Maaş farkı
En yüksek emekli maaşı SSK''da 700 milyon, Emekli Sandığı''nda 2.3 milyar, Bağ-Kur''da 400 milyon civarında. Küsuratının, biraz aşağısının -yukarısının veya "emeklilerin yüzde kaçı üst sınırdan maaş alıyor ki"nin önemi yok. Basit bir hesabın sonucunu merak ediyorum: 2.3 milyar alan emekli ile 700 milyon lira alan SSK emeklisinin çalışma hayatları boyunca ödedikleri primleri topladığınız zaman 2.3 milyar lira maaş alanın ödediği primler diğerinin 3.2 katı ediyor mu? Ediyorsa mesele yok, çok ödemiş, çok maaş alıyor, dersiniz. Etmiyorsa ne diyeceksiniz? 99 öncesinde SSK''nın prime esas olan tavanı çok düşüktü. Çalışan 5 milyar lira maaş alıyor da olsa sigorta primleri tespit edilen tavan üzerinden ödeniyordu. Emekli Sandığı''nda niye öyle SSK''da niye böylenin de cevabı yok. Bağ-Kur için söylenebilecek hiçbirşey yok. Üye sayısı, üyelerinin ne kadarının düzenli prim ödediği, çaresinin ne olduğu kaç yıldır konuşuluyor? Siz unutmuşsunuzdur? 985 senesinden beri sosyal güvenlik kurumlarının hale yola konulması, tek çatı altında toplanması, aktuaryel denge hesabı konuşulur, durur. Ara sıra bazı düzenlemeler yapılır, homurtular yükselir, sonra gelenler bir öncekilerin yaptığını bozar, hele günü kurtaralım da der.. Sonra tekrar düzenleme yapılır.. Yetmez bir daha yapılması düşünülür.. Ama sonunun nerede biteceği bilinmez. Bir de böyle giderse hesabı vardır. Bu kurumların açığı böyle devam ederse.. on sene sonra maaş ödenemez hale gelir. Böyle giderse bir çalışana bir emekli düşer. Çare, deyince akla yaş haddini yükseltmek geliyor. Şimdi Dünya Bankası bir akıl daha verdi. Genç emeklilerden vergi alın. Bu teklif ciddiye alınır, uygulamaya sokulursa ayda yaklaşık 9 trilyon lira gelir elde edilecekmiş. Denizde damla gibi.. Bir üçüncü yol da her çalışanı kayıt altına almakmış. Da, nasıl alınacak. Bu iş zorlamayla olmuyor. Kayıtdışı çalışmak hem çalışan hem çalıştıran için cazip olduğu müddetçe olmaz. On verir, beş gösterir, göstermez. Tarafların menfaati olacak.. Yine zaman zaman sağlıkla ihtiyarlık hizmetlerinin ayrılması, SSK''nın sağlık hizmeti vermemesi gündeme geliyor, sadece gelmekle kalıyor. Adım atılamıyor. ..... İnsanların çalışırken aldığı maaşa ve statüsüne göre emekli edilmesi yerine, paketler hazırlanıp dileyen dilediği paketi satın alabilir, isteyen 40''ında emekli olup az maaş alır, isteyen bekler 60''ında olup biraz daha çok alır, isteyen ödemelerini bir müddet dondurup durumu düzelince ödemeye devam eder, isteyen ekstra paket satın alır gibi bir sistem kurulabilse yaş haddi tartışması da, açıklar büyüyor kavgası da biter. Zaten mevcut nesli heba ettiler. Hiç olmazsa yeni gelenler için mevcut sistemin dışında (SSK; Bağ-Kur, Emekli Sandığı) ayakları yere basan bir sistem kurulsun.
Toplu seans Hastalar hipnoz altında iken sorulara açık cevaplar veriyor uyandıklarında da rahatlıyorlarmış. Arıtma anlamına gelen bu metoda tıpta "katharsis" (catharsis) deniyormuş. Tek tek 70 milyonu saplantılarından, korkularından, kaygılarından arındırmak kolay değil.
Acaba toplu seanslarda bu iş olur mu?
