Fon soruşturmasında son durum! Cevdet Yılmaz: 161 milyar lira ödeme yapıldı

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, fon sürecinde bugüne kadar 444 bin 987 tekil yatırımcıya toplam 161 milyar lira ödeme yapıldığını açıkladı. Yılmaz, 337 bin 56 kişinin alacağının tamamının karşılandığını, manipülasyon yapanlara ise ödeme yapılmadığını belirtti.

Kaydet

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın açıklamaları şu şekilde:

Şimdi fon meselesi bildiğiniz gibi fon rehberi yayınlandığında ortaya çıkmış bir mesele oldu. Daha doğrusu gün yüzüne çıkmış oldu sorun. Epey bir zamandır birikmiş bir sorun. SPK tarafından yeni bir fon rehberi yayınlandı 28 Ağustos'ta. Buna gelirken de tabii alınan arada kararlar var. Bunlarla birlikte bir sorun olduğu gün yüzüne çıkmış oldu. Ve bunun üzerine de kapsamlı bir şekilde gidilmeye başlandı. İlk adım dediğiniz gibi temellüde düşmüş bazı şirketler oldu.

Adeta bir karantina uygulamak anlamında 7 şirketin 131 fonu tasfiye kapsamına alınmış oldu. O süreçten sonra bugüne gelirken birçok adım atılmış oldu. Cumhurbaşkanımızın başkanlığında bir zirve yapıldı biliyorsunuz. Bu ekonomiyle ilgili tüm kuruluşların, finans piyasasıyla ilgili kuruluşların yer aldığı, bakanlıkların yer aldığı bir zirve. Orada çok önemli kararlar aldı.

Öncelikle Bir DDK görevlendirildi. Devlet Denetleme Kurulu. Yani bu yaşanan sorunda kurumları incelemesi için devletin en tepe denetim mekanizması harekete geçirildi. Mevcut adli sürecin yanı sıra. Bu bir idari süreç. İnceleme ve soruşturma boyutları olan bir süreç. Devlet Denetleme Kurulu da şu anda sahada önemli bir sayıda müfettişler, denetmenler tüm bu kurumları inceliyor. Sorumluluğu olan bürokratlar tespit edildiğinde bunlarla ilgili de soruşturma süreçleri başlatılıyor. Dolayısıyla o yargı süreciyle ilgili boyut ayrıca ona geleceğim. Ama bu denetim boyutu öncelikle kurumların incelenmesi söz konusu. Tabi kurumlar suç işlemez. Kurumları yönetenler veya onun içindeki bürokratlar, çalışanlar, uzmanlar, kimse herkesi de tabii tenzih ediyoruz. Yanlış anlaşılmasın bu kurumlar bu devletin kurumları ama içinde yanlış yapanlar varsa bunların tespiti, soruşturulması ve hak ettikleri karşılığı görmeleri de yine bu sürecin doğal bir parçası. Bu devlet denetleme kurulu boyutu. İkincisi yine Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu Cumhurbaşkanımızın talimatıyla ve başkanlığını ben yapıyorum. İçinde Adalet Bakanlığımız var, Maliye Hazine Bakanlığımız var. Bunların ilgili ilişkili kurumları, yine finans piyasasının ana aktörleri var ve gündeme göre yine davet ettiğimiz katılımcılar oluyor. Dolayısıyla bu fon koordinasyon kurulunu da başladığı günden bugüne çok etkili bir şekilde çalıştırıyoruz.

Onuncu toplantısını geçtiğimiz gün yaptık. Cuma günü yaptık. Ama şunu da söyleyeyim. Bunlar genel toplantılar. Bunun dışında Her bir bakanlığımızın yaptığı çalışmalar, tesisli alanlarda yaptığımız görevlendirmelerle oluşan ekipler, bütün bunlar yoğun bir şekilde o günden bugüne çalışmalarını yürütüyorlar. Ve geldiğimiz süreçte yine adli boyut çok kapsamlı bir şekilde gündemimizde ve hep birlikte görüyoruz.

Son derece kapsamlı, derinlikli ve etkin bir adli süreç değiştiriyor İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız başta olmak üzere adli kurumlarımız, yargı kurumlarımız da bu süreçte çok etkin bir şekilde üzerlerine düşeni yapıyorlar. Burada biz Fon Koordinasyon Kurulu olarak çalışmaya başlar başlamaz ne yaptık diye bir izah etmek isterim. Öncelikle bu alan özel bir alan. Yani bu alanda yargı kurumları var, az önce bahsettim.

