Orta Doğu’da Ukrayna endişesi

Dünya, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısının Avrupa üzerindeki etkisine odaklanırken, göz ardı edilen Orta Doğu büyük risk altında.

OSMAN SAĞIRLI

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali Orta Doğu’daki kırılgan istikrar üzerinde bozucu bir etki yapıyor. Moskova’nın yaptırımlara rağmen askerî faaliyetlerinde ilerlemeyi sürdürmesi, nükleer anlaşma görüşmeleri yapan İran’ı cesaretlendiriyor. İran İslam Devrim Muhafızları Birliği (IRGC), 10 Mart’ta hedeflerin İsrail’in bir “stratejik merkezinin” parçası olduğu bahanesiyle Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi’nin başşehri Erbil’deki Amerikan diplomatik tesislerine yapılan balistik füze saldırılarının sorumluluğunu üstlendi. Saldırılar, Irak’taki Kürdistan Demokrat Partisine (KDP) Bağdat’ta İran’ın Şii müttefiklerini dışlayan Mukteda es-Sadr liderliğindeki bir hükûmeti desteklememesi için bir uyarı olarak görüldü. Ayrıca, Tahran’ın “nükleer müzakerelerden sonuç çıkması için sonsuza kadar beklemeyeceğine dair” bir mesajı olarak değerlendirildi.

İSRAİL MÜDAHALEDE BULUNABİLİR

İran, nükleer silaha sahip olma kapasitesine her zamankinden daha yakın. Bu, İran’ın geri dönüşü olmayan bir noktaya gelmesini önlemek için İsrail’e askerî müdahalede bulunma ihtimalini artırıyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov 15 Mart’ta, ABD’den İran ile olan ticaretinin Ukrayna ile ilgili yaptırımlara tabi olmayacağına dair “yazılı garanti” aldığını söyledi. Bununla birlikte, dünya güçlerinin İran ile anlaşmayı sonuçlandırması ne kadar uzun sürerse, Tahran ile bölgesel rakipleri arasındaki gerilimin artmaya devam etmesi daha yüksek ihtimal.

DEVRİM MUHAFIZLARI TALEBİ

Tahran’dan gelen “nükleer anlaşma karşılığında İran Devrim Muhafızlarının, ABD Dışişleri Bakanlığının Dış Terör Örgütü (FTO) listesinden çıkarılması” talebi yerine gelmezse İran destekli grupların bölgedeki terör faaliyetlerinde ciddi bir artış olması kaçınılmaz görünüyor. Bu gruplar Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emîrlikleri ve Bahreyn’e yönelik saldırıları hızlandırabilir. Bu olmadan Tahran, BAE ve Suudi Arabistan’a yönelik yatırımcıları hedef alabilir ve her iki ülkenin de petrol ihracatını engelleyebilir.

DEAŞ’A KAPIYI ARALAYABİLİR

Rus işgali aynı zamanda terör örgütü DEAŞ’a “yeniden bir araya gelmek” ve “bölgede kargaşaya sebep olmak” için aradığı fırsat kapısını aralayabilir. Moskova, binlerce Suriyeliyi hava yoluyla Ukrayna’daki savaş alanına göndermeyi planladığı için rejim ordusu büyük bir darbe aldı. Bazı raporlara göre, rejim güçlerinin önemli bir bölümünü oluşturan 40.000 kadar Suriyeli, Ukrayna’da savaşmak için kaydoldu. Beşar Esad’ın kardeşi Mahir Esad tarafından kontrol edilen ve Moskova tarafından eğitilmiş seçkin 4. Bölük de kayıt yaptıranlar arasında. Bu durum, rejimin Şam üzerindeki hâkimiyetini tehli-keye atmayacak gibi görünse de diğer alanlarda ciddi güç değişikliğine sebep olacak.

GIDA FATURALARI ARTIYOR

Son olarak, Rusya’nın savaşı sebebiyle gıda ithalat faturalarının artması yüzünden Mısır, Fas ve Tunus gibi ülkelerde ramazan öncesi artan bir hoşnutsuzluğa yol olacağı malum. Kutsal ayın başlamasından sadece haftalar önce, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki tüketiciler, ithalat kıtlığı ve artan nakliye maliyetleri yüzünden buğday stoklama telaşında. Bu ülkelerdeki rejimler, bölgede Arap Baharı benzeri protestoların tekrarlanmasına yol açan “ekmek ayaklanmaları” ihtimaliyle karşı karşıya kalabilir.