Memur adaylarını ilgilendiren karar! AYM tartışmalı hükmü iptal etti

Anayasa Mahkemesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’ndaki “memuriyetle bağdaşmayacak hâl ve hareket” ifadesini keyfîliğe yol açabilir diye iptal etti.

YEŞİM ERASLAN ANKARA - Anayasa Mahkemesi, Devlet Memurları Kanunu’nda yer alan aday memurların ilişiklerinin kesilmesini içeren “memuriyetle bağdaşmayacak hâl ve hareket” hükmünü iptal etti. Gerekçede söz konusu hükmün kamuda kalma hakkını sınırladığı, keyfîliğe karşı yeterince güvence içermediği belirtildi. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 56. maddesinde yer alan “... hâl ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları...” ibaresinin iptali için Yüksek Mahkeme’ye başvurdu. İtiraz konusu kural, aday memur statüsünde görev yapan kamu görevlilerinden adaylık süresi içinde hâl ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile memuriyetten ilişkilerinin kesilmesini öngörüyor. Söz konusu maddenin iptalini isteyen mahkeme, aday memurluktan ilişiğin kesilmesine ilişkin kuralın, hangi hâl ve hareketlerin memuriyetle bağdaşmayacak nitelikte olduğuna ilişkin bir belirleme içermediğini, keyfî yorum ve uygulamalara sebep olabileceğini, bu durumun da anayasaya aykırı olduğunu savundu. Başvuruyu değerlendiren Yüksek Mahkeme, kuralı, kamu hizmetlerinde kalma hakkına sınırlama getirdiği, belirli ve öngörülebilir nitelikte olmadığı, keyfîliğe karşı yeterince güvence içermediği gerekçesiyle iptal etti.

Kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi için memurların disiplin kurallarına uymasının ve bu alışkanlığı aday memurluk sürecinde kazanmasının önemli olduğuna dikkat çekilen kararda, kanun koyucunun aday memurlar için memurlara nazaran daha ağır disiplin yaptırımı öngörülmesinde takdir yetkisine sahip olduğu belirtildi. Yasal kuralların keyfîliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerektiğine işaret edilen kararda, şöyle dendi:

Bir kanun hükmünün muhataplarının hangi eylemin disiplin suçu teşkil ettiğinin ve bu eyleme bağlanan yaptırımın ne olduğunun belli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine imkân verecek şekilde kaleme alınmış olması, kanunilik ilkesinin sağlanması bakımından gereklidir. Kuralda ilişik kesmeyi gerektiren memuriyetle bağdaşmayacak eylem ve davranışlarda bulunma hâlini oluşturan durumların objektif bir değerlendirme yapmaya imkân vermeyecek, keyfî uygulamalara yol açabilecek şekilde sınırlar belirsizdir. Kuralda ilişik kesmenin konusunu teşkil eden disiplinsizlik hâllerinin kapsamı, niteliği, ne şekilde işlenebileceği gibi hususların herhangi bir tereddüde yer vermeyecek biçimde açık ve net olarak düzenlenmemiştir. Kamu hizmetlerinde kalma hakkına sınırlama getiren kural belirli ve öngörülebilir nitelikte olmadığı, keyfîliğe karşı yeterince güvence içermediği, bu sebeple temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gerekliliğiyle bağdaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır” denildi. AYM, yeni bir düzenlemeye gidilmesi için Meclis’e dokuz ay süre tanıdı.