Bir finansal istikrar komitemiz var. Onun başkanı Hazine Maliye Bakanımız zaman zaman toplanıyor. Ama kendi kararları anlamında bakarsanız bunlar bağımsız otoriteler, yetkili ve sorumlu kuruluşlar kendi alanlarında. Böyle bir alandan bahsediyoruz. Dolayısıyla Fon Koordinasyon Kurulu bunların yerine geçip iş yapan bir kurul değil. Genel koordinasyon yapıyoruz biz. Bunları bir araya getiriyoruz. Birlikte çalışmaları gereken işleri çalışıyorlar.

Ortak takvime bağlamaları gereken işler konusu. Genel bir takım ilkeler belirleniyor. Nedir mesela işte kanuna da yansıdığı daha sonra bir kanun hazırlığı yaptık ve meclisimizin takdiriyle bu kanun yasalaştı. Bu kanunda da şunu öngörüyoruz. Özellikle para piyasası fonlarındaki yatırımcılar ve küçük yatırımcılar başta olmak üzere 1 milyon TL'ye kadar ödemelerin yapılması, bu ödemeler yapılırken bütçeden kaynak kullanılmaması, bu fonların içindeki varlıkların değerlendirilmesi ve bu süreçte haksız kazanç elde etmiş, fahiş kazanç elde etmiş kişilerden geri alınarak kaynakların olumsuz etkilenmiş yatırımcıların haklarının karşılanması yine temel bir ilkemiz. Bir diğer çok hassas davrandığımız konu şu, istismarcılarla, manipülatörlerle yatırımcıları karıştırmama.
Sapla samanı karıştırmamak gerekiyor. Bu bir hastalık gibi. Biz şu anda finansal piyasadaki bir hastalıkla diyelim, bir mikrobik yapıyla uğraşıyoruz. Bunu tedavi ederken, buna müdahale ederken bünyeye zarar vermemek lazım. Bünye dediğimiz nedir? Sermaye piyasalarımızdır. Veya işte bu işlerle hiç alakası olmayan yüzlerce, binin üzerinde fon var. Bunlardır.

Bunlar halen devam eden, çalışan yapılar. Dolayısıyla sermaye piyasaları da kalkınmamız için bugün de söylüyorum, yarın da söyleyeceğim. Bizim için çok kıymetli. Bir takım kişiler suç işliyor diye, manipülasyon yapıyor diye sistemin genelini bozucu bir yaklaşım içinde olmamamız lazım. Suç işleyeni hassas bir şekilde ayracağız, cezasını vereceğiz ama bunu yaparken sistemi ve yatırımcıyı, meşru yatırımcıyı, hukuk kuralları içinde çalışan finansçıyı da koruyacağız. Bu ayrımları yapmak çok kıymetli diye inandığım için baştan bunları söylemek istedim.

Yine bu ödemelerin hakkaniyetli, kurallara dayalı bir şekilde gerçekleşmesi, Fon Koordinasyon Kurulumuzun çok özendiği bir yaklaşım. Bütün bunları yaparken de borsamıza olumsuz etki etmeyecek bir anlayışla, genel sermaye piyasalarımıza olumsuz yansımayacak bir anlayışla hareket etmeyi yine bir ilke olarak belirlemiş durumdayız. Borsamız da o süreçte olumsuz etkilenmemiş oldu. Ama genel olarak bakarsanız maalesef bu fon kriziyle, dünyadaki genel ekonomik gidişatın olumsuzluğu örtüştü. Dünyada da borsalarda bu dönem bir geriye giriş söz konusu. Savaş riski arttı, sıkılaşma faizler çok yükseldi. Dediğimiz gibi teknoloji şirketleriyle ilgili dünyada endişeler yükseldi. Bütün bunlarla birlikte bir genel hava vardı. Bir de bizde ekstradan fon meselesi gündeme gelince bu etki daha fazla oldu elbette. Dolayısıyla Bu süreçleri yönetirken bizim mutlaka borsa ve borsadaki gelişmeleri de hassasiyetle takip etmemiz çok kıymetli diye düşünüyorum.

