İnternet-‘Tehlikeli yeni bir dünya!''

Gençliğimde "Fütürizm"e, yani "Gelecekçiliğe" - gelecekte, teknoloji, siyaset, toplum alanlarında, neler olabileceği "bilimine"- merak sarmıştım. O zamanki tahminler ve kehanetlerin çoğu -ve benim de bunlara göre yazdıklarımın çoğu- gerçekleşti. Yaşlandıkça, ne gerçekleşen yeni teknolojıleri, ne de bundan sonra olabilecekler konusundaki tahminleri takip edemez, hatta anlayamaz oldum. Doğrusu pek anlamak da istemiyorum. Bazılarını artık havsalam almıyor, bazıları da -mesela genetik ve robotik alanlarda olabilecekler- doğrusu beni korkutuyor.

Jules Verne''in, H.G. Wells''in "Nautilus Denizaltısı", "Aya Seyahat" ve "Dünyaların Savaşı" gibi, nisbeten masumane "gelecekçi" romanlarından sonra, George Orwell''in, Aldous Huxley''in, korkutucu "1984" ve "Cessur Yeni Dünya" romanlarındaki tahminler de oldukça tahakkuk etti ve etmekte. Ya bundan sonra? İnternet ve "siber uzay"da daha neler olacak? Geçen hafta, Gene Kirila adlı bir mucidin geliştirdiği bir sistemle, küçük bir kutu içindeki bir "fabrika" ile, büyük fabrikalara gerek kalmadan, mesela Azerbaycan''ın, Arizona''nın veya Nijerya''nın ortasında, kalıplarla her türlü plastik malzemenin, TV kutularının veya boruların hemen imal edilebileceği haberi geldi.. Dahası var. Dijital olarak kimyevi kalıplama yapan bu kutuyu oralara götürmeye de gerek yok. Binlerce mil uzaktan da, aynı iş yapılabilecekmiş. Bunun bir nevi 3 boyutlu fax makinesine benzediğini söylüyorlar. Bana, bunun nasıl olduğunu sormayın, anlamaya bile çalışmıyorum artık! Ben artık kendi gençliğimdeki "geleceğe dönmekle" yetineceğim. Çünkü, özellikle internetin yeni imkanlarını -ve de tehlikelerini- anlamayı havsalam almıyor!

İnternet tehlikeleri Dünyayı bilgisayarlarla biribirine bağlayan ve global iletişime süratli ve sınırsız imkanlar sağlayan internet, nükleer güç gibi, hem insanlık için büyük yararları fakat aynı zamanda da, tehlike ve zararları olan muazzam bir güç! Öylesine bir güç ki, son günlerde Okinawa''da sekiz endüstri devi hükümet başlarının yaptığı toplantıda internetin ve dijital imkanlarının fakir ülkelere de yayılmasını sağlamak konusunda, DOT Gücü adlı uluslararsı bir örgüt kurulmasına karar vermişler. Bu kuruluşu bu alandaki büyük uluslarası şirketler, başlangıçta finanse edeceklermiş. Nihayet aynı toplantıda Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin''in bir teklifi kabul edilmiş: 8 devlet bakanı bundan sonra elektronik posta ile haberleşeceklermiş... Bir bakıma, eski kırmızı telefonun yerine! Ne var ki bazı liderlerin bilgisayarı ve elektronik postayı kullanmayı bildikleri şüpheli!

CYBERSPACE veya "Siberuzay" denilen uçsuz bucaksız alanda, internet, haberleşme, bilim, bilgi toplama ve yayma konularında insanlara muazzam imkanlar sağlarken, "kötülere" de terörden, uyuşturucu kaçakçılığından fuhuşa ve pornografiye kadar toplumları ve insanlığı tehdit eden imkanlar veriyor. Eleltronik haberleşme de bu alanın bir parçası... Bu alanın gözetim ve kontrolü, hem teknolojik bakımdan imkansız olmasa bile çok zor, hem de, insan hakları ve özel hayatların korunması açısından mahzurlu sayılabilen -daha doğrusu böyle konularda "hassas" olan liberallerin mahzurlu addettikleri- bir husus. Amerikan Yüksek Mahkemesi dahi, şimdiye kadar bu gibi gözetim ve kontrol kurallarının konulmasına karşı çıkıyordu.

İkilemler Ortada bir de ikilem var... "Özel hayatın korunması" deniyor ama, internetin imkanları ile kötü niyetliler de pazarlama şirketleri, bankalar ve sigorta şirketleri de, insanların adreslerine özel hayatlarına, kolaylıkla ulaşabiliyorlar, özelliklerini, zayıf taraflarını, sağlık durumlarını ve potansiyel hastalıklarını, vb. fişleyebiliyor sonra da kullanabiliyorlar. Tabii devletler de, kendi maksatları için aynı şeyleri yapabiliyorlar. Telefon, faks ve posta gibi başka iletişim araçları ve içerikleri, şüpheli hallerde güvenlik kuruluşlarınca, mahkemelerden ve savcılardan izin alınmak şartıyla, kontrol edilebilirken, şimdiki halde internette ve elektonik mektuplaşmada henüz bu imkan yok veya olmadığı söyleniyor.

