DENEY MAYMUNLARI

70''li yıllarda lisede okutulan psikoloji kitabında

bir deneyden sözediliyordu.

Prof. Sabri Özbaydar''ın kitabıydı.

Özbaydar sonraki yıllarda fen fakültesinde de dersimize gelmişti.

Deney şöyleydi:

İki maymunu elektrik verilebilen iki sandalyeye oturtmuşlar.

Sandalyelerden birinde fonksiyonel bir

şalter var; diğerindeki göstermelik.

Deneyi yapanlar elektriği verdikten sonra maymunlara kolu (şalteri) çekip elektriği kesmeyi öğretiyorlarlar.

Fakat birincisi elektriği kesebiliyor, ikincisi kesemiyor.

Bu deneyi bir ay boyunca tekrarlıyorlar.

İlerleyen günlerde birincisi işin kolayını buluyor, eli şalterde bekliyor..Elektrik gelince kolu itekliyor..İkincisi tedirgin..Şalterin işe yaramadığını fark ediyor..Kolla oynamayı bırakıyor.

Tedirginlik sebebi malum..Elektriğin ne zaman verileceğini bilmiyor..Kurtulmak için ne yapacağını bilmiyor.

Sadece bekliyor.

Bir ayın sonunda bu deneyin maymunlara etkisinin ne olduğunu anlamak için ikisini de çok detaylı muayeneden geçiriyorlar.

Sonuç şöyle:

Birinci maymunun durumunda hiçbir değişiklik yok.. İkinci maymun ülser olmuş. Huyu suyu da değişmiş...

Kamuoyunu elektrikli sandalyeye oturtulan maymun gibi geren, yönlendiren, tedirgin eden, korkutan, bazen boş yere sevindiren, bazen sular seller gibi bir taraftan öbür tarafa akıtan maharetli beyinler var.

Biz itiraz ederken de, sevinip üzülürken de, hayıflanırken de

projelendirilmiş hedeflere

yardımcı oluyoruz.

------

Teşvik hesabı

Kanada''da yaşayan bir arkadaşım var. Geçen sene

küçük bir kasabadan büyük şehre taşındı.

Taşınma öncesinde büyük şehire gitme gerekçesini anlattığı mektubunda şöyle diyordu:

"Büyük şehire gidebilirsek orada çocukların özel okula gitme imkanı

var. Devlet çocuğunu özel okula gönderene

teşvik için 3500 dolar veriyor. Çünkü devletin kendi okullarında

öğrenci başına maliyet 7000 doları buluyormuş.

Çocuğunu özel okula gönderene 3500 dolar teşvik verdiği zaman yükün altına girmiyor yükten kurtuluyor, yükünü yarı yarıya azaltıyor."

Bizde sembolik bir katkı gündeme geldi..Sendika fırsat eşitliğinin bozulacağından

sözediyor.

Oysa aynı hesap yapılabilir. Devlet okullarındaki öğrenci başına düşen maliyet hesap edilip yarısı çocuğunu özel okula gönderen veliye teşvik olarak ödenebilir.

Bu aynı zamanda devlet okulunda okuyanlar için de dolaylı bir teşvik..Yığılma azalır.