Orada olumsuz bir etki oluşturmayacak şekilde bu tasfiye süreçlerinin yönetilmesi yine kıymetli bir unsur diye ifade etmek istiyorum. Az önce söyledim en önemli prensiplerimizden birisi kamu kaynağı kullanmamak. Bugüne kadar da bütün bu ara ödemelerde tek bir lira bütçeden, hazineden bir kaynak kullanılmadı. Ne kullanıldı? Üç başlık altında özetleyebilirim. Birincisi fonlarda kalan, yani tasfiye halinde olan fonlardaki kalan, Likit kaynaklar veya likit hale çevrilebilir kaynaklar. Her birine dolayısıyla her biri için ayrı ayrı bir hesap açtık. Ayrı ayrı bu süreçler yürütülüyor. Bunlar bir havuz değil sonuçta. Her fonun hukuku ayrı.

Ayrı farklı nitelikte fonlar var. İşte serbest fonlar var. Halka açık serbest fonlar var. Kapalı fonlar var. Diğer taraftan para piyasası fonları var. Bunların her birinin kendine özgü özellikleri var ve her bir fonun hesabı kendi içinde ayrı. Ama hepsinin de kaydı merkezi kayıt kurumumuzda. Dolayısıyla bundan da vatandaşlarımız müsterih olsun, hiçbir şey kayıt dışı değil burada. Her şey kayıt altında. Kim ne yaptıysa, başlangıcından bugüne, kim ne zaman girdiyse, sistemden çıktıysa, ne kadar yatırdıysa, ne kadar çıktıysa, yüz binlerce insan tabii ve her biri kim bilir ne kadar işlem yaptı. Bütün bunlar devletin kayıtlarında. Burada hiçbir kayıt dışı şey söz konusu değil.

Üç kaynağımız var. Birincisi az önce bahsettiğim fonun kendi içindeki kaynaklar. İkincisi bu geri alım dediğimiz gönüllü iadeler. Her bir fon için TMSF nezdinde, TMSF bünyesinde bir hesap açtırdık biz. 131 ayrı hesap açtırdık. Bir de genel bir hesap açtırdık. Yani belli bir fonla ilişkilendirilemeyecek özellikle de borsadaki hisse bazlı manipülasyonlar sonucu oluşan haksız gelirler için kullanılmak üzere veya belli bir fonun kapsamında olmayan bir meseleden elde edilecek gelirlerle ilgili bir genel fon oluşturduk. Genel hesap. Bir de her bir fon için 131 tane ayrı hesap açtık. Bu hesaplara da fahiş gelir elde etmiş olanları Merkezi Kayıt Kurumu verileriyle tespit edip yukarıdan aşağıya doğru TMSF kanalıyla takibini yaptırıyoruz. Bir taraftan da adli mercilerimiz tabii bu işin bir tarafında. Yurtdışı boyutu başta olmak üzere MASAK bu işin içinde. Dolayısıyla bu geri alımları devam ettiriyoruz.

ÖDEMELERDE SON DURUM

Tekil yatırımcı olarak değerlendirdiğinizde sistemde toplam 455 bin 758 kişi bulunuyor. Bu 455 bin 758 kişiden 444 bin 987'sine az ya da çok ödeme yapılmış durumda. Bugüne kadar hiç ödeme yapılmayan yatırımcı sayısı ise yalnızca 10 bin 771. Bunun da çeşitli sebepleri var.

Peki, bunlar kimler? Birincisi, net yatırım tutarı sıfır olanlar. Yani daha önce sisteme para yatırmış ancak yatırdığı tutardan daha fazlasını kazanarak çekmişse veya ana parasına eşit miktarda para çekmişse artık bu kişilere ödeme yapmıyoruz.

Bir örnek vereyim, rakamlarla daha anlaşılır olabilir. Diyelim ki bir yatırımcı sisteme 100 bin lira yatırdı. Bu para zaman içinde 250 bin liraya çıktı. Yatırımcı da aradaki 150 bin lirayı, yani kazancını sistemden çekti. Geriye hesabında 100 bin lira kaldı. Biz bu kişinin ana parasını daha önce çekmiş olduğunu kabul ediyor ve kendisine artık ödeme yapmıyoruz. Çünkü yatırdığı 100 bin liranın üzerinde, 150 bin liralık çekim gerçekleştirmiş durumda.

Bu hesap, tasfiye sürecinde de ayrıca değerlendiriliyor. Ancak ara tasfiye bakımından söz konusu kişinin net yatırım tutarı sıfır kabul ediliyor. Dolayısıyla bu kişinin ara tasfiyeden alacağı bulunmuyor.

Bunun dışında, daha önce sözünü ettiğim gibi ödemesi henüz yapılmamış bazı fonlar da bulunuyor. Bu durum da ödeme alamayan yatırımcıların nedenlerinden biri olabilir. Ayrıca az sayıda kişinin yer aldığı kapalı küçük gruplar var. Bunlar da sınırlı sayıda yatırımcıyı kapsıyor. Bir diğer grup ise fahiş kâr elde edenler. Manipülasyon yapanlara da ödeme yapmıyoruz.

