Emekliler, tam 132 çeyrek altınlık dev alacağın peşinde!

Takvimler 2023 yılını gösteriyordu. Ülke kritik bir seçimin arifesindeydi. Devletin en âli makamlarından milyonları heyecanlandıran o tarihî müjde yükseldi.

"Memura verilen seyyanen zam, emeklisine de aynen yansıtılacak."

Bu cümle sıradan bir temenni değildi. Açıkça söz verildi. Kesin bir dille vadedildi.

O günlerde meydanlar bu müjdeyle çınladı. İletişim Başkanlığı’nın hazırladığı afişler sokakları süsledi. Sosyal medya hesaplarından yüz binlerce paylaşım yapıldı.

Ancak ne yazık ki evdeki hesap çarşıya uymadı. Aradan tam üç koca yıl geçti. O günkü parlak afişler güneşin altında soldu. Sosyal medya paylaşımları dijital raflarda tozlandı. En acısı ise şuydu. Verilen o büyük vaat bir türlü emeklinin kesesine girmedi.

Ecdat boşuna dememiş; "Söz uçar, yazı kalır" diye. Bugün 2,5 milyonu aşkın memur emeklisi, o gün verilen sözleri bir borç senedi gibi elinde tutuyor. Her platformda hakkını haykırıyor. Devletinden verdiği sözü ifa etmesini, yani yerine getirmesini bekliyor.

SADECE MEMUR EMEKLİSİ DEĞİL, MİLYONLAR MAĞDUR

Madalyonun diğer yüzünde ise tablo daha da ağır. Yalnızca memur emeklileri değil, diğer milyonlarca emekli de aynı kaderi paylaşıyor.

En düşük emekli aylığı alanların dışında kalan kesimlere de “yüksek refah payı” sözü verilmişti.

Yıllarca yüksek prim ödeyenler umutlandı. Alın terinin karşılığını alacağını düşündü. Ne var ki geçen bunca zaman zarfında bu kesime de ne bir refah payı verildi ne de kalıcı bir iyileştirme yapıldı. Emeklinin sofrasındaki ekmek her geçen gün biraz daha küçüldü.

RAKAMLARIN DİLİ: SEYYANEN ZAM, FAİZ VE ALTIN

Memur emeklileri ile uzun yıllar yüksek prim ödeyen bütün emekliler, medyada gündeme gelen yaş, bölge, çalışan-çalışmayan ayrımı ile diğer sadaka niteliğindeki geçici çözümleri kabul etmiyor. Sosyal yardım ya da sosyal sigorta sisteminin ruhuna aykırı suni artışlara haklı olarak serzenişte bulunuyor. Emekli, lütuf değil, kendi öz hakkı olan alacağının ödenmesini istiyor.

Bize ulaşan binlerce iletide tek bir ortak ses var. Emekliler, vaadin verildiği Temmuz 2023 tarihinden bugüne kadar biriken tüm alacaklarını kuruşu kuruşuna takip ediyor. İşte dönemsel bazda, enflasyon ve piyasa verileri ışığında ortaya çıkan o çarpıcı bilanço:

DAMLA DAMLA GÖL DEĞİL, ÂDETA DENİZ OLDU

Yukarıdaki tablo, kuru bir matematik hesabından ibaret değildir. Bu rakamlar, bir ömür devlete hizmet etmiş insanların eriyen hayalleridir.

Temmuz 2023’ten Ekim 2026 sonuna kadar geçen 38 aylık sürede ödenmeyen ana para tam 647.146 liradır. Yasal faiziyle birlikte bu tutar 929.820 liraya dayanmıştır. Ancak asıl büyük kayıp, paranın alım gücünü gösteren altın hesabında ortaya çıkmaktadır.

Her ay emeklinin cebine girmesi gereken tutar, o dönemin ortalama altın fiyatına çevrildiğinde ortaya sarsıcı bir gerçek çıkıyor. Tam 214,53 gram altın. Başka bir deyişle, her bir memur emeklisinin kesesinden eksilen yaklaşık 132 çeyrek altın.

Eskiler "Damlaya damlaya göl olur" derdi. Burada damlalar birikti, gölü aştı, âdeta koca bir deniz oldu.

BU MEBLAĞ BİR EMEKLİ İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Kâğıt üzerinde yazan 132 çeyrek altın, sıradan bir vatandaşın hayatında çok derin yaralara karşılık geliyor. Bu para emeklinin cebinde olsaydı neler değişirdi?

Evladını evlendirmek. Ev, araba hayalinin bir parçası demek. Borcunu kapatmak. Huzurla nefes almak. Memur emeklileri bugün tek bir cümlede birleşiyor: "Alım gücümüz 20 yıl öncesine düştü."

HUKUK MÜCADELESİ VE ANAYASA MAHKEMESİ SÜRECİ

Hakkını masada bulamayan emekli, çareyi adalet kapılarında aradı. Binlerce emekli soluğu idare mahkemelerinde aldı. Ancak ilk derece mahkemeleri talepleri "Yasada karşılığı yok" gerekçesiyle reddetti.

Dosyalar istinaf mahkemelerine taşındı. İstinaf da benzer bir karar verdi. Fakat o kararda tarihe not düşen çok kıymetli bir şerh (karşı oy yazısı) yer aldı. İlgili Daire Başkanı, vicdanların sesi olarak şu tarihî tespiti kayda geçirdi:

"Çalışan memura verilen zammın emekliye yansıtılmaması Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırıdır. Bu durum açık bir ayrımcılıktır."

Şimdi gözler en yüksek yargı merciinde. Dosyalar Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) önünde karar bekliyor. Emekli, üç yıldır yana yıkıla her yasal zeminde hakkını aramaktan bir an olsun vazgeçmedi.

ÇÖZÜM REÇETESİ: TÜM EMEKLİLERE 25.153 TL SEYYANEN ZAM ELZEMDİR

Artık geçici pansumanların devri kapanmıştır. Yeni yılda, yüksek refah payı sözü verilenler ile prim gün sayısı ve kazancı yüksek olanlar dahil istisnasız tüm emeklilere bu hakkın teslim edilmesi elzem (zorunlu) hâle gelmiştir.

Güncel rakamlarla 25.153 TL tutarındaki seyyanen zammın tüm emekli maaşlarına yansıtılması tarihî bir gerekliliktir. Bu adım atıldığı takdirde şu sonuçlar doğacaktır:

• Ülkede hiçbir emeklinin maaşı 50.000 TL’nin altında kalmayacaktır.
• Çalışan ile emekli arasındaki uçurum kapanacak, iş barışı yeniden sağlanacaktır.
• Piyasalarda daralan iç talep canlanacak, esnafın da yüzü gülecektir.

Aksi hâlde, verilen bu temel söz ifa edilmeden yapılacak hiçbir yapay iyileştirme emeklilerimizi memnun etmeyecektir. Emekliye rahat bir nefes aldırmayacaktır.

Geleceğe güvenle baktığınız, hakkınızın teslim edildiği güzel günlerde buluşmak dileğiyle... Sosyal güvende kalın...

İsa Karakaş'ın önceki yazıları...