Çeyrek asırlık acı hafızalarda hala taze! 12 Kasım 1999 Düzce depreminin üzerinden 27 yıl geçti: 'Yer yarılacak girecek miyiz diye düşündük'

710 kişinin hayatını kaybettiği 7,2 büyüklüğündeki 12 Kasım 1999 Düzce depreminin üzerinden 27 yıl geçti. 30 saniyelik felaketin tanıkları o gün yaşananları yeniden anlattı. “Yer yarılıp girecek miyiz diye düşündük”, “Binalar pasta gibi kat kat üst üste yığılmıştı”, “Şehir çok kötüydü, perişan haldeydi”…

17 Ağustos’ta meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki Marmara Depremi’nde büyük yıkıma uğrayan Düzce’de 12 Kasım 1999’da 7,2 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmişti. İki depremde Düzce’de 1115 kişi hayatını kaybetmiş, 3 bin 836 kişi yaralanmış, 16 bin 666 konut ağır hasar almıştı. Büyük depremin üzerinden 27 yıl geçti, depremin tanıkları konuştu.

DEPREMİN TANIKLARI KONUŞTU

Düzce Belediye Başkanı Dr. Faruk Özlü, 12 Kasım 1999 depreminde Ankara’dan Düzce’ye gelişini, şehirde karşılaştığı büyük yıkımı ve şehrin yeniden yapılanma sürecini anlattı.

12 Kasım Düzce Depremi’nin 27. yıldönümünde yaşananları yeniden hatırlatan Özlü, o dönem Savunma Sanayii Müsteşarlığı’nda görev yaptığını ve TAI’nin yönetim kurulu üyesi olduğunu ifade etti.

Deprem sonrası bir arkadaşıyla özel aracına binerek Düzce’ye gelmek üzere yola çıktığını belirten Özlü, Bolu güzergahının kapalı olması nedeniyle Akyazı ve Sakarya üzerinden ilerlediklerini, sabah saat 06.00-06.30 sıralarında Düzce’ye ulaşabildiklerini kaydetti.

"ALLAH BİR DAHA 12 KASIM’LAR YAŞATMASIN"

Köylerindeki evin yıkılmadığını, ancak hasar gördüğünü, anne ve babasını, ablasını sağ olarak görmenin kendisini çok mutlu ettiğini dile getiren Özlü, o geceyi şu sözlerle anlattı:

"Şehirde gördüğüm manzara çok korkunçtu. Ablamın kaldığı ev yan yatmıştı ama onlar sağ çıkmışlardı. Perişandı her taraf. Kurtarma çalışmaları devam ediyordu. Çok sayıda araç, dozer, iş makinesi ve çok sayıda insan arama-kurtarma faaliyetlerinde bulunuyordu. Şehir çok kötüydü, perişan bir haldeydi. Allah Düzce’ye bir daha 12 Kasım’lar yaşatmasın."

“KONUT STOKU YÜZDE 80 YENİ"

12 Kasım depreminin ardından şehir merkezinde meydana gelen büyük yıkımın yeni yerleşim alanlarının oluşturulması ihtiyacını ortaya çıkardığını belirten Başkan Özlü, bugün yaklaşık 50 bin kişinin yaşadığı Bahçeşehir bölgesinin yeni yerleşim alanı olarak belirlenmesini doğru bir karar olarak nitelendirdi.

Düzce’nin kuzey kesimlerinin yapılaşma açısından daha uygun olduğunu ifade eden Özlü, Kaynaşlı’dan başlayarak Bahçeşehir, Konuralp ve Boğaziçi üzerinden Çilimli’ye uzanan kuzey hattının daha yüksek rakımlı ve zemin açısından daha sağlam bölgelerden oluştuğunu belirtti.

“4 KATTAN YUKARISI YASAK”

Özlü, "Düzce’de bugün yapılaşma maksimum zemin+4’tür. 4 kattan yukarısı yasaktır. Biz depremlere dirençli bir şehir olmak için; hem deprem yönetmeliklerini harfiyen uygulayan bir şehiriz. Hem kat yüksekliğine sınır getiren, yatay mimariyi önceleyen bir politika takip ediyoruz" dedi.

İMDAT SESLERİ, KORNA SESLERİ…

Dönemin Hesap İşleri Müdürü Vahap Demirel ise deprem anını şöyle anlattı:

Kırmızı ışıkta beklerken bir kütleme sesi oldu, ardından sallanmaya başladık. Tam bir kaos vardı. İnsanlar bir yerlere kaçışıyordu. Bağırışlar, imdat sesleri, korna sesleri. Araçlar birbirine girmişti. Celal Kasapoğlu Caddesi’ndeki binaların neredeyse yüzde 90’ı yıkılmıştı. Yollar kapanmıştı. Çok kötü bir ortamdı.

“3 ARKADAŞLARI GÖREV ŞEHİDİ OLDU”

Deprem sonrasında belediye çalışanlarının da birer depremzede olduğunu hatırlatan Vahap Demirel, "İtfaiyede çalışan arkadaşların o akşam binaları yıkıldı, 3 tane arkadaşları görev şehidi oldu. Arkadaşlarını kurtarmak bir yandan, bir taraftan da yangınlar oluştu onlara müdahale etmek. Onlar çok büyük özveri ve fedakarlıkla çalıştılar. Ben en çok onları takdir ediyorum" dedi.

“BİNALAR PASTA GİBİ YIĞILMIŞTI”

Dönemin İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nde harita teknikeri olarak çalışan Ahmet Bayar ise “Her şey yerle bir olmuştu. Binalar pasta gibi kat kat üst üste yığılmıştı” dedi. Bayar “Depremden önce bir mesafe okumuştum. Depremden sonra aynı mesafeyi tekrardan okuduğumda arada 80 cm fark vardı. Arada yarık oluştuğu için mesafenin bozulduğunu gördük" şeklinde konuştu.

“DEFALARCA DEPREM TEKRAR ETTİ”

Dönemin Bilgi İşlem Müdürü Halit Ramazan Kubilay ise, deprem sırasında ailesiyle birlikte evinde olduğunu, sarsıntı başladığında daha önce hazırladığı deprem köşesinde toplandıklarını anlattı. Depremin ardından ailesiyle dışarı çıktıklarını ve okulun bahçesine sığındıklarını kaydeden Kubilay, "Sabaha kadar defalarca deprem tekrar etti. Bir ara yer yarılıp girecek miyiz diye bir düşünceye de kapıldık" sözleriyle yaşadıklarını paylaştı. 

Felaketin ardından Düzce’ye yardımların ulaşmaya başladığını anlatan Ahmet Bayar, gece saat 03.00’ten sonra helikopterlerin, TIR’ların ve kamyonların şehre gelmeye başladığını ifade etti.

17 Ağustos 1999 depremi nedeniyle belediye binasının ağır hasar aldığını ve belediye hizmetlerinin çadırda sürdürüldüğünü hatırlatan Kubilay, belediyenin bilgi işlem altyapısının bir hafta gibi kısa sürede yeniden kurulduğunu anlattı.

Öte yandan depremlerin ardından hızlı şekilde göç veren, yaklaşık 140 bin kişilik nüfusa sahip kent, aradan geçen 27 yılda ilgili bakanlıklar ve yerel yönetimler tarafından uygulanan yatay mimari, güvenli yapılaşma ve sanayi odaklı ekonomik kalkınma modelleri sayesinde çekim merkezi haline geldi. Her yıl göç alan kent, 2025 verilerine göre nüfusunu 415 bine çıkardı.