Bugüne kadar olağanüstü ve olağan tasfiyede 161 milyar liraya yakın bir ödeme yapıldı yatırımcılara az önce bahsettim o 455.758 yatırımcıya 161 milyar lira yatırım yapıldı.

Ara ödeme anlamında şu anda sistemde 84 bin 737 kişi var. Bunlardan bir kısmı henüz hiç ödeme alamamış durumda. Bir kısmı da alacağının tamamını alamamış durumda.

466 ŞÜPHELİ VAR

Adli süreçte 466 şüpheli var. Fon soruşturmalarında 123 kişi tutuklandı. 124 kişinin mal varlığı donduruldu.

YENİ KANUNDA NELER OLACAK?

Hazine ve Maliye Bakan Yardımcımızın başkanlığında bir ekip oluşturmuş durumdayız. Burada da çok teknik bir çalışma sürdürülüyor. Özellikle fiili dolaşım oranını bağımsız bir şekilde teyit edecek bir mekanizma üzerinde arkadaşlar çalışıyorlar. Yine koordineli hareket edip manipülasyon yapılmasına dönük tedbirleri çalışıyorlar ve o konuda da belli adımlar atılıyor.

Bir yandan da SPK yapay zekâ ile ilgili bir çalışma başlatacak. Yapay zekâ ile çok daha hızlı, gerçek zamanlı manipülasyonları görüp, insan eli değmeden diyelim, bir takım hataları tespit etmeye dönük çalışmalar da yürütüyorlar. Ama yine en önemli unsurlardan biri yeni bir kanun. Şu an çıkardığımız kanun, olağanüstü tasfiyeyi yönetmek üzere çıkardığımız bir kanundu. Yeni bir hazırlık yaptık. O da aşağı yukarı olgunlaştı. Gelecek haftaya artık tamamlayıp grubumuza taslak olarak veririz diye tahmin ediyorum.

DENETİM SİSTEMLERİNİN ETKİNLİĞİ ARTACAK

Yani bu konularda, sermaye piyasalarında yanlış yapanlara, hukuk dışına çıkanlara dönük yaptırımlar daha ağır hâle getirilecek. Denetim sistemlerinin etkinliği artırılacak.

Kapasite de yine bu çalışmalarla birlikte güçlendirilmiş olacak ve geleceğe dönük, benzer hadiselerin bir daha yaşanmaması adına çok daha sağlıklı bir düzenleyici ve yasal çerçeve oluşmuş olacak. Bunu da uzun süredir çalışıyoruz ve sektör paydaşlarıyla da paylaştık. Finansal piyasalardaki paydaşlarla da paylaşıldı, görüşler alındı, kurumlardan görüşler alındı. Epeyce olgunlaştı. Son bir kez üzerinden geçip belli bir çerçeve içinde Meclisimize sunacağız.

Şunu söyleyeyim: Bu noktada ekonominin düşmanı belirsizliktir. Bizim bu işleri ortada bırakmamız, belirsiz bırakmamız söz konusu olamaz.

Ara ödemeleri hızla tamamlayacağız. Tasfiye süreçleri kanun çerçevesinde yürümeye devam edecek. Bir taraftan yeni kanunumuzu Meclise sevk edeceğiz. Gelecekte bir daha benzer şeylerin yaşanmaması adına ne gerekiyorsa yapılacak. Ancak bir yandan da bu süreçlerde suç işlemiş olan, manipülasyon yapmış olan, vatandaşın, milletin hakkına, hukukuna girmiş olan kim varsa o da bağımsız yargıda yargı süreci sonucu netleşip karşılığını elde edecek.

BÜROKRASİDE TAZELENME MESAJI

Bu yaşananlardan sonra bürokraside bir tazelenmenin ben son derece faydalı olduğunu düşünüyorum doğrusu. Kurumların yeni bir heyecanla taze bir kanla bu süreçlerde çok daha etkin bir şekilde çalışabilmesi adına bunun önemli bir değişim olduğuna inanıyorum.

Önümüzdeki süreçlerde bu kurumlar bizim kurumlarımız sonuçta çok daha güçlü bir şekilde hem kurumlarımızın hem de sermaye piyasalarımızın yoluna devam ettiğini göreceğiz. Bu süreçleri geride bıraktığımızda buradan çıkarlar.

Ayrıntılar geliyor....