Türk balığı havalandı

Amerika'ya ve Japonya'ya uçakla balık ihraç eden Türk balık üreticileri, seneye Global Su Ürünleri fuarını Türkiye'de yapacak.

Kaydet

CANAN ERASLAN
"Üç tarafı denizlerle çevrili bir ülkede balıkçılık neden ilerlemez?" Bu klasik ve cevabı bir türlü tam olarak verilemeyen bir soru. Türk balıkçısı, bu soruyu sorulmaz hâle getirmek için canını dişine takmış çalışıyor. Bu gayret öyle büyümüş ki, "Denizden babam çıksa yerim" sözünün yerini "Denizden ne çıksa satarım"a bırakmış. Türk balıkçılar, bütün dünya ülkelerine canlı ve dondurulmuş hamsiden orkinosa kadar sayısız balık çeşidi satarken, bazı ülkelere de yosundan deniz salyangozuna kadar, Türkiye'de tek kuruş etmeyen yüzlerce deniz mahsulü ihraç ediyor.
Evet, şimdilik dünyada balık denilince akla Türk değil Norveçli balıkçılar geliyor ama alınan mesafeyi görmemek de imkânsız... Bütün bu aşamaları, Belçika'nın başkenti Brüksel'de düzenlenen Seafood Expo Global, yani Global Su Ürünleri Fuarı'na katılan Türk şirketlerinin temsilcileri ve İstanbul Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birliği Başkanı Tuncay Sagun anlattı. Sektörün temsilcilerini dinledikçe, 2000 yılında sadece 59.6 milyon dolar olan su ürünleri ihracatının nasıl 2014 yılında 10 katını aşarak 692 milyon dolara geldiğini de anlamış olduk.
ABD'YE TAZE BALIK?
Evet, ilk duyduğunda herkesi şaşırtan bir ihracat: ABD'ye taze balık. Peki nasıl oluyor bu?
Tabii ki uçakla... Denizde buz havuzlarında şoklanarak hasat edilen balıklar, soğuk zincir bozulmadan, THY'nin direkt uçtuğu ABD ve Japonya'nın kentlerine gönderiliyor ve balıkçılar THY uçuş noktasını artırdıkça kazanıyor. Yani ne kadar çok nokta, o kadar çok ihracat. Tuncay Sagun diyor ki, "Balık denizden çıktıktan sonra 24 saat sonra yerine, yani Amerika veya Japonya'da. Soğuk zincirle. THY her gün New York'a 3, Tokyo'ya 2 sefer yapıyor. Şimdilik günde bir tane sefer olan şehirlere de sayı artırılacak. Sayı arttıkça ihracat artacak..." Geçen yılın ilk 3 ayında ABD'ye 3.8 milyon dolarlık ihracat yapılırken, bu yılın aynı döneminde tutarın 5.5 milyon dolara, Japonya'ya aynı dönemdeki ihracatın 4.2 milyon dolardan 5.7 milyon dolara çıkması da THY-ihracatçı iş birliğinin önemli bir getirisi.
3 ÇUPRADAN BİRİ TÜRKİYE'DEN
Bu da Türk balıkçılarının çabalarının bir sonucu. 2013'te 563 milyon dolar olan ihracat, 2014'te 692 milyon dolara ulaşmış durumda. Dünya su ürünleri pazarı 110 milyar dolar. En büyük ihracatçı, 7 milyar dolarla Norveç. Türkiye ise Yüzde 0.46'lık oran ile Yunanistan ile başabaş durumda. Türkiye'nin ihracat yaptığı ilk 10 ülkeden 6'sı Avrupa'da ve buradaki her 3 çupra ve levrekten biri Türkiye'den gidiyor.

TÜRK BALIĞINDAN SUŞİ
Bu yıl 23'üncüsü düzenlenen fuarda 5 bin porsiyon Türk balığı pişirilerek ziyaretçilere sunulurken, Türk balığından suşi de çok beğenildi. Fuarda açıklama yapan Başkan Tuncay Sagun, "2016'nın mart ayında bu fuarı İstanbul'da yapacağız. Bütün dünya Türkiye'ye gelecek" diyerek sektörün iddiasını anlattı.

