Google ve Meta'ya telif kıskacı! Fransa'da kabul edildi, Türkiye'de de Meclis gündeminde

Google ve Meta'ya telif kıskacı! Fransa'da kabul edildi, Türkiye'de de Meclis gündeminde
Başlık ResmiGoogle ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde "Bu görsel AI desteğiyle oluşturulmuştur."

Fransa'da Google, Meta ve diğer dijital platformların haber içeriklerinden yararlanması karşılığında basın kuruluşlarına adil ödeme yapılmasını sağlamayı amaçlayan yasa parlamentoda kabul edildi. Yeni düzenlemeyle yükümlülüklerini ihlal eden şirketlere küresel cirolarının yüzde 1'ine kadar para cezası uygulanabilecek. Türkiye'de de benzer bir sistemin kurulması için hazırlanan dijital telif kanunu teklifleri TBMM'de komisyon aşamasında bulunuyor.

Kaydet
|
Seyit Ahmet Sarıtepeci
SEYİT AHMET SARITEPECİ

Fransa, teknoloji devleri ile basın kuruluşları arasındaki telif anlaşmazlıklarına yönelik yeni bir adım attı. Haber içeriklerinin dijital platformlar tarafından kullanılması karşılığında gazetelere ve haber ajanslarına adil ödeme yapılmasını hedefleyen düzenleme, Fransa Parlamentosunun iki kanadında da kabul edildi.

Fransa Kültür Bakanlığının 19 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre, basın yayıncılarının ve haber ajanslarının bağlantılı haklarını güçlendiren yasa, Ulusal Meclis ve Senatoda oy birliğiyle kabul edildi.

Düzenleme, Google ve Meta gibi büyük teknoloji şirketlerinin haber içeriklerinden elde ettiği ekonomik değerin basın kuruluşlarıyla paylaşılmasını sağlayan mevcut telif sisteminin daha etkin uygulanmasını amaçlıyor.

Google ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde
Başlık ResmiGoogle ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde

GOOGLE VE META'YA YENİ YÜKÜMLÜLÜKLER

Fransa'da 2019 yılında Avrupa Birliği düzenlemeleri doğrultusunda oluşturulan bağlantılı haklar sistemi, gazetelerin ve haber ajanslarının içeriklerini kullanan dijital platformlardan ödeme talep edebilmesine imkân tanıyordu.

Ancak aradan geçen yıllarda basın kuruluşları ile teknoloji şirketleri arasındaki müzakerelerde ciddi anlaşmazlıklar yaşandı.

Özellikle Google'ın haber içeriklerinin kullanımı karşılığında ödenecek tutarların hesaplanması için gerekli bilgileri yeterince paylaşmadığı gerekçesiyle yaptırımlarla karşılaşması, sistemin uygulanmasındaki sorunları gündeme taşıdı.

Yeni düzenlemeyle platformların, haber içeriklerinin kullanımına ve ödenmesi gereken ücretlerin hesaplanmasına ilişkin bilgileri basın kuruluşlarına sunması yükümlülüğü güçlendirildi.

KÜRESEL CİRONUN YÜZDE 1'İNE KADAR CEZA

Düzenlemenin en dikkat çeken hükümlerinden biri, teknoloji şirketlerine uygulanabilecek para cezaları oldu.

Fransa'nın Görsel-İşitsel ve Dijital İletişim Düzenleme Kurumu Arcom'a yeni denetim ve yaptırım yetkileri verildi.

Buna göre dijital platformlar, basın kuruluşlarının haber içeriklerinin kullanımına ilişkin bilgi taleplerini 30 gün içerisinde karşılamakla yükümlü olacak.

Bilgilerin paylaşılmaması veya eksik sunulması durumunda basın kuruluşları Arcom'a başvurabilecek.

Kurumun bilgi paylaşımına yönelik talimatlarına uyulmaması hâlinde şirketlere, son mali yılın vergiler hariç dünya genelindeki cirosunun yüzde 1'ine kadar para cezası uygulanabilecek.

