Deprem en çok vasıflı iş gücünü etkiledi: Sanayinin zararı 81,1 milyar TL

Deprem bölgesindeki 47 bin 581 imalat firmasının 8.599’uyla yapılan anket sonuçlarına göre sanayi tesislerinin hasarı 81,1 milyar TL’yi buluyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı raporunda, bazı tesislerde kilit personel kaybı ve personel şartlarından kaynaklanan zorluklar nedeniyle operasyonlarda kesintilerin olmasının beklendiği kaydedildi.

CEVDET FIRAT AYDOĞMUŞ'UN HABERİ - Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, yaptığı çalışmayla Kahramanmaraş ve Hatay’daki depremlerin sanayi alanlarında sebep olduğu hasarın fotoğrafını çekti. Hazırlanan raporda, bölgedeki Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve Küçük Sanayi Sitesi (KSS) gibi planlı sanayi alanlarında önemli bir hasarın olmadığı ancak enerji, ulaştırma ve haberleşme altyapısında oluşan hasar veya iş gücü eksikliği nedeniyle bazı tesislerde üretimin bir süre aksayabileceği belirtildi. Depremin imalat sanayii iş yerleri üzerindeki en önemli ve telafisi güç olan etkisinin, vasıflı iş gücünde ortaya çıkan kayıp olacağına dikkat çekildi.

8.599 FİRMAYLA GÖRÜŞÜLDÜ

Deprem bölgesinde 314’ü büyük, 779’u orta, 3.769’u küçük ve 42 bin 719’u mikro ölçekli olmak üzere 47 bin 581 imalat sanayisi firması yer alırken, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen anket ve saha çalışmasında 11 ilde 2.398’i ile yüz yüze, 6.201’i ile telefon yoluyla olmak üzere toplam 8.599 firma ile görüşüldü. Bakanlığın yaptığı çalışmaya göre bu firmalar için imalat sanayiinde toplam hasarın 81 milyar 155 milyon lira (4,3 milyar dolar) olduğu öngörüldü. Bu hasarın 31 milyar 117 milyon lirasını bina, 24 milyar 852 milyon lirasını makine, 15 milyar 126 milyon lirasını ise stok hasarı oluşturdu. Çalışma sonucunda ortaya çıkan tabloya göre, yıkılan kısmın genel olarak küçük ölçekli firmalara ait olduğu anlaşılırken, büyük ölçekli firmalarda yıkımın az, ağır hasarlı alanın ise daha fazla olduğu tespit edildi.

OSB’LERDE 550 BİN İSTİHDAM

Geçen yıl toplam 254,2 milyar dolar olan ülke ihracatının yüzde 8,6 oranındaki 21,9 milyar dolarlık kısmı bölgedeki illerden sağlanmıştı. 2021 yılında bölge illerindeki imalat sanayiinin Ülke GSYH’sı içindeki payı yüzde 11,5’ti. Bölgede 300 milyon doların üzerinde ihracatı olan sektörler Adana’da kimya, tekstil ve gıda; Gaziantep’te kimya, gıda ve yaş meyve, tekstil, makine ve mobilya; Hatay ve Osmaniye’de demirçelik ve yaş meyve; Kahramanmaraş’ta tekstil-giyimdi. Ayrıca, bölgede 38 OSB hizmet veriyor. Bu OSB’lerde 4.997 firma bulunurken, bu yerlerde yaklaşık 550 bin kişi istihdam ediliyordu. Bölgedeki OSB’lerdeki istihdam, tüm OSB’lerdeki istihdamın yaklaşık yüzde 22’sine karşılık gelirken, bölgede bulunan 116 KSS’de ise 31 bin 127 iş yeri yer alıyordu.

TURİSTİK TESİSLERDE 2,1 MİLYARLIK ZARAR

Kültür ve Turizm Bakanlığı da bölgedeki turizm tesislerine ilişkin çalışma yürüttü. Buna göre, depremde bölgedeki Turizm İşletme Belgeli tesislerden 21’i yıkılırken, 81’i de hasar aldı. Basit Konaklama Turizm İşletme Belgeli tesislerden ise 26’sı yıkılırken, 153’ü hasar gördü. Mart ayı başına kadar yapılan hasar tespitlerine göre, yıkılan ve ağır hasarlı turizm tesislerinin tahminî toplam maliyeti 1 milyar 413 milyon 285 bin lira, orta hasarlı turizm tesislerinin toplam maliyeti 199 milyon 82 bin 617 lira ve az hasarlı turizm tesislerinin toplam maliyeti de 544 milyon 622 bin 448 lira olarak belirlendi. Turizm tesislerine ilişkin toplam maliyet, 2 milyar 156 milyon 990 bin 185 lira olarak hesaplandı.

KREDİ ORANLARI İYİLEŞTİRİLMELİ

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan raporda, bölgedeki imalatın sekteye uğramaması amacıyla şu önerilerde bulunuldu: İhracat pazarlarının kaybedilmemesi için, özellikle hazır giyim sanayiinde hasara uğrayan firmalara ait ihracat bağlantılarının başka firmalara kaydırılması ve fason üretim yaptırılması. Depremden hasar gören araçları kapsamak üzere; ticari araç ve tarım traktörü satın alımlarında kredi ve vergi kolaylıkları getirilmesi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca OSB ve KSS’lere kullandırılan kredi oranlarının sektör ve bölge düzeyinde iyileştirilmesi Üretim faaliyetleri deprem yüzünden kesintiye uğrayan KOBİ kapsamındaki işletmelerden yatırım veya işletme kredisi kullananlar için 1 yıl borç ertelemesi uygulamasına gidilmesi ve yatırım kredilerinde uygulanan ödemesiz dönemin 1 yıl uzatılması. KOBİ tanımına uyan sınai tesislerinde bina, makine, teçhizat onarımı ve yeni makine alımı için kredi destek limitlerinin artırılması, bölgeye öncelik tanınması. Depremde hasar gören teçhizatlarını yenileyecek işletmelerde makina ve teçhizat alımları için bir kereye mahsus olmak üzere KDV ve gümrük vergisi istisnası sağlanması.