NEREDEN BAŞLASAM?
Bir dokunup bin ah işittik
Brüksel'deki fuarda, Başkan Tuncay Sagun ve sektörün büyüklerine "Nasıl gidiyor fuar" diye sorduk, bin ah işittik. Sorular biraz sektöre uzaklığı gösteriyor ama Başkan Sagun'la birlikte Akuvatar Deniz Balıkları Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Tuncer ve Agromeg Gıda Yöneticisi Mustafa Taner Ciğer'in cevapları net ve dertleri ortak...
Sektörün en büyük sıkıntısı ne?
Türk balıkçısı, su ürünleri ihracatçısı sürekli kendini yenilemek zorunda. Milyonlarca dolar yatırım. Ama ihracat yapmadan önce 20 yerden izin almak gerekiyor. Hâlbuki genel ihracatta kilogram fiyatı 1.6 dolar iken, bizde 5.95 dolar.
Türkiye'nin yeri ne dünyada?
En hızlı gelişme gösteren üçüncü ülkeyiz. Avrupa'da tüketilen her 3 levrek ve çupranın biri Türkiye'den. Ama kota sorunumuz büyük. Mesela orkinosta. 12 mile kimse çıkamayacağı için Türk balıkçısı akan balığı yakalıyor. Biz yakalamayalım diye kotamızı düşük tutmaya çalışıyorlar. Dünyada 16 bin 400 ton orkinos kotası var. En az yarısı Avrupa ülkelerinin. Bize ise 700 ton.
BAŞ VE KUYRUĞU GÖRECEĞİZ
Pek balık yemiyoruz galiba.
Yemiyoruz tabii. Avrupa'da kişi başına tüketim 28 kilogram. Türkiye'de rakam 8 kilogram. Çünkü Türk insanı balığı tabakta başı ve kuyruğuyla görmek istiyor. Daha sağlıklı ortamda işlenmiş ve dondurulmuş ürünü almıyor.
Balık neden azalıyor denizlerimizde?
Gürültü ve kimyasaldır balığın düşmanı. "Boğazda binlerce çeşit balık vardı" denir. Balık gürültüden kaçar. Deterjan ve şampuanlarınız yok mu!.. Onlar baş düşman. Balık sesten ürker. Bugünkü İstanbul'da balık nasıl çoğalsın?
PARA DEĞİL OLTA VERİN
Devlet destek oluyor mu?
Bu fuarda katılımcılara yüzde 50 destek veriliyor. Ayrıca çiftlik balığında alabalığa 60 kuruş, çupra ve levreğe 80 kuruş veriliyor tane başına. Ama para vermesinler. Olta versinler, tutalım ve satalım. Bir örnek: Norveç dünya birincisi. Onların balıkçılık bakanlığı var, bizim daire...
İhracat hedefi nasıl gidiyor?
Bizim Su ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birliği olarak hedefimiz 2023 için 2.5 milyar dolar olarak belirlendi. Biz buna 2 milyar 270 milyon dolarla geçen yıl yaklaştık bile. Bu yıl geçeriz.
YASAK HER YIL DEĞİŞMELİ
Avlanma yasakları işe yarıyor mu?
Bu en büyük sorunlarımızdan biri bu. Norveç'te de yasak var. Orada yetkililer çıkıyor denize. Bakıyor balık yumurtasını bırakmamış, 'avlanmak yasak' diyor. 10 gün geçiyor, bakıyor karnı boş, av serbest. Bizde 1 Mayıs-1 Eylül yasak. Sektöre büyük darbe bu. Çünkü balık her yıl aynı tarihte yumurtlamaz.
Deniz balığı mı çiftlik balığı mı?
Hem lezzet hem besin değeri açısından kesinlikle çiftlik balığı. Çünkü özel yemlerle üretiyoruz.
Çiftliklerin denizi kirletmesi ne olacak?
Çiftlik denizi niye kirletsin ki? Bir kilo balık, 2 kilo yem tüketir. Deniz kirliliğinin yüzde 80-85'i kara kaynaklı. Bizim çiftliklerimiz 80 kilometre açıkta. Fırtınada üretim yapıyoruz.

"Denizden yeni çıkmış balık bayat olabilir"
Bu sözler, Akuvatar Deniz Balıkları Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Tuncer'e ait. Traça adlı balığın dünyadaki tek üreticisi olan Tuncer, "Çiftlik balığında hasattan 24 saat önce yemleme kesilir. Hasat anında balık buzlu suya alınır ve son nefesini orada verir. Bu soğuk zincir korunarak paketleme, tüketim ya da ihracata sunulur. Halbuki klasik yöntemde deniz suyu sıcaklığı zaman zaman balığı bayatlatabilir. Akdeniz sularında çıktığı anda balığın bayatlaması mümkün" diyor.

Türk şirketi Kılıç Yunan rakibini aldı
Ege'de faaliyet gösteren, en büyük su ürünleri üreticisi ve ihracatçı şirketlerinden olan Kılıç, 106 milyon dolar ihracata imza atıyor. Toplam üretimin yüzde 50'sini şekillendiren şirket, Yunan deniz ürünleri şirketi Fjord Marine'in çiftliklerini aldı. Kılıç Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Sinan Kızıltan, "Biz Arnavutluk'ta alabalık üreteceğiz. Diar diye bir yer. Çiftlikleri denize indirdik. Ayrıca alabalık havyarı üretimine başladık. Kilosu 22 avro. Bütün dünyada büyük ilgi göreceğini düşünüyorum" dedi.

Yazar : TÜRKİYE GAZETESİ

Bizi Takip Edin

YORUMLAR