Google ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde
Başlık ResmiGoogle ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde

ANLAŞMA OLMAZSA TELİF ÜCRETİNİ DÜZENLEYİCİ KURUM BELİRLEYECEK

Yeni yasa, basın kuruluşları ile teknoloji şirketleri arasındaki telif görüşmelerinin sonuçsuz kalmasına yönelik bir mekanizma da getiriyor.

Tarafların müzakerelerin başlamasından itibaren üç ay içinde ödeme miktarında anlaşamaması hâlinde Arcom'a başvuru yapılabilecek.

Düzenleyici kurum, başvuruyu iki ay içinde değerlendirerek sunulan teklifler arasında uygun olanı belirleyebilecek veya doğrudan ödenecek telif ücretini tespit edebilecek.

Platformların müzakere sürecinde ilgili haber içeriklerinin görünürlüğünü azaltması veya görüntülenme biçimini kısıtlaması da yasaklanıyor.

GOOGLE'A DAHA ÖNCE 750 MİLYON AVRO CEZA KESİLMİŞTİ

Fransa'da haber içeriklerinin telif haklarına ilişkin tartışmalar daha önce de büyük yaptırımlara neden olmuştu.

Fransa Rekabet Kurumu, Google'a bağlantılı haklara ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle 2021 yılında 500 milyon avro, 2024 yılında ise 250 milyon avro para cezası vermişti.

Böylece teknoloji devine uygulanan cezaların toplamı 750 milyon avroya ulaşmıştı.

2024 yılındaki yaptırımda Google'ın yapay zekâ modeli Gemini'yi geliştirmek için basın içeriklerini kullanırken ilgili yayıncıları önceden yeterince bilgilendirmemesi de değerlendirilen ihlaller arasında yer almıştı.

Google ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde
Başlık ResmiGoogle ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde

TÜRKİYE'DE DİJİTAL TELİF YASASI HANGİ AŞAMADA?

Fransa'daki gelişmelerin ardından gözler, haber içeriklerinin dijital platformlar tarafından kullanılmasına ilişkin düzenleme çalışmalarının sürdüğü Türkiye'ye çevrildi.

Türkiye'de hâlihazırda Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında telif koruması bulunurken, dijital platformların haber içeriklerinden elde ettikleri ekonomik değeri basın kuruluşlarıyla paylaşmalarına yönelik özel bir sistem kurulması da gündemde.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin resmî kayıtlarına göre dijital telif alanında hazırlanan üç ayrı kanun teklifi henüz komisyon aşamasında bulunuyor.

Bunlardan biri, MHP Kırıkkale Milletvekili Halil Öztürk tarafından 10 Şubat 2026'da Meclise sunulan "Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi".

2/3519 esas numaralı teklifin amacı, dijital platformlar ile medya kuruluşları arasındaki ekonomik dengesizliği azaltmak ve haber içeriklerinin çevrim içi kullanımından doğan gelirlerin adil paylaşımını sağlamak.

Teklif ayrıca telif müzakerelerinin şeffaflaştırılmasını ve dijital platformların haber kuruluşlarına algoritmik ayrımcılık yoluyla baskı uygulamasının önlenmesini hedefliyor.

MECLİSTE ÜÇ AYRI KANUN TEKLİFİ BULUNUYOR

Dijital telif alanındaki diğer teklifler ise 11 Aralık 2025 ve 2 Ekim 2026 tarihlerinde TBMM Başkanlığına sunuldu.

2/3417 ve 2/3909 esas numaralı "Dijital Telif Hakları Kanun Teklifi" başlıklı düzenlemeler, dijital ortamlarda telif haklarının korunmasına yönelik hükümler içeriyor.

Ekim 2026'da sunulan teklifin gerekçesinde, haber metinleri, makaleler ve görsellerin dijital platformlarda kullanımında basın kuruluşlarının ekonomik haklarının korunması gerektiği vurgulanıyor.

