"Maaş" redifli gazel

ABD Kongresi 435 Temsilci ve 100 Senatör''den müteşekkildir. Hükûmeti teşkil eden 14 tane de bakan vardır. Bizim Meclis''imizi oluşturan milletvekili sayısının, hükûmeti oluşturan bakan sayısının çokluğu, lojmanları, emeklilikleri her zaman söz konusu edilir. Daha doğrusu maaşların dolgunluğundan, emekliliklerinin kıyaklığından bahis açılır hep. Son günlerde "temsil tazminatı" gibi, aliterasyonlu, pek hoş bir isim altında yeni düzenlemeler yapılıyor."Tazmin" demek malûm, "Zarar ve ziyanı ödeme" demektir. Demek ki milletin temsilciliğini yapıyor veya yapmış olmaktan dolayı, milletvekillerimiz için şimdiye kadar zarar ve ziyan söz konusuydu, haliyle bunu tazmin etmek milletin boynunun borcudur. İnşaallah bu son düzenlemeyle -emekli olmuş olanları da dahil- zarar ve ziyanları yeterince tazmin edilmiştir. Amerikan Kongresi üyeleri''nin bu konulardaki vaziyetleri nedir diye merak edip oturduğum eyalet New Jersey''in Kongre üyeleri ile irtibat kurdum. Gelen yazılı cevaplardan öğrendiğime göre burada parlamenterlerin pek kıyak bir vaziyetleri yok. Bir kere lojman diye bir mefhum yok. Herkes Washington''daki görevi boyunca oturacağı evi maaşı ile karşılıyor. Çoğu kiralık evde oturuyor, kimi malî imkânları müsaitse ev alıyor.. Devlet tarafından kendilerine tahsis edilen herhangi bir mesken yok.

Emeklilik konusuna gelince... Kongre''de en az 5 yıl görev yapmış üyeler 62 yaşına geldiklerinde, Kongre''de 10 yıl görev yapmış üyeler de 60 yaşına geldiklerinde emekli maaşı almaya hak kazanıyorlar. Fakat birkaç seçenekleri daha var. Meselâ, eğer 55-60 yaş arasında iseler ve en az 30 sene görev yapmışlarsa onlara da emekli maaşının tamamı değil ama bir kısmı ödenmeye başlanıyor. 1983''ten sonra seçilip göreve başlayanlar için durum böyle.

1983''ten önce Kongre üyesi olanlar da yine 62 yaşında ve en az 5 yıllık görevden sonra emekli maaşı almaya başlayabiliyorlar. Onların da birkaç seçenekleri daha var. Meselâ, 50 yaş ve daha üzeri olanları en az 20 yıl hizmet ettilerse veya hangi yaşta olurlarsa olsunlar 25 yıl hizmet ettilerse emekli maaşı alabiliyorlar. Eh, 25 yıl Kongre üyeliği yapan insan 30 yaşında olacak değil ya! Anayasa''ya göre, 30 yaşında Senatör, 25 yaşında Temsilci seçilebildiklerine göre hesabedin. Seçenekler arasında rakkam farklılıkları var gibi ama dikkat edilirse ayni kapıya çıkılıyor; Kongre üyelerinin tam emekli olabilmeleri için 62 yaşına basmış ve en az da 5 yıl hizmet vermiş olmaları şartı var. Bu durumda, bir dönemi iki yıl olan Temsilciler Meclisi''nde bir dönem görev yapan, bir daha seçilemeyen bir üye, bu vazifeden dolayı emekli maaşı alamaz. "En az 5 yıl" şartını yerine getirmediği için 62 yaşına da gelse alamaz. Ancak Kongre üyeliğinden önceki ve sonraki mesleğinde hangi emeklilik programına dahilse, Kongre''de geçen iki yılını da oraya ilâve ettirir. En düşük emekli maaşı esas maaşın yüzde 12.5''idir, 5 yıl şartını yerine getirenlere bağlanıyor. En yüksek emekli maaşı da esas maaşın yüzde 80''i olarak hesaplanıyor, Kongre''de 32 yılını geçirenlerin hakkı. Hâlihazırda Kongre üyelerine ödenen en yüksek yıllık maaş 134 bin dolar imiş. Küsûratı var. (Amerika için ortanın üzerinde bir meblâğdır bu.) Bu miktar üzerinden 5 yıl görev yapan ve en düşük emekliliği almaya hak kazanan bir Kongre üyesi, 62 yaşına geldiğinde yıllık 16 bin küsur dolar emekli maaşı alıyor. Bu miktar, bugün, çalışan bir Amerikalı için fakirlik sınırıdır. Fakat devlet, "emekli olduğuna göre, benden bu kadar!" demekte. Adam sen de!.. Bize ne Amerikan Kongresi üyelerinin emeklilik durumlarından? Bizim cebimiz ayrı, cüzdanımız ayrı. Onların Kongre üyeleri emekli maaşı için 62 yaşına kadar bekliyebilir. 62 yaşına geldiklerinde aldıkları maaş geçinmelerine yetmeyecekse, gider başka iş bulur, yan gelir temin ederler. Lojman diye birşey bilmez, kendi evlerini kendileri bulur. Ne yapalım, her yiğidin yoğurt yiyişi başkadır. Bizim yiğitler yoğurdu kendi usullerince yer. Biz de yiğit de bol, yoğurt da bol! Yiğitleri ve yoğurtları karıştırma! Her ülke kanunlarını kendi şartlarına göre tanzim eder. Bizim şartlarımızı biz biliriz. Boşuna gazel okuma! Yine de... Olsun! Benden yazması... Ne demiş Nevres-i Kadim: Bir gün gele Nevres, okunur böyle gazeller Kaydet, ko bulunsun o da divan arasında.