Türkiye'den örnek verdi, delilleriyle açıkladı: Meteorolojik olaylar depremleri tetikleyebiliyor

İklim değişikliğine bağlı olarak meydana gelen meteorolojik olaylar depremleri tetikliyor. Baraj göllerinde su tutulmasıyla beraber deprem sayılarının arttığı söyleyen Prof. Dr. Murat Utkucu, Van Gölü'nden örnek verdi. Utkucu, "Su seviyesi alçaldı, bu alçalma dengeyi değiştirdi. 2016 yılında olacak depremin tarihini 2011'e çekti yani üç yüz yılda bir olan depremin tarihini 4-5 yıl kadar öne çekti" dedi.

Kahramanmaraş'ta meydana gelen 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki iki depremin ardından Türkiye sallanmaya devam ediyor. Asrın felaketinin ardından ana gündem deprem olurken, Türkiye'de yaşanan kuraklık ve kısa süreli ani yağışlar da endişeye neden oluyor. Doğa olaylarının birbirine olan etkisine dair uzman isimden önemli bir açıklama geldi. Sakarya Üniversitesi'nden Prof. Dr. Murat Utkucu, meteorolojik olayların küçük depremleri tetikleyebildiğini söyledi.

Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölüm Başkanı ve Afet Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Murat Utkucu, iklim değişikliğinin beklenmedik yağışlara ya da kuraklığa neden olduğunu, bunun sonucu olarak göl seviyelerinin azalabildiğini veya deniz seviyelerinin yükselebildiğini belirtti.

YÜKÜN DEĞİŞİMİNE GÖRE DEPREMLER TETİKLENEBİLİR

Anadolu Ajansı'nın haberine göre; göl ve deniz seviyelerindeki değişikliğin tektonik olarak yer kabuğu üzerindeki yükleri etkilediğine işaret eden Utkucu, söz konusu yükün değişimine bağlı olarak depremlerin tetiklenebileceğini kaydetti.

Bunun çok yavaş işleyen bir süreç olduğunun altını çizen Utkucu, "Yer kabuğundaki sıvı, deprem tetiklemesine ya da depremlerin oluşumuna etki eder fakat bunlar genelde 4 büyüklüğünün altındaki küçük depremlerdir" dedi.

BARAJLARDA SU TUTULUNCA DEPREM SAYISI ARTIYOR

Bu tür depremlere baraj gölleri üzerinden örnekler veren Utkucu, şunları söyledi:

"Su seviyesinin yükselmesiyle baraj göllerinde su tutulmasıyla beraber deprem sayılarının arttığı görülüyor. Dünya üzerinde çeşitli barajlarda bu durum teyit edilmiş ve su seviyelerindeki değişimlerin, bir yerde azalan suyun ya da suyun bir yerde depolanmasının depremleri tetiklediği görülmüş. Bunlardan en meşhuru Hindistan'daki Koyna Barajı'dır. Bunun örnekleri Mısır'da Asvan Barajı'nda, Yunanistan'da Kremasta Barajı'nda yaşanmış. Bizde de Keban Barajı'nda, Atatürk Barajı'nda su tutulmaya başladıktan sonra küçük depremlerin sayılarında artışlar oluyor."

SIFIRDAN ÜRETMİYOR, SÜREYİ GERİYE ÇEKİYOR

Su seviyelerindeki değişimin deprem oluşturmadığını, sıfırdan bir deprem üretmediğini ancak deprem oluşumunu biraz geriye çektiğini vurgulayan Utkucu, suyun depremi tetikleme şekli hakkında şu bilgileri verdi:

"Barajda su tutulmaya başlayınca su yükü oluşuyor, o ağırlıkla yer kabuğunda denge bozuluyor. Diğer bir şekilde ise biriken su yer kabuğunun derinliklerine kayaçların gözeneklerinden sızıyor, depremlerin oluştuğu derinliğe birkaç ayda ulaşabiliyor, gözenek sıvı basıncı dediğimiz kayganlaşmayı kolaylaştıran, fay üzerinde dengeyi değiştiren bir husus. Bir nevi fay hattına rahat kayabilsin diye yağ dökmüş gibi bir etki oluşturuyor. Su tutulmaya başladıktan sonra deprem sayıları artmaya başlıyor. Terminolojide bu depremler daha önce 'tetiklenen depremsellik' olarak adlandırılıyordu, şu anda 'neden olunmuş depremsellik' ifadesi kullanılıyor."

GÜNEŞ LEKELERİ DEPREM OLUŞUMUNU TETİKLİYOR

İklim değişikliğinde, sera gazlarının yanında güneşteki faaliyetlerin de etkili olduğunu bildiren Utkucu, güneşin yüzeyinde görülen karanlık noktalar olan güneş lekelerinin mevsimlere, dolayısıyla da yağış rejimine etki ettiğini, bunun da yer kabuğunun üzerindeki ya da altındaki sıvı miktarını etkileyerek deprem oluşumlarını tetiklediğini anlattı.

Van Gölü'ndeki su seviyesi değişimlerini incelediğinde buradaki değişimlerin depremleri tetiklediğini gördüğünü aktaran Utkucu, "Fay kırılmaya yaklaşmış, bardak taşmak üzere; bu su birikmesi, su seviyesinin değişmesi, sıvının etkisi, bardağı taşıran damla oluyor. Yeni bir fay hattı oluşturmuyor, olduğu yerde fay var. Fay hattı belki 300 yıl enerji biriktiriyor, kırılmaya yaklaştığında ise Van Gölü'nde olduğu gibi su seviyesi, iklim değişikliğinin etkisiyle alçaldı. Bu alçalma da dengeyi değiştirdi, 2016 yılında olacak depremin tarihini 2011'e çekti yani üç yüz yılda bir olan depremin tarihini 4-5 yıl kadar öne çekti" değerlendirmesini yaptı. (AA)