Artemis II için geri sayım başladı! İlk kez organ çipleri incelenecek
İnsanlığın Apollo 17’den bu yana ilk kez Ay’a insanlı dönüşünü temsil eden Artemis 2 görevi kapsamında dört astronot, bugün Türkiye saati ile 01.24’te Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden havalanacak.
- Artemis programı sayesinde Ay yüzeyine yaklaşık 6.618 kilometre yaklaşılarak insanlık tarihindeki en uzak mesafe rekoru kırılacak.
İnsanlık, yarım asırlık bir aranın ardından Ay’ın karanlık yüzüne ve derin uzayın bilinmezlerine doğru tarihi bir adım atıyor.
NASA’nın Artemis II görevi kapsamında dört astronot çarşamba gecesini perşembeye bağlayan Türkiye saati ile 01.24’te, Lockheed Martin üretimi Orion kapsülü ve Boeing imzalı SLS roketinin omuzlarında, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden havalanacak.
"AMERİKA BİR DAHA ASLA AY’DAN VAZGEÇMEYECEK"
Apollo programının mirasını devralan Artemis, selefinden farklı olarak "gitmek ve kalmak" felsefesi üzerine inşa edildi.
Artemis programı sayesinde Ay yüzeyine yaklaşık 6.618 kilometre yaklaşılarak insanlık tarihindeki en uzak mesafe rekoru kırılacak.
"ORGAN ÇİPLERİ" DEVREDE
Öte yandan Uzay radyasyonunun ve yerçekimsizliğin bağışıklık sistemi üzerindeki yıkıcı etkileri, astronotların hücrelerini taşıyan "organ çipleri" ile mikroskobik düzeyde incelenecek. 6 Nisan’da Ay’ın öte yanından geçecek olan mürettebat dünyadan hiç görülmemiş manzaralara tanıklık ederken, derin uzayın insan sağlığı üzerindeki maliyetini de bizzat test edecek.
GÜNEY KUTBUNDAKİ "BUZ" SAVAŞLARI
NASA ve rakibi Çin arasındaki amansız yarışın merkezinde Ay’ın güney kutbu bulunuyor. Kraterlerde hapsolmuş donmuş su kaynaklarını oksijen ve hidrojene ayrıştırarak yerel kaynak kullanımı (ISRU) sağlamak, yeni uzay ekonomisinin temel taşı haline geldi.
1960’ların ideolojik yarışı, yerini kaynak ve lojistik hakimiyeti savaşına bıraktı. Uzay Antlaşması’nın muğlak mülkiyet sınırlarında, "fiili işgal" ile "kaynak tahsisi" arasındaki o ince çizgide yeni bir astro-hukuk inşa ediliyor.
50 YIL SONRA İLK KEZ
Artemis görevinin ekibini, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'dan dört astronot oluşturuyor:
Emekli bir ABD Deniz Kuvvetleri kaptanı olan Reid Wiseman, üç yıl önce ekibe komutanlık etmesi istendiğinde NASA'nın baş astronotu olarak görev yapıyordu.
Öte yandan Orion kapsülünün kontrolünden sorumlu olan Victor Glover, Ay yolculuğuna çıkan ilk Siyah astronot olarak dünya tarihine geçerken, misyon uzmanı Christina Koch, Ay çevresine ulaşan ilk kadın astronot unvanını alacak. Kanada Uzay Ajansı adına kadroya dahil olan Jeremy Hansen ise derin uzay görevine katılan ilk Kanadalı astronot sıfatıyla ekibe dahil oldu.
Artemis programı için bugüne kadar harcanan meblağın 93 milyar doları bulduğu tahmin ediliyor.
Artemis II’nin odağında öncelikle bilinenin aksine insan sağlığı var. Uzay radyasyonu ve yer çekimsizliğin bağışıklık sistemini nasıl çökerttiği, uyku hâlindeki virüsleri nasıl uyandırdığı incelenecek.
SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK? DAKİKA DAKİKA
NASA, yarım asırlık sessizliği bozacak fırlatma için "T minus" olarak adlandırılan terminal sayım sistemini devreye aldı. Planlı duraklamaların yer aldığı süreçte, fırlatmadan 40 ve 10 dakika önce sistemler bilinçli olarak durdurularak son teknik kontroller icra ediliyor. Gerçek fırlatma zamanı olan "L minus" ise teknik aksaklık veya güvenlik riski durumunda harekat merkezi tarafından yeniden belirleniyor.
YAKIT DİSİPLİNİ
Roketin en hassas noktası olan yakıt sistemine, milyonlarca litre sıvı hidrojen yükleniyor. Hidrojenin uçucu yapısı nedeniyle geçmişte yaşanan sızıntı sorunları, anlık izleme panelleriyle kontrol altında tutuluyor. Helyum akışı problemleri de dahil olmak üzere tüm parametreler, fırlatma onayına kadar milimetrik bir titizlikle takip ediliyor.
MÜRETTEBAT SON 4 SAATTE...
Fırlatmaya 4 saat 40 dakika kala aileleriyle vedalaşacak olan mürettebat, tarihi yolculuğun en zorlu eşiğini geride bırakacak. Turuncu uzay kıyafetlerini kuşanan dört astronot özel araçlarla fırlatma rampasına intikal ederek Orion kapsülündeki yerlerini alacak. Kapsül, ateşlemeden sadece iki saniye sonra saatte 805 kilometre hıza ulaşarak yerçekimine meydan okuyacak.
SON KARAR: "GO / NO-GO" OYLAMASI
Fırlatmaya 16 dakika kala (T-16) harekat merkezi son "go/no-go" oylamasını gerçekleştirerek fırlatma emrini mühürlüyor.
T-10 aşamasında sistemlerin otomatik kontrole geçmesiyle birlikte, roketin tüm parametreleri yapay zeka ve uzman ekiplerce son kez denetleniyor. Herhangi bir sapma durumunda süreç durdurularak; aynı gün içindeki ikinci fırlatma penceresi için hazırlıklar derhal başlatılıyor.
RUSYA, AY'IN YÜZEYİNDE TARAMA YAPACAK
Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos) Başkanı Dmitriy Bakanov ise Rus parlamentosunun üst kanadı Federasyon Konseyi'nde ülkesinin Ay programına ilişkin açıklamalarda bulundu.
Bakanov, Ay'ın yapısıyla ilgili çalışmaların bu yıl hızlanacağına işaret ederek, "Onu tarayacağız ve Ay toprağını toplayıp verileri dünyaya iletecek iniş modülünün tasarımını tamamlayacağız. 2026 yılında Ay'ın iç yapısını incelemek için cihazların geliştirilmesine başlanacak." dedi.
Roscosmos ile Çin Ulusal Uzay İdaresi arasında Ay'da araştırmalar yapmak üzere ortak istasyon kurulması konusunda 2021'de mutabakat zaptı imzalanmıştı.
