Antakya''dan Berk Can isimli okuyucumuzun sorusu şöyle:
Babamın çok borcu vardı. Vefatı halinde reddi miras talebinde bulunabilir miyiz?
Cevap: Reddi miras talebinde bulunabilirsiniz. Bunu babanızın vefatı tarihinden itibaren üç ay içinde yapmanız gerekmektedir. Bu davayı Sulh Hukuk Mahkemesinde açmanız gerekmektedir.
Böyle bir davayı açmaz iseniz veya süresini kaçırırsanız külli halefiyet kaidesine göre sorumlu olursunuz.
Mirası ret isteğinde kimler bulunabilir sorusunun cevabını MK''nın 545. maddesi cevaplamaktadır. Buna göre "kanuni ve mansup mirasçılar mirası reddedebilir." Hatta, bu ret keyfiyeti öylesine etkilidir ki, "müteveffanın vefatı anında terekenin borca batık olduğu şüyu bulur ve sabit olursa, miras reddedilmiş sayılır". Tabiidir ki, bu keyfiyetin açılacak bir dava ile tescil edilmesi esası getirilmiştir.
Şahsi sorumluluk Burada şüphesiz, şahsi sorumluluk olgusu ön plana getirilmiştir. Bir kişinin murisinin çok savurgan olması, çok borca batık olması, çok değişik bir hayat yaşaması sonucunda oluşan borcundan dolayı, mirasçılarının mes''ul tutulmaması gibi bir ilke temel alınmıştır.
Mirasçının üç aylık dava açma süresinde,sürenin başlangıcı ıttıla tarihidir. Bir kişi yurt dışında olsa, babasının vefatını bir yıl sonra izine geldiğinde öğrense üç aylık süre geçmiş mi olacaktır? Mirası ret imkanı ortadan kalkmış mı olacaktır? Medeni Kanunun''un 546. maddesi bu soruya hayır cevabını vermektedir. Burada sürenin başlangıcında öğrenme esas tutulmuştur. Bir kimse sonradan mirasçı olduğunu tevsik etse dahi, onun için de üç aylık sürenin başlangıcı ancak bundan sonra olacaktır.
Red kare Bir kimse, üç aylık ıttıla süresi dolmadan vefat edecek olsa onun mirasçıları bu ret hakkını kullanabilecekler midir? Mesela, baba vefat etse, oğul da üç aylık süre içinde vefat eylese torun, babasının yerine kaim olarak ret hakkını kullanabilecek midir? Medeni Kanun''un 548. maddesi ise bu soruya yine evet cevabını vermektedir.
Mirasın reddi için bütün mirasçıların birlikte ret zorunluluğu yoktur. Kim reddederse onun açısından hüküm ifade eder. O yokmuş gibi, diğer mirasçılar arasında paylaşım esası getirilmiştir.
Bazen muris çok iyi niyetli olduğu halde de borca batık olabilir. Piyasa şartları istemese de onu batırabilir. Bazen, üçüncü kişilerin verdiği zararlardan dolayı borca batabilir bir insan. Bu halde, mirası ret imkanı mevcut ise de, murisin rahatlığı açısından bir vesile ile borcunu tasfiye etmenin şüphesiz faydası vicdani açıdan vardır. Her zaman borçtan murisi kurtarmak çok anlamlıdır ve güzeldir.
