Kaydet
|
Ukrayna Savaşı üzerinden Avrupa’nın geleceğini kim hazırlıyor?
ABD, Rusya ve Ukrayna heyetlerinin Abu Dabi’de gerçekleştirdiği görüşmelerden kamuoyuna yansıyan en somut sonuç, esir takası meselesi oldu. Ancak görüşmelerin arka planında toprakların akıbetinin de ele alındığı biliniyor.
ABD Özel Temsilcisi Jared Kushner’in açıklamalarına göre, ilerleyen süreçte bu görüşme formatına Avrupa’nın da katılması öngörülüyor. ABD, yeni güvenlik mimarisinin oluşturulması konusunda Avrupa’yı da bir anlaşmaya zorluyor.
Rusya ise Avrupa’da kiminle muhatap olacağına ilişkin sorular yöneltiyor. Ayrıca Ukrayna’ya askerî destek veren Avrupa’nın gerçekten barışı sağlamak istediğine inanmadığını her fırsatta dile getiriyor.
Ukrayna kamuoyu ve halkı artık süreçten yorulmuş durumda. Toplumda, bir an önce ne olacaksa olsun anlayışının giderek güçlendiği görülüyor. Buna karşılık Avrupa, Ukrayna’nın direnmeye devam etmesini istiyor. Kendi ülkelerinin doğrudan savaşa girmemesi için Ukrayna’nın son insanına kadar savaşmasını teşvik ediyor.
Hangi Avrupa’dan bahsediyoruz?
Rusya, böyle bir Avrupa’nın barış sürecinde yer almasına bu nedenle karşı çıkıyor. Çünkü Avrupa’nın gerçekten barış istediğine inanmıyor. Aslında haksız da sayılmaz. Karşımızda, savaş boyunca Ukrayna’ya destek vererek yaşanan kayıplara ortak olan bir Avrupa var.
Peki, Avrupa yeniden şekillenen dünya düzeninde nerede duruyor?
Daha da önemlisi, hangi Avrupa’dan bahsediyoruz?
Avrupa ülkelerindeki tartışmalara baktığımızda, ortak siyasi iradenin giderek çöktüğüne işaret eden sinyallerin arttığını görüyoruz. Fransa’da Marine Le Pen’in değerlendirmelerine baktığımızda bile Avrupa ittifakı adına söylem geliştiren Ursula von der Leyen ve Kaja Kallas’ın temsil yetkilerinin tartışmaya açıldığına tanıklık ediyoruz.
“Beni kim temsil ediyor?”
Bu, basit bir durum tespiti değil. Polonya, İtalya ve Fransa başta olmak üzere pek çok ülkeden farklı sesler yükseliyor, çatlaklar giderek belirginleşiyor.
Avrupa’dan yükselen “Beni kim temsil ediyor?” sorusu, aslında yeni dünya şekillenmesinde Avrupa’nın nasıl bir yerde duracağı ve neyi temsilen konumlanacağı sorusunu da beraberinde getiriyor. Bu sorulara cevap aranırken Rusya’nın konumu yine belirleyici bir anahtar rol üstleniyor.
Rusya’nın söylemlerini yeniden değerlendirdiğimizde, Avrupa’yı sorgulamakla kalmadığını, Avrupa’nın kendi kamuoylarında da sorgulanmasının önünü açtığını görüyoruz.
Dolayısıyla artık yalnızca Ukrayna meselesinin nasıl sonuçlanacağı sorusuna odaklanmamalıyız. Asıl üzerinde durmamız gereken, bu sürecin yeniden şekillenen dünya düzeninde neleri değiştireceğidir. Avrupa’daki siyasi söylemler, sokak hareketleri ve bunların seçimlere yansımaları, bu değerlendirmenin ne ölçüde gerçeklik taşıdığını gösteriyor.
Rusya, Ukrayna’dan, kendisine ait olduğunu iddia ettiği topraklar başta olmak üzere, bu kazanımlarla ayrılmak istiyor. Ukrayna kamuoyuna baktığımızda ise mevcut durumun kabullenilmeye başlandığına ilişkin işaretler açıkça görülüyor. Ancak siyasi irade henüz kararını vermiş değil. Bu noktada Avrupa’nın ve özellikle İngiltere’nin pozisyonu Kiev’in tutumunu etkiliyor.
İlginç bir satranca tanıklık ediyoruz!
ABD ise bu süreci yönetmeye gayret ediyor. Ancak Washington’un kendi iç siyasetindeki dengeleri ve bu dengelerin sürecin yönüne nasıl etki edeceğini de doğru okumalıyız. ABD, topyekûn "Trumpist" yaklaşımdan vazgeçecek mi? Emin değilim.
Dolayısıyla yeniden haritaların şekillendiği bu süreçte, hangi Avrupa ve nasıl bir Avrupa sorularına da cevap aranacak. Avrupa’nın geleceğini belirleyecek olan gelişmelerin rotasını ise büyük ölçüde ABD’nin, dolayısıyla dünya siyasetinin genel yönü belirliyor.
Londra-Pekin hattı, ABD’nin pek çok konuda önüne engel olarak çıkıyor. İlginç bir satranç ve güç mücadelesine tanıklık ediyoruz. Bu mücadele, ittifak olarak görünen pek çok birlikteliği bozacak; yeni ortaklıkların ise yeniden yazılmasına yol açacak.
Siyasi rüzgârların ve keskin virajların ardındaki esas nedenleri göz ardı ederek yapılacak her durum tespiti, bizi yanıltacaktır.
