Epilepsi ve Spor

Epilepsi beyin fonksiyonlarında olan bir bozukluk sonucu ortaya çıkar. Sara da denilen bu hastalık zaman zaman tekrarlayan; bilinçte, hareket sisteminde ve duygu durumunda değişiklikler şeklinde ani geçici ataklarla karakterizedir. Bir çok şeklinde Nöbet adı verilen bayılmalar vardır. Bayılma sırasında kontrol kaybolur, kaslarda ani kasılıp gevşemeler olur. En sık rastlanan epilepsi tipi İdyopatik denilen ve nedeni bilinmeyen şekildir. Epilepsi genellikle 2-14 yaşlarında başlar. Yirmili yaşlarda sonra başlayanlarda ise beyin hastalıkları ve tümör düşünülür. Nöbetlere ve sürelerine göre gruplandırılabilir. Kasılmalarla karakterize büyük nöbetleri olan tipe Grand mal denilir.

Kısa süreli bilinç kaybı olanlara Petit mal denilir.

Epilepside kesin teşhis ve uygun tedavinin yapılması hasta için çok önemlidir. İlaçların sürekli kullanılması ve yan etkilerinin takibi şarttır. Epilepsinin birçok sosyal dezavantajı vardır. Epileptik kişiler araç kullanamaz ve belirli işleri yapamazlar. Epilepsili hastalar spor aktivitelerine katılabilirler ancak aktivitelerine sınırlandırma vardır. Mesela bu hastaları tüple dalmalarına izin verilmez. Su kayağı, sörf gibi su sporları önerilmez. Çünkü yelken veya kürek sporu yaparken sporcuların can yeleği giymeleri güvenlik önlemidir. Bir ters dönme veya düşme sırasında can yeleği sporcuyu nasıl düşerse düşsün sırtüstü döndürür ve sporcuyu boğulmaktan kurtarır. Ama can yeleği giymiş ve epilepsi nöbeti geçiren bir kişide sırtüstü dönünce dilinin geriye giderek hava yolunu tıkaması olabilir. Bu şekilde kişi kendi dilinin nefes borusunu tıkaması ile boğulabilir. Yani petit mal, grand mal veya fokal motor nöbet olsun tüm epilepsi tipleri hem spor yapan kişi hem de çevresi için risk oluşturur. Mesela bir tırmanma sırasında nöbet başlaması ile kişi düşebilir ve ciddi yaralanmalar olabilir. Ayrıca çevredeki diğer sporcular için de risk vardