Çocuklarda kansızlık gelişimi etkiliyor

Demir eksikliğinin ülkemizde ve dünyada en sık görülen kansızlık türü olduğunu belirten Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Şükrü Cido, en sık 6 ay-24 ay arası ve ergenlik dönemindeki çocuklarda tespit edildiğini belirtti.

Kansızlık, dokulara oksijen taşımakla görevli olan kırmızı kan hücrelerimizin yaşa ve cinsiyete göre belirlenen normal değerlerin altında olmasıdır. Kansızlığın en sık rastlanan sebebi, kemik iliğinde üretimin azalmış olmasıdır. Üretimin azalmasının da en sık sebepleri, besinle ilgili eksikliklere bağlı olarak gördüğümüz demir eksikliği, B12 vitamini ve folik asit eksikliğidir.

Ülkemizde ve tüm dünyada demir eksikliği, en sık görülen kansızlık türüdür. En sık 6 ay-24 ay arası ve ergenlik dönemindeki çocuklarda görülür. Bunun sebebi de büyüme gelişmenin hızlı olması ile artan ihtiyaç ve besinlerle ihtiyacın yeterli miktarda karşılanamamasıdır. Bir diğer sebep de ergenlik dönemindeki kız çocuklarında âdet kanamalarıyla olan kan kayıplarıdır.

ENFEKSİYON RİSKİ ARTAR

Demir kan yapımında gerekli olduğu gibi beyin gelişiminde, bağışıklık sisteminin etkin çalışmasında da rol oynar. Eksikliğinde uygun zamanda tedavisi yapılamazsa bilişsel fonksiyonlarda kalıcı hasar bırakabilmektedir. Aynı zamanda normalden daha sık enfeksiyonlara yakalanma riski de ortaya çıkmaktadır. Kansızlık durumunda küçük çocuklarda iştahsızlık, büyüme gelişme geriliği, tartı alamama, nöromotor gelişme geriliği, sık enfeksiyon, ağlarken morarma şeklinde olan katılma nöbetleri görülebilir. Daha büyük çocuklarda ise hâlsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi, solukluk, okul başarısında azalma, dikkat dağınıklığı, saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma gibi belirtilerle karşımıza çıkabilir. Eğer kansızlık ağır derecede ise kalp yetmezliği, çarpıntı, hızlı nefes alıp verme, karaciğer ve dalakta büyüme de görülebilir.

ÇAY VE KAHVEDEN UZAK DURULMALI

Öncelikli olarak hamilelikte annelere yeterli demir ve vitamin desteği sağlanmalıdır. Erken ya da düşük doğum ağırlığında doğan bebeklere birinci aydan başlamak üzere, zamanında doğan bebeklere ise dördüncü aydan itibaren en az bir yaşına kadar koruyucu demir desteği verilebilir. Ek gıdaların başlanması ile demirden zengin olan kırmızı et, karaciğer, dalak, balık, yumurta, kuru baklagil, üzüm pekmezi ve koyu yeşil yapraklı besinlerden zengin beslenme özendirilmelidir. İnek sütü demir emilimini engellediği ve bağırsaklardan küçük kanamalar yoluyla kan kaybına sebep olabildiği için bir yaşından önce verilmemeli, bir yaşından sonra ise günde iki bardağı geçmemelidir. Demir emilimini azaltan çay-kahve gibi içeceklerden de uzak durulmalıdır.

Kansızlık tedavisi kansızlığın sebebine göre değişir. Demir eksikliği ya da B12 eksikliği gibi besinsel eksiklikler mevcut ise tedavi bu vitamin ve elementlerin yerine konulmasıyla olur. Demir eksikliğinde ilaç tedavisi yemekten iki saat sonra aç karna ya da demir emilimini arttırdığını bildiğimiz C vitamini içeren taze sıkılmış portakal suyuyla verilebilir. Dişleri siyaha boyama, dışkı renginde koyulaşma, karın ağrısı, bulantı, kabızlık, ishal gibi yan etkilerle kullanımda zorluklar yaşanabilir. Dişlerde boyanma geçicidir ancak önlemek amacıyla ilacın dişlerle temasını azaltacak şekilde verilmesi ya da ardından su içerilmesi faydalı olabilir. Bulantı, karın ağrısı sebebiyle ilacın kullanılamaması hâlinde farklı demir preparatlarına geçilmesi şikâyetleri azaltabilir.