Tekliflerde dijital içeriklerin lisanslanması, telif haklarının korunması ve platformların yükümlülüklerinin belirlenmesine yönelik düzenlemeler öngörülüyor.

Ancak söz konusu teklifler henüz yasalaşmadı. Bu nedenle Fransa'daki yeni sisteme benzer, basın kuruluşlarının dijital platformlardan haber kullanımına ilişkin ödeme almasını düzenleyen kapsamlı bir özel mekanizma Türkiye'de henüz yürürlüğe girmiş değil.

Google ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde
Başlık ResmiGoogle ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde

AB'NİN META KARARI TÜRKİYE İÇİN DE GÜNDEME GELMİŞTİ

Öte yandan Avrupa Birliği Adalet Divanının Mayıs 2026'da verdiği bir karar da Türkiye'deki dijital telif tartışmaları açısından önem taşıyor.

Divan, İtalya'da dijital platformların haber içeriklerini kullanan basın kuruluşlarıyla telif müzakeresi yürütmesine ilişkin sistemin genel olarak AB hukukuna uygun olduğuna hükmetti.

Kararda devletlerin ücretlendirmeye ilişkin düzenleyici mekanizmalar oluşturabileceği, platformlara bilgi paylaşımı ve iyi niyetli müzakere yükümlülükleri getirilebileceği belirtildi.

Konuyu değerlendiren Boğaziçi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Furkan Akıncı, AB kararlarının Türkiye'yi doğrudan bağlamadığını ancak benzer bir sistemin oluşturulmasına ilişkin hukuki tartışmalarda yol gösterici olabileceğini ifade etti.

GAZETECİLERİN TELİF GELİRLERİNDE ŞEFFAFLIK SAĞLANACAK

Fransa'da kabul edilen düzenleme yalnızca dijital platformları değil, gazeteler ile haber ajanslarının gazetecilere karşı yükümlülüklerini de kapsıyor.

Basın kuruluşlarının platformlardan elde ettiği bağlantılı hak gelirlerinin, gazetecileri ve diğer eser sahiplerini temsil eden kuruluşlarla yürütülen görüşmelerde açıklanması öngörülüyor.

Böylece haber içeriklerinden sağlanan gelirlerin paylaşımında daha fazla şeffaflık hedefleniyor.

Google ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde
Başlık ResmiGoogle ve Metaya telif kıskacı! Fransada kabul edildi, Türkiyede de Meclis gündeminde

FRANSA KÜLTÜR BAKANLIĞINDAN AÇIKLAMA

Fransa Kültür Bakanı Catherine Pégard, parlamentoda kabul edilen düzenlemenin basın kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliği açısından önemli olduğunu belirtti.

Pégard, bağlantılı hakların güçlendirilmesinin dijital platformlar karşısında basın yayıncıları ile haber ajanslarına adil ücret ödenmesini sağlamak ve güvenilir gazeteciliğin finansmanını korumak anlamına geldiğini ifade etti.

Bakanlık açıklamasında, kaliteli ve güvenilir bilginin üretilmesinin maliyeti bulunduğu, bu içerikleri kullanan büyük dijital platformların da söz konusu maliyete katkı sağlaması gerektiği vurgulandı.

Fransa'da parlamentodan geçen yeni düzenleme, Türkiye'de Meclis komisyonlarında bulunan dijital telif tekliflerinin geleceğini de yeniden gündeme taşıdı.

BAKMADAN GEÇME
Gençlerin üçte biri makinelere sığınıyor: Z kuşağının yeni arkadaşı yapay zekâ
GÜNDEM

Gençlerin üçte biri makinelere sığınıyor: Z kuşağının yeni arkadaşı yapay zekâ

Whatsapp İkon Facebook İkon
Paylaş
Paylaş
Yayın Tarihi |
Haberle İlgili Daha Fazlası
Dünya
Bizi Takip Edin Bizi Takip Edin
SONRAKİ HABER