilir.

12 aylık sözleşmeler kapsamında Lockheed Martin, BWXT ve Creare ile ortak olacak. Westinghouse ise, Aerojet Rocketdyne ile ekip kurarken, IX (Intuitive Machines ve X-Energy'nin ortak girişimi) bir teklif üzerine Maxar ve Boeing ile birlikte çalışacak.

Lockheed Martin, geçen yıl Pentagon'un İleri Savunma Araştırma Projeleri Ajansı tarafından nükleer enerjili uzay aracı geliştirmek için seçilen üç şirketten biriydi. Savunma Bakanlığı ayrıca uzay araçları için nükleer tahrik sistemleri arıyor.