BİR MİLYON KİŞİNİN DÖRT YILLIK MAAŞI
Geçen gün işsizlik sigortası fonunda biriken paradan sözetmiştim.
25 milyar dolar.
Zenginin malı züğürdün çenesini yorar hesabına girmediği için oturup hesap ettim, bu kadar para ile kaç kişiye kaç sene boyunca maaş verilir.. Kendime göre dört beş alternatifli hesap çıkardım.
Bir milyon kişiye her ay 500 dolar maaş verseniz, yılda 6 milyar dolar eder.
Tam dört sene boyunca bir milyon kişiyi maaşa bağlayabilirsiniz.
Yahut dört milyon kişiye bir sene boyunca 500 dolar maaş verirsiniz.
Zaten derdimiz de bu değil, daha önce sözetmiştim. Bu parayı nasıl harcayalım gibi bir dert olsa akıl veren çok olur, sıkıntısı çekilmez.
Benim dert ettiği konu başka:
Bu parayı bu kadar insana nasıl bir bahane ile dağıtmak...Bahane ayıp olursa hangi kriterlerle dağıtmak en güzel çözüm olur?
Birinci en alışıldık yol:
İşsizlere dağıtalım, yoludur.
Peki işsizler nasıl tespit edilecek?
Hadi diyelim bu problemi aştık, tespit edilen 10 milyon kişinin 4 milyonunu maaşa bağlayabileceğimize göre
on milyonun içinden dört milyon nasıl seçilecek?
Hadi onu da aştık diyelim az da olsa maaşa bağlanan bu kadar insana nasıl meşguliyet bulunacak?
Toplamak bir dertse dağıtmak ondan daha büyük dert.
Galiba yine en güzel çözüm mevcut işyerlerine fazladan istihdam ettikleri her çalışan için belli bir para ödeyerek dağıtımı bu yolla yapmak..
Bu iş belediyeler eliyle de yapılabilir ama şöyle bir sakıncası var: Belediye göstermelik olarak fazladan 50-100 kişiyi istihdam eder, fondaki para bitince maaşları merkezden gelenler belediyenin sırtına kalır.
Ama özel sektör böyle yapamaz.
Maaşı merkezden geldiği için fazladan istihdam ettiği 40-50 kişi varsa, senenin veya iki senenin sonunda merkezden para kesilince iki sene müddetle denediği elemanlardan işine yarayanları alır, yaramayanlara yol gösterir.
Bir üçüncü yol daha var, ama bizde uygulaması çok zor.
Mesela Almanya''da bir işletme dara düştüğü zaman, eleman çıkarmak zorunda kaldığı zaman, kamu yönetimi, hemen karar verme..Belli bir müddet çalıştırdığın elemanların vergisini, sigortasını biz ödeyelim..Hatta yarım maaş ilave edelim..altı ayın sonunda gidişatında bir düzelme olursa yoluna devam edersin. Olmazsa o zaman elamanlarını azaltırsın, diyor.. Ve bu imkan suistimal edilmiyor.
Bizde bu para ile buna benzer usul uygulansa gerçekten dara düşenlere sıra bile gelmez.
Bizim yapıya en uygun yol, merkezden dağıtım yerine, işyerlerine ödeme yapılarak göstermelik de olsa bir iki seneliğine fazladan bir iki milyon kişinin istihdam edilmesinin bu paranın öğütülmesi için en güzel yol olduğuna inanıyorum.
Öğütelim rahat edelim.
Aklımız bu paraya takılmasın.
