Pandemi çocukları tehlikede! Ebeveynlere büyük iş düşüyor

Covid-19 salgınının getirdiği tedbirlerden ve kaygılardan en çok etkilenenler şüphesiz çocuklar oldu. Çocuk psikolojisinin pandemiden en az yarayla çıkmasında ise ebeveynlere büyük iş düşüyor.

DUYGU YILMAZ

Covid-19, Türkiye’de kendini göstermeye başladığı dönem doğan bebekler şu an kreş yaşına geldi. Salgın tedbirlerinin yanı sıra ölümle ya da uzun yoğun bakım hikâyelerinin ardından korkuyla dolan ebeveynlerin kısıtlamaları bu çocuklar üzerinde büyük bir baskıya sebep oldu. Bu süreçte oluşan “pandemi çocukları” kavramına yönelik sorularımızın cevaplarını ise uzmanlardan aldık. Pandeminin çocuklar için büyük bir kırılma noktası olduğuna dikkat çeken Üsküdar Üniversitesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Ali Mert Beşenek “Sosyal paylaşımlardan mahrum kalmak, virüse bağlı ciddi hastalıklar ve hatta kayıplar yaşamak ‘Pandemi çocuğu’ kavramını ortaya çıkardı. Hastalık ve ölüm gibi kavraması zor tanımlarla çok küçük yaşta tanışmak, parkta oyun oynayamamak, ellerini dezenfekte etmek ve maske takmak zorunda kalmak zorlu süreçleri de beraberinde getirdi. Dış dünyayı daha kaygı verici olarak algılamaları ve sosyal uyaranların eksik kalması çocukların ruhsal gelişimlerini ister istemez olumsuz etkiliyor. Tüm bu olumsuzlukların çocuklarda ileride gelişebilecek ruhsal sorunlar ve hastalıklar için zemin hazırladığı gerçeğiyle yüzleşmek zorundayız” dedi.

AŞIRI KORUMACILIK ZARARLI

Temel güven duygusunun gelişimin çok erken dönemlerinden itibaren çocukların ebeveynlerle ilişkisinde öğrenilip, yerleştiğini belirten Dr. Beşenek “Aşırı korumacı ve müdahaleci ebeveynlerin tutumları çocukların dış dünyayı daha tehlikeli, güvenilmez ve öngörülemez olarak algılamasına sebep olur. Temizliğe daha çok önem vermek, elleri daha sık yıkamak, hiçbir yere dokunmamak gibi daha aktif davranışların boyutu kaçarsa ne yazık ki takıntı hâline gelebilir. Ayrıca genellikle bu takıntılara yoğun bir kaygı, daha ileri yaştaki çocuklarda/ergenlerde ise depresyon da eşlik edebilmektedir. Ailelerin kendi kaygılarını kontrol edebilmeleri ve çocuğa yansıttıkları kaygıları sınırlandırmaları çok önemli” ifadelerini kullandı.

NORMAL HAYAT AKIŞI ŞART

Kaygının her iki boyuttaki aşırısının da faydasız olduğunu vurgulayan Dr. Beşenek şöyle devam etti: Kaygının ‘aşırı az’ olması, kendimizi tehlikelerden koruyamamamız ile sonuçlanır. ‘Aşırı fazla’ olması ise endişe ve takıntılara sebep olabilir. En doğrusu çocuğun gelişimsel düzeyiyle uyumlu bir biçimde onun anlayabileceği şekilde kendini nasıl koruyacağını öğretmek, kaygılarını anlayıp bir hava yastığı görevi ile onları düzenlemek ailenin görevidir. Gerekli tedbirleri aldığı sürece mümkün olduğunca normal hayatına devam etmesi için onu teşvik etmek gerekir.

KISITLAMALAR GELİŞİMİ ETKİLİYOR

Pandemi çocuklarının, kaygılı ve belirsiz bir süreç içerisinde doğduklarını ya da gelişimlerinin önemli bir basamağını bu süreçte tamamladıklarını söyleyen Üsküdar Üniversitesi Uzman Klinik Psikolog Seda Aydoğdu, özellikle bu dönemde çocukların dil gelişiminde veya sosyal beceri alanında gecikmeler görüldüğüne dikkat çekti. Öğrenmenin temel prensiplerinden birinin rol model alarak öğrenme olduğunu belirten Aydoğdu “Bu yüzden anne-baba olarak tutumlarımızı kontrol etmek ve yönetmek çok önemli” dedi. Üzerinde durulması gereken bir diğer konunun ise çocukların kendine güvenmesi olduğunun altını çizen Aydoğdu “Çocukların eve kapanması uyaran eksikliğine maruz kalmasına, öz güvenlerinin daha düşük olmasına sebep olmuş olabilir. Çocuklar için zorlayıcı olan tüm bu durumlar birden fazla alanın değişmesi ve desteklenmesiyle birlikte aşılabilir hâle gelecektir” diye konuştu. Çocuklarla zorlu pandemi sürecini sade bir dille konuşmak gerektiğini vurgulayan Aydoğdu, bu konuşmaların gerekirse oyun veya resimler üzerinden yapılabileceğini aktardı. Etkinlikler sayesinde çocukların endişe oluşturan durumları daha rahat anlayabileceğini ifade eden Aydoğdu konuşmasını şöyle sürdürdü: Çocuğun temizlikte zaman zaman takıntı hâline gelen davranışlarının sebebini anlaması çok önemli. Evde olduğu her saat başı yerine dışarıdan gelindiğinde ya da yemekten önce gibi belirli zamanlarda el yıkama gibi davranış alışkanlıklarını edinmesi uzun vadede de kazanım sağlayacaktır.