Türk bilim adamları keşfetti, dünyada sadece bir ilimizde yaşıyor! Karideslerin akrabası, gözleri yok...

Türk bilim adamları, Türkiye'nin en derin 3'üncü mağarası olan Morca Mağarası'nın derinliklerinde yeni bir tür olan 'yangıç'ı keşfetti. Dünyada sadece bu mağarada yaşayan ve ülkemize ait özgü endemik canlılar arasına adını yazdıran karideslerin akrabası olan 'yangıç'ın gözlerinin bulunmaması dikkat çekti.

Türkiye'nin en derin 3'üncü mağarasında son yapılan keşif ile ülkemize özgü endemik canlıların sayısı bir tane daha artmış oldu. Mersin'in Anamur ilçesinde bulunan Morca Mağarası keşfin ana noktası olurken, 2100 metre rakımda yer alan dikey mağarada bulunan, çift ayaklılar grubuna ait karideslerin akrabası olan ve halk arasında 'yangıç' ismiyle anılan canlı türü bilim dünyası literatürüne kazandırıldı.

Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Temel Bilimleri Bölümü İç Sular Biyolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Özbek ve Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Aydın 'yangıç'ı keşfeden isimler oldular.

TÜRKİYE'NİN EN DERİN 3'ÜNCÜ MAĞARASI

Bu canlılar arasında böcek türleri, yangıçlar, sucul top böcekleri ve hatta balıklar bile olabileceğini söyleyen Özbek, "Derin ve uzun mağaralardaki bu habitatlar genellikle de bilim camiası tarafından henüz tanımlanmamış canlılara ev sahipliği yapıyor. Morca Mağarası Anamur sınırları içinde 2.100 metre rakımda yer alan bir dikey mağaradır. Son yıllarda yapılan çalışmalarla keşfedilen mağara, kendine özel bir yapıya sahip olup, yaklaşık 1.260 metre derinde küçük gölcükler barındırır. Bu özelliğiyle Morca Mağarası Türkiye’nin 3’üncü en derin mağarası olup, dünyada da sayılı derin mağaralardan biridir" ifadelerini kullandı.

"DÜNYADA SADECE BURADA YAŞIYOR"

Keşfin buluş sürecini anlatan Prof. Dr. Özbek, "Yerli ve yabancı profesyonel mağara araştırıcıları tarafından incelenen mağaranın en derin yerinde yer alan gölcüklerde yaşayan yangıç bireyleri olduğu görülmüştür. Yaptığımız mikroskobik ve taksonomik incelemeler sonucunda, bu örneklerin yeni bir yangıç türüne ait olduğunu tespit ettik ve bu yeni canlıya yaşadığı mağaraya ithafen ‘Gammarus morcae’ ismi verdik. Dünyada sadece Morca Mağarası’nda yaşayan bu canlı türünün tespit edilmesiyle birlikte ülkemize özgü endemik canlıların sayısı bir tane daha artmış oldu" diye konuştu.

"YENİ KEŞFEDİLEN TÜRÜN GÖZLERİ BULUNMUYOR"

Tespit edilen canlının göl ve akarsularda yaşayan akrabalarında gelişmiş gözleri bulunduğu halde, yeni keşfedilen türde gözler bulunmadığını belirten Prof. Dr. M. Özbek, "Bu durum derin yeraltı sularında yaşamaya uyum sağlamış canlılarda sıklıkla görülen bir özellik. Bir canlının gözlerinin adaptasyon sonucu kaybolması için ortalama yüz bin yıl geçmesi gerekiyor. Işık olmayan bir ortamda yaşayan canlılar gözlerinin yerine kimyasal reseptörler ve uzamış ekstremiteler geliştiriyor. Bu yaptığımız keşif yeni bir tür tanımlamanın yanında, yeraltı sularında yaşayan canlılar arasında en derinden raporlanmış çalışmalardan biri olması bakımından da önemlidir” ifadelerini kullandı.

"AYDINLATMALAR CANLI TÜRLERİNE ZARAR VEREBİLİR"

Prof. Dr. Özbek, "Dünyada biyolojik çeşitlilik açısından bazı önemli alanlar vardır. Bunlar sıcak noktalar olarak tanımlanmışlardır. Ülkemiz biyolojik çeşitlilik açısından bu önemli alanlardan üç tanesinin ortasında yer alır ve bu yüzden de biyolojik çeşitlilik açısından çok önemlidir. Son yıllarda özellikle akarsu ve göllerimizde çok büyük kirlilik sorunları var. Canlıların yaşamı için çevre bilincinin önemine dikkat etmeliyiz" dedi.