Yeşil vilayetin lezzetleri

Giresun yeşil bir ilimiz, sahilden tepelere kadar yemyeşil. Çam yeşili, çim yeşili ve çay yeşili bir yana sofralar yeşil yeşil. Giresunspor’un forması yeşil.

Diyelim Giresun’dasınız, lokantaya girdiniz, “Çorba” dediniz. Garson sayar: Abi ısırgan var, gıcıran var, kara kabak, kuzukulağı, sütlü darı, gücükdene, sütleğen, fındık unu var, çalı çiçeği var. Tabii mısır ekmeği de yanında. Mehmed Tekin abimiz mendek çorbası ile pancarı (karalahana) tavsiye etti. İçtim beğendim. Eğer Giresun’da yaşıyor olsam bırakmam, aynen devam.

Yeşil çorbalara ekseri soğan, sarımsak, havuç, nohut, barbunya, pirinç ve mısır ilave ediliyor. Üzerine maydanoz serpiliyor kâfi miktarda. Köy acısı denen kırmızıbiber de pek yakışıyor.

Bu otlar bazlamaya gözlemeye, mücvere ve böreğe de nefaset katıyor.

Gelelim ana yemeklere: Evlerde bezelye, taze fasulye ve karalahana diblesi pişiyor. Dible dedikleri bitkinin pirinçle karıştırılıp kendi suyuyla pişmesi. Çok hafif ve sıhhatli bir gıda.

Dolmada domates, biber, kabak, patlıcan aranıyor, sarmada asma yaprağı, pazı, beyaz ve karalahana. Yerli ve millîleri de atlamayalım, kuru fasulyede de hayli iddialılar bu arada.
Ben mıhlamanın mısır unu ve peynirle yapılanını bilirdim, evet o kaldırınca uzayanlardan. Meğer mıhlama bir pişirme usulüymüş; pazı, ıspanak, fasulye, sargan, taflan ve sakarca mıhlaması da sunuluyor ayrıca.

Kavurma deyince aklımıza et gelir ama onlar galdirik ve hoşranı, yayladan topladıkları doruk ve kara mantarı, fasulye turşusunu, merevceni (kırçan - diken ucu), taflan ve kiraz tuzlusunu da kavuruyorlar.

İLLE DE HAMSİ

Balık elbette bol, tavasını buğulamasını pişiriyor ehlikeyifler mangal kuruyor icabında.
Hamsi çok seviliyor, pilavla da iyi gidiyor. Mezgite de bayılıyorlar, palamudu sebze ile hafifletiyor, alabalığı kiremite yatırıyor tere yağla salıyorlar fırına.

Mevzumuz yeşil ama sarılar da az baskın değil. Meşhur bir simitleri var susamsız ve çıplak. Önce suda haşlıyor, sonra pekmeze bandırıyor ve kıpkızıl pişiriyorlar odun fırınında. Çıktığında sıcak sıcak yedin yedin, soğursa dişin zor keser bir daha.

Fırınlarda mısır ekmekleri ve yerinden kalkmaz iri somunlar.
Kıymalı pidede kavrulmuş kıyma kullanıyor, bilhassa kapalı pişiriyor ve o Karadeniz’e has sarı tereyağı ile sunuyorlar.
Yine yağlı adıyla anılan bir pideleri var ki çok basit ve pek lezzetli. Ortasına tereyağı koydukları pide kızarmalı oldu mu çekip iki yumurta kırıyor geri yolluyorlar fırına. Peki altına peynir filan? O artık keyfinize kalmış ben peynirsizine de bayıldım, on numara.

FINDIĞI KURUTTUN Mİ?

Malum Giresun fındığın başkenti, fındıklı kadayıf, fındıklı baklava, fındıklı burma, fındıklı helva sık çıkıyor karşınıza. Elinizde Giresun’un tombul yağlı fındığı olduktan sonra kurabiye yapmanın nesi var? Parmak ısırtacağınız kesin, çünkü nefis kokacak fırından çıktığında.
Halil Usta’nın fındıklı dondurması da çok tutuluyor, güzelce kavurmuş ve kaymak gibi ipince çekmiş, ezmiş, eh sütle de buluşunca... Millet sırada.

Fındığın çiği, kavrulmuşu, krokanı, ezmesi ayrı güzel Fiskobirlik’in yanı sıra Fındık Durağı da yükselen marka.
Fındık mühim bir ürün, girdiği mamulü bir üst lige taşıyor, çikolataları mesela.

Nitekim İsviçre’de yazılım okuyan üç arkadaş çikolataya merak salmış Avrupa’nın ünlü pastanelerine girmiş çıkmış ama tatmin olamamışlar. “Yok, cık, ı ıh demişler bunun bi’ şeyi noksan!”
Siz bildiniz onu: Elbette fındığı. Nitekim kakao ile fındığı buluşturmuşlar, hımmm hım yeme de yanında... Şimdi Choco Moys adlı bir firma kurmuşlar, yok satıyor, 81 ile gönderiyorlar. Hedefleri Giresun merkezli bir dünya markası olmak. Bugüne kadar fındığımızı elimizden alıp bize mamul satan yabancıları Türk çikolatası ile tanıştıracaklar.

FIRIN SÜTLAÇ

Karadeniz de hayvanlar yeşilde otladıkları için sütleri kokulu, sütlacı oh dedirtiyor insana. Kâseleri mutlaka fırınlıyor ve üstüne bir avuç kavruk fındık koyuyorlar.

Samaksa ise pekmez ve mısır unu ile yapılan bir tatlı, muhallebi kıvamında.
Reçel o sıra hangi meyve bol ise ondan yapılıyor; şeftali, vişne, mürdüm eriği, kayısı tamam da sanki mayıs çileği, kokulu üzüm ve incir bir adım önde gidiyor.

TURİZME MANDA DESTEĞİ

Giresun ıslak bir şehir, hâliyle suda yatmayı seven mandalar çabuk alışıyor. Bu sevimli hayvanın yoğurdu Allah’ın lütfu ihsanı, izzeti, ikramı, inanın kaşık batmıyor. Bırakın ahşap küleki, toprak çömleği, bildiğiniz kalaylı bakracı bile ters çevirseniz dökülmüyor.

Giresunlular manda yoğurdu üzerine fakaz dedikleri armut pekmezi gezdiriyor. Mübarek esans gibi kokuyor. İnanın benim diyen tatlı yanından geçemez, bakıyorum da tabaklar tertemiz sıyrılmış dönüyor.

Yavuz Kemal Beldesi Belediye Başkanı Âdem Önal, halkı mandacı yapabilmek için büyük çaba sarf ediyor. Pekmezli yoğurdun turizme ciddi bir ivme kazandıracağına inanıyor.
Nitekim seracılığa da önayak olmuş, önce kendi yapmış, ekmiş dikmiş kasa kasa domates biber patlıcan toplamış. Şimdi heveslilere yol gösteriyor. Enginar dikimine de önderlik ediyor, zaten havalide “Atom Karınca” diyorlar ona.

İrfan Özfatura'nın önceki yazıları...