Boris Johnson'dan çok konuşulacak İstanbul itirafı! "Büyükannem Kapalıçarşı'da köle olarak satıldı"
İngiltere'nin eski Başbakanı Boris Johnson, ailesinin Osmanlı İstanbul'una uzanan geçmişini anlattı. Rusya'nın Çerkes sürgünü sırasında İstanbul'a getirilen büyük-büyük-büyükannesi Hanife Feride'nin henüz 13 yaşındayken Kapalıçarşı'da köle olarak satıldığını yazan Johnson, İngiltere'deki kölelik tazminatı tartışmalarına da ailesinin hikâyesi üzerinden cevap verdi.
Osmanlı döneminde İstanbul'da köle olarak satılan Çerkes bir kızın hikayesi, eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson'ın aile geçmişinden çıktı.
Johnson, Rusya'nın Kafkasya'daki Çerkeslere yönelik sürgünü sırasında İstanbul'a getirilen büyük-büyük-büyükannesi Hanife Feride'nin henüz çocuk yaşta Kapalıçarşı'da satıldığını yazdı.
İngiltere'deki kölelik tazminatı tartışmalarına değinen Johnson, ailesinin geçmişini örnek göstererek tazminat taleplerine karşı çıktı.
"KAPALIÇARŞI'DA KÖLE OLARAK SATILDI"
Johnson, yazısında 19. yüzyılın ortalarında İstanbul'a getirilen Hanife Feride'nin hikayesine şöyle yer verdi:
"19. yüzyılın ortalarında, İstanbul'daki Kapalıçarşı'nın kuzeydoğu köşesine gidelim. Burada bu çocuk, korkmuş ve kafası karışmış bir şekilde, dilini anlamadığı müşteriler tarafından inceleniyor. Kendisi Kafkasya'da süregiden savaştan kaçan bir mülteci.
"KARADENİZ'İ ON GÜNDE GEÇTİ"
Ahşap bir teknede Karadeniz'i geçmek için on gün boyunca seyahat etmiş ve şimdi Kapalıçarşı'daki fındık, baklava, halı ve diğer mallar gibi kelimenin tam anlamıyla pazara çıkarılıyor."
Kafkasya'daki savaşın köle ticaretine etkisine de değinen Johnson, şu ifadeleri kullandı:
"Satıcıları, muhtemelen çok fazla bir fiyat getirmeyeceğini biliyorlar. Kafkasya'da işler, Rus istilasının sonucu olarak o kadar korkunç ki şu anda ortalıkta Çerkes köle kız bolluğu var."
"ÇERKES KIZLARIN FİYATI 100 STERLİNDEN 5 STERLİNE DÜŞTÜ"
Johnson, yazısında dönemin İngiliz gazetelerinden London Post'un İstanbul'dan yayımladığı bir habere de yer verdi.
"London Post için İstanbul'dan yapılan dönemin bir haberinde, 'Hiçbir zaman beyaz insan eti şu anda olduğu kadar ucuz olmamıştı' deniliyor. Gazete, iyi ile orta halli bir Çerkes kızın fiyatının 100 sterlinden 5 sterline kadar düştüğünü yazıyor."
"13 YAŞINDAYKEN 43 YAŞINDAKİ BİR ADAMLA EVLENDİRİLDİ"
Johnson, Hanife Feride'nin Kapalıçarşı'da satılmasının ardından yaşananları da anlattı:
"Küçük kız şanslı. Hayırsever bir Türk kadın onu beğeniyor, fiyatı kaydedilmemiş bir bedelle satın alıyor ve evine götürüyor. Orada kıza eğitim veriyor ve sonunda onu 43 yaşındaki dul ve başarılı iş insanı olan oğluyla evlendiriyor. Kız ise henüz 13 yaşında."
"BİZ JOHNSONLAR DA KÖLE SOYUNDAN GELİYORUZ"
Johnson, ailesinin geçmişine ilişkin araştırmaları kız kardeşi Rachel ve kuzeni Sinan'ın yürüttüğünü yazdı.
"Adı Hanife Feride ve kendisi benim büyük-büyük-büyükannem. Evet millet, bu gerçek. Kız kardeşim Rachel'ın ve kuzenim Sinan'ın araştırmalarına çok minnettarım. Çünkü bu inkar edilemez görünüyor: Biz Johnsonlar da köle soyundan geliyoruz."
"MODERN TÜRK VERGİ MÜKELLEFİ NEDEN PARA ÖDESİN?"
Johnson, İngiltere'nin kölelik geçmişi nedeniyle tazminat ödemesi yönündeki talepleri eleştirirken Türkiye'yi de örnek gösterdi.
"Modern Türk vergi mükellefi, Osmanlı İstanbul'unda tamamen farklı bir yönetim altında yapılan şeyler için neden para ödesin ki?"