Tedbirler Şimdi Amerika''da ve İngiltere''de her iki hususta internet ve elektronik postanın, belirli koşullarla ve hukuki garantilerle gözetimi ve kontrolü için yeni yasal kurallar konulması söz konusu. Özel hayatın korunması ve insan hakları grupları bile bazı kuralların konulmasını ve böylelikle özel hayatların da korunabileceğini düşünerek istiyorlar ve fakat devletlerin, bu gözetim ve kontrollerde fazla ileri gitmelerinden ve böylelikle haberleşme özgürlüğünü tehdit etmelerinden de endişeleniyorlar. Şu sırada endişeleri özellikle Amerikan FBI''ının ünlü Federal Tahkikat Bürosu''nun eleştirdiği bir özel kontrol aracında odaklanıyor. "Karnivor" yani "Etobur" adı verilen ve içinde hem mekanik, hem de dijital program araçları bulunan küçük bir siyah kutu... İddiaya göre bu araç bir internet hizmet vericisinin şebekesine uygulanınca, süratle muazzam sayıda elektonik posta mesajlarına ulaşabiliyor.

Özel hayatın korunması taraftarları bu "et oburun" kötülerin haberleşmesini kontrol edebileceği gibi istenirse, sadece şüpheli kişilerin, teröristlerin ve mafyanın değil bütün vatandaşların haberleşmesini, kolaylıkla gözetim ve kontrol altına alabileceğini iddia ediyorlar. FBI sözcüleri ise bu aracın devreye sokulması için, normal haberleşme araçları için olduğu, savcılık ve mahkeme kararları alınacağını söylüyorlar. Ama saha öylesine muğlak ki, kimin, kimleri ne zaman gözetimde tuttuğunu bilmek belirlemek, ispat etmek imkanı da yok.

"Kukiler" Fakat işin bir de öteki tarafı var: Amerika''da Federal hükümetin bu yeni Karnivor-etobur aracı ile elektronik postaları gözetmesinin de başka -hükumetin veya bazı kuruluşların- insanların bilgisayarlarının sürücülerine yerleştirdikleri "kuk" (biskuit) denen dijital parçalarla internette neler yaptığınızı kontrol etmelerine de imkan var. Bu sayede, hükümetler dışındaki bazı kuruluşlar da hakkınızda veya şirketiniz kuruluşunuz hakkında, işlerine yarayan bilgiler toplayabiliyorlar. Bir uzman "Artık özel bilgisyarını da hiçbir şey tam manasıyla özel değil!" diyor. Bu teknolojik, siber veya web casusluğuna karşı yeni kanunlar ve kurallar konulması düşünülüyor ama, dedim ya, alan öylesine geniş ve muğlak, konu o kadar girift ki! Bir başka uzmanın dediği gibi "Web alanında özel hayata karşı tehditler, aynı zamanda da, bireylerle web siteleri arasındaki interaktif iletişimi sağladıkları için büyük avantajlar." Bu alandaki çelişkilerin bir yönü de şu: İnternetin gözetimi için kurallar konulması söz konusu iken, internet ve elektronik posta da başkalarının ulaşmasını önleyecek özel şifreleme teknolojileri de geliştiriliyor ve hatta Amerika bu teknolojilerini Avrupa Birliği''ne ve G8 ÜLKELERİNE ihraç edebilmek için ihracat kontrollerini gevşetmeye hazırlanıyor. Ama acaba Avrupa devletleri ve büyük şirketleri bu teknolojilerle ABD''nin kendi haberleşmelerini "dinlemelerine" gerçekten engel olabilecekler mi? Amerikalılar buna razı olacaklar mı? Çünkü Fransızlar, ABD''nin dijital casusluğundan, bazı endüstriyel ekonomik sırlarının "siber uzaydan" çalındığını iddia ediyorlar. Mesela Airbus şirketine ait bilgiler Boeing uçak şirketinin eline bu yoldan geçmiş.

Dünya globalleşirken sorunlar da daha global, daha çelişkili ve girift oluyor. "Cesur yeni bir dünya" değil... "Tehlikelerle dolu yeni bir dünya!"

GÜNÜN FİKİR KIRINTISI "Geleceğe karşı dövüşmek mümkün değildir... Zaman zaman lehimize işliyor!

W.E. Gladstone (Eski İngiliz Başbakanlarından)