Pazartesi günü Tofaş Kulübü''nün kapandığı haberi basketbol dünyasını şoka soktu. Son iki yılın en başarılı takımının potalardan çekilmesine kimse anlam veremedi. Herkes işin içine biraz da duygusallığı katarak, 26 yıl boyunca basketbola hizmet eden karar sahibi Koç Holding''i suçlamaya başladı. Unutmamak lâzım ki, Türk basketbol tarihinde Tofaş, basketbola yaptığı yatırıma nokta koyan ilk müessese değil. Karşımızda Türkiye Ligi''nde defalarca şampiyonluk yaşamış Eczacıbaşı, Çukurova, Netaş, Paşabahçe, Beslen ve Meysu örnekleri var. Adı geçen kuruluşları, basketboldan soğutan nedenler dikkate alınmadığı için bugün büyük bir müessese daha Türk basketbolundan elini kolunu çekmiştir.
Salı günkü toplantıda Tofaşlılar (kulüp yetkilileri) kapatma kararının ekonomik olmadığını ileri sürseler de, bize göre, Bursalılar''ı şoka sokan kararın altında son iki yılda harcanan büyük paralar yatıyor. Tofaşlı yöneticiler iki yılda 30 milyon dolar harcadıklarını söylediler. İki yıl önce Asım için Ülker''e ödenen 3 milyon dolarlık bonservis bedeli, Alper için Telekom''a
verilen 200 milyar lira o dönemde bir çok kimsenin inanmakta zorluk çektiği rakamlar oldu. Dev bütçenin karşılığında Bursa takımı Avrupa''da sükût-u hayâle uğrarken, Türkiye sınırları içinde 5 kupa birden kazandı. Kapatma kararına tepki gösterenler, hiç kuşku yok ki Tofaş''ın ulusal çapta elde ettiği başarının tuzağına düşüyor. Ama Bursalılar''ın harcadığı 30 milyon dolar gibi yüksek bir bedeli kimse dikkate almıyor. Harcanan bu kadar yüksek miktarla Bursa''ya modern bir salon yapılamaz mıydı?
Herkes bilmelidir ki, Tofaş''ın kapanmasının nedeni kesinlikle iki yıl önce izlediği pahalı transfer politikasıdır.... Aylık geliri 500 milyon lira olan bir insan, kredi kartları sayesinde sabit gelirinin çok üzerinde bir hayat sürebilir ama bu ne kadar devam eder?.. Tofaş''ın son iki yılı bu örneğin bir kopyasıdır. Ulusal çapta elde edilen başarı, 30 milyon dolarlık Tofaş''ın kasasına ne kadar para girmesini sağladı? Tofaş''ın gişe hasılatında gözle görülür bir artış kaydedildi mi? Tofaş''ın maçlarını yayınlayan kanal Bursa takımına ne kadar para ödedi? Genelde Tofaş kadar para harcayan Panathinaikos, Olympiakos gibi Yunan takımlarının 7-8 milyon dolar civarında yıllık gelirlerinin bulunduğunu hatırlatmak isteriz.
Tofaş ligden çekilme kararı aldıysa bunun birinci sorumluları parayı bilinçsizce harcayan kulüp yöneticileri ile zamanında Tofaş''ın çılgın transfer politikasına tepki göstermeyen Basketbol Federasyonu''dur. Federasyon pekala o dönemde basketbolun menfaati çerçevesinde Bursalı yöneticileri uygun bir dille uyarıp, izledikleri yöntemin yanlış olduğunu söyleyebilirdi. O dönemde Tofaş''ın izlediği pahalı transfer politikası, aynı zamanda piyasanın suni bir şekilde yükselmesine ve bütçesi sınırlı takımların zarar görmesine neden olmadı mı?
Sporun ticari bir dal olduğu fikrini savunuyorsak, müessese kulüplerinin de spor için harcadığı paranın tamamını reklam ve tanıtım gideri olarak görmemesi gerekiyor. Çünkü telaffuz edilen rakamlar binlerde değil, milyon dolarlarda dolaşıyor. Doğal olarak bir çok şirket bu ağır ekonomik yükün altına girmek istemiyor. Bu konuda bir strateteji değişikliğine gidilmediği takdirde, yakın bir gelecekte Efes ve Ülker''in de kepenk indireceğinden kimse şüphe etmesin... Müessese takımları basketbolu kullanarak markalarını kamuoyuna tanıtmak istiyorlarsa, tıpkı İtalya''daki Benetton örneğinde olduğu gibi, spor işinden para kazanacak stratejileri de üretmelidirler. Ligi düzenleyen kurum sıfatındaki Türkiye Basketbol Federasyonu, bu konuda gerekli düzenlemeleri bir an önce hazırlamalıdır. Takım bütçeleri ortaya çıkartılırken gelir ve giderlerin dikkate alınması ilk şart olmalıdır. Böylece müessese ve gençlik kulüpleri arasındaki ekonomik dengesizlik de bir ölçüde giderilebilir. Ayrıca borcu olan takımlara transfer yasağı ve borcunu belli bir sürede ödemeyenler 2.Lig''e düşürülebilir.
Türkiye''deki ilkesizliği, başı bozukluğu görebilmek için sağlıklı sistemler üzerine kurulu diğer ülkelerde yaşananlara bir göz atalım. Tofaş şokunu bir benzeri yaklaşık 1 ay öncede Fransa''da Limoges ile yaşandı. Bütçesindeki 4 milyon dolarlık açık nedeniyle Lig Kurulu (LNB), sezonu 3 kupayla kapatan Limoges''un gelecek yıl Fransa Ligi''ne alınmayacağını açıkladı. Fransa''da bu karara hiç kimse tepki göstermezken, kararı savunanlar çoğunluktaydı. Çünkü Limoges, başarıya giden yolda oyunu kurallarına göre oynamamış, bütçesini aşarak yabancı oyunculara gereğinden fazla para ödemişti. Tofaş ile Limoges''un izlediği politika birbirine benzemiyor mu? Pek tabii ki benziyor. Ama
Fransa''da sistem kanuna uymayanlara anında müdahale ederek basketbolun derin yaralar almasına izin vermezken, Türkiye''de hiç birşey yapılmıyor... Tofaş bekle gör politikasının son kurbanıdır... Suçluyu dışarda Koç''larda değil kendi içimizde aramalıyız...
