Notlar

İl­ber Ho­ca, "Rus­ya''ya git­ti­ği­miz za­man" di­yor; " ta­rih­çi ola­rak ko­mü­nist par­ti­si­nin top­lan­tı za­bıt­la­rı­nı gö­re­bi­li­yo­ruz. Po­lit­bü­ro top­lan­tı­la­rı­nın giz­li top­lan­tı za­bıt­la­rı­nı oku­ya­bi­li­yo­ruz. CHP''nin top­lan­tı tu­ta­nak­la­rı, ar­şi­vi ne­den ta­rih­çi­le­rin hiz­me­ti­ne açıl­mı­yor?"

Her­hal­de kas­tet­ti­ği Halk Par­ti­si''nin dev­let­le öz­deş sa­yıl­dı­ğı dö­nem­ler­dir.

Ku­ru­lu­şun­dan 950''ye ka­dar olan dö­nem..

İşin tek­ni­ği­ni de me­rak et­mi­yor de­ği­lim. Bu ki­min ka­ra­rıy­la ya­pı­la­bi­le­cek bir iş.

Par­la­men­to­nun ka­ra­rıy­la mı, MGK''nın ka­ra­rıy­la mı, Hü­kü­met''in ka­ra­rıy­la mı?

Top­lum ya­kın ta­ri­hi ile yüz­le­şe­bil­se ra­hat­la­ya­cak. En bü­yük fay­da­sı iki yüz­lü­lük­ten kur­tul­mak ola­cak.

***

Yi­ne İl­ber Or­tay­lı''nın soh­bet­le­rin­de di­le ge­tir­di­ği bir ko­nu da­ha var. Bu sa­at­ten son­ra ha­yıf­lan­mak­tan baş­ka fay­da­sı olur mu bil­mi­yo­rum..Ama şöy­le di­yor:

"Bu­gün Arap­ça bi­le 12 ya­şın­da­ki bir ço­cu­ğu za­man ma­ki­ne­si ol­sa Ha­run Re­şit dö­ne­mi­ne ışın­la­sa­nız ora­da ko­nu­şu­lan­la­rı an­lar. Zor­lan­ma­dan an­lar. Oy­sa biz 80 se­ne ön­ce ko­nu­şu­lan Türk­çe''yi an­la­ya­mı­yo­ruz."

Ha­run Re­şid dö­ne­mi de­yin­ce ara­da 12 asır var..

Fran­sız da di­li­ni nis­pe­ten ko­ru­muş..Di­ğer­le­ri be­ce­re­me­miş.

***

Neh­ru, kı­zı İn­di­ra Gand­hi''ye 930''lar­da yaz­dı­ğı bir mek­tup­ta , "Sov­yet­ler ve Tür­ki­ye ye­ni cum­hu­ri­ye­ti ku­rar­ken ye­tiş­miş ve bi­ri­kim­li kad­ro­la­rı ve sı­nıf­la­rı tas­fi­ye et­ti­ler. Bun­la­rın ye­ri­ne ye­ni­le­ri­nin oluş­ma­sı en az iki ku­şak ala­ca­ğın­dan iki cum­hu­ri­yet de ha­ya­ta en az 50 yıl ge­cik­me­li baş­la­ya­cak­tır" di­yor.

***

Step­hen Kin­zer, 96-2000 yıl­la­rı ara­sın­da New York Ti­mes''in Tür­ki­ye Bü­ro Şe­fi''ydi. Tür­ki­ye''de dört yıl ya­şa­dık­tan son­ra bi­ze dı­şar­dan na­sıl gö­zük­tü­ğü­mü­zü an­lat­tı­ğı ki­ta­bın­da (Hi­lal ve Yıl­dız-İki Dün­ya Ara­sın­da Tür­ki­ye) Tür­ki­ye''nin ba­zı en­gel­le­ri aş­ma­sı ha­lin­de dün­ya­nın en önem­li ül­ke­le­rin­den bi­ri ola­ca­ğı­nı söy­lü­yor.

Tür­ki­ye''de en sev­di­ği ke­li­me is­tik­lâl­miş. Ona gö­re renk­li, ge­le­cek va­de­den, bu ül­ke­nin di­na­miz­mi­ni ifa­de eden her şe­yi gös­te­ri­yor­muş.

En sev­me­di­ği ke­li­me ise dev­let­miş. Dev­let ise bu ül­ke­nin ge­liş­me­si­ni en­gel­le­yen tu­tu­cu ol­gu­yu ifa­de edi­yor­muş.