Rusya'nın Çerkes sürgünündeki rolüne değinen Johnson, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Sanırım Kremlin'e başvurabilirdik. Çünkü sonuçta milyonlarca Çerkes'i topraklarından süren Rus emperyalist saldırganlığıydı."
"PUTİN'E YAZIP TAZMİNAT İSTEYEBİLİRDİK"
Johnson, ailesinin geçmişi üzerinden Rusya'dan tazminat talep edilmesi ihtimalini de ele aldı.
"Evet, Putin'e yazıp tazminat isteyebilirdik ama sanırım cevabını tahmin edebiliyorum. Rus ekonomisi zaten dizlerinin üstünde ve sanırım Johnson ailesi Putin'in harcama öncelikleri listesinde şu anda oldukça alt sıralarda yer alıyor."
"BANA DA TAZMİNAT ÖDENMESİNİ İSTER MİSİNİZ?"
Eski İngiltere Başbakanı, kölelik nedeniyle günümüzde tazminat ödenmesi taleplerine karşı çıktığı yazısında şu soruyu yöneltti:
"Dışarıda bir yerde, geniş ve oldukça varlıklı olan Johnson ailesinin vergi mükellefi tarafından finanse edilen herhangi bir tazminatı hak ettiğini ciddiyetle düşünen var mı?"
Johnson, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Büyük-büyük-büyükannemin maruz kaldığı şüphe götürmez adaletsizliğin telafisi olarak, bir anda elime yüklü miktarda para geçmesini ister misiniz?"
"KÖLELİĞİN TORUNLARINA TEK BİR KURUŞ BİLE ÖDEMEMELİYİZ"
Johnson, İngiltere'nin geçmişteki köle ticareti nedeniyle bugünün vergi mükelleflerinden tazminat ödenmesini istemenin yanlış olduğunu savundu.
"Köle ticareti korkunçtu ve transatlantik köle ticareti, insanın insana zulmünün bir örneği olarak sonsuza dek hatırlanmayı hak eden bir suçtu."
Ancak geçmişte yaşanan olaylardan bugünkü nesillerin mali açıdan sorumlu tutulamayacağını savunan Johnson, şu ifadeleri kullandı:
"Uzak atalarımızın pişmanlık duyulan eylemleri için tazminat ödeme gibi bu gülünç ilkeyi kabul edersek, sonsuza dek sanık sandalyesinde olacağız."
Johnson, yazısını şu sözlerle tamamladı:
"Köleliğin torunlarına tek bir kuruş bile ödememeliyiz. Bu çılgınlığın doruk noktasıdır."
HANİFE FERİDE'NİN HİKAYESİ 2021'DE ORTAYA ÇIKMIŞTI
Boris Johnson'ın ailesinin geçmişi, 2021 yılında kız kardeşi Rachel Sabiha Johnson'ın açıklamalarıyla İngiliz basınında yer almıştı.
Rachel Johnson, ailesinin geçmişinin araştırıldığı Channel 5'in "1000 Yıllık Esaret" adlı belgeselinde Hanife Feride'nin hikâyesini öğrendiğini anlatmıştı.
Milliyet'in 2 Kasım 2021 tarihli haberine göre Rachel Johnson, Hanife Feride'nin Rusya'nın Kafkasya'daki Çerkeslere yönelik sürgün politikaları sırasında İstanbul'a geldiğini ve 13 yaşındayken 43 yaşındaki tüccar Ahmed Hamdi ile evlendirildiğini söylemişti.
BORİS JOHNSON'IN OSMANLI BAĞLANTISI: ALİ KEMAL
Hanife Feride'nin ailesi, Osmanlı döneminde gazetecilik ve bakanlık yapan Ali Kemal üzerinden Boris Johnson'a uzanıyor.
Hanife Feride ile Ahmed Hamdi'nin 1867 yılında İstanbul'da doğan oğlu Ali Kemal, Boris Johnson'ın babası Stanley Johnson'ın dedesiydi.
Osmanlı'nın son döneminde gazetecilik ve siyaset yapan Ali Kemal, Damat Ferit Paşa hükümetlerinde Maarif ve Dahiliye Nazırlığı görevlerinde bulundu.
Milli Mücadele'ye muhalefetiyle tanınan Ali Kemal, 1922 yılında İzmit'te linç edilerek öldürüldü.
Ali Kemal'in İngiltere'de yaşayan çocukları, anneannelerinin kızlık soyadı olan Johnson'ı kullanmaya başladı. Böylece ailenin Türkiye'ye uzanan geçmişi, İngiltere'nin eski başbakanlarından Boris Johnson'ın soy ağacına kadar ulaştı.

