Makas değiştirmek

Ekşi Sözlük''te "deizm" için ilginç tarifler var: "Yaradana inanmakla birlikte belli bir dinin prensiplerini benimsemeyen görüş." .. "Ateizmden tek farkı yaradan yok dememesi.." .. "Birçok Fransız aydınına göre deizm, ateizme giden yolda sadece bir duraktır." ..... İki gün önce Atılgan Bayar, kamuoyuna bir soru yöneltti.. Yazısında şöyle diyor: "...Kul ile Allah arasındaki irtibatın adı inançtır. Din değil. Dini parentez dışında bırakan ilişkinin adı deizmdir, laiklik hiç değil. Dolayısı ile din Allahla benim aramda söylemiyle başlayan, dinin bütün sosyal geleneklerini muhalefet eden sadece protestan söylemlerin laiklik tartışmalarında ufuk açamayacağı kesindir. Dinden orucu, iftarı, cumayı, haccı, zikri, başörtüsünü, ve benzeri sembol ve ritüelleri çıkardığınız zaman geriye ne kalıyor." ... " ..Yoksa diyorum, bu laiklik tartışmalarında bir tür anlam kayması mı var.. Çağdaş diye adlandırılan kesimle gelenek muhalifleri aslında sekülerizmden çok deizm üzerine mi vurgu yapıyorlar farkında olmadan? Bir din kalıyor mu sizce?" " Dinin ritüel ve sembollerinin olmasa da olur mantığı ile değil, ''devlet ile ilişkisi nasıl kurulmalı'' sorusuyla konumlandırılması gerekliliğini teklif ediyorum" Çünkü ''bireysel din, ( herkes dinini iç dünyasında yaşasın iddiası)'' sadece semavi dinlerin tümü açısından değil, sosyoloji ve antropoloji biliminin varoluş temellerini de yok sayan, hem inanç hem de bilim dışı bir kavrayış olarak soruna çözüm teklif edebilecek bir kavram değil.

Din''i, koruyarak, ''deizm''e varmadan bir ''laiklik'' tesis edebilecek miyiz? .... İlber Ortaylı da Kırıkkale Üniversitesinin akademik yılının açılışında verdiği derste, din ile devletin ayrılması yahudilikte ve islamiyette imkansızdır dedi. " Çünkü her iki dinde de din, insanların 24 saatini ayarlar. Sadece devletle olan ilişkilerini değil, özel hayatlarını, nasıl yiyip içeceklerini, karı koca arasındaki ilişkileri ve devletle olan ilişkiyi ayarlar. Devlet ile din iç içe geçmiştir. Devletin görevi insanların dini ibadetini hazırlayabilmektir. Bu son nokta çok önemlidir. Çünkü çağdaş toplumlarda devlet düşmanlığı bir motif alarak yer almaktadır. Bu desteklenecek bir görüş değildir ve tarihi gelenekle de bağdaşır bir yönü yoktur. Devlet ve devletin aygıtı olan bürokrasi ve ordu insan hayatının toplum hayatının vazgeçilmez iki unsurudur. Dini görevinizi yerine getirmek içinde bu ikisinin ayakta olması, kuvvetli olması şarttır "dedi. .... Sanki yumuşak bir geçişin, kimseyi kırmadan dökmeden bir orta yol aramanın gayreti gibi geldi bana.. Bugünden yarına olacak şey değil ama.. En azından tutarlı bir çıkış yolu bulunacak. Benim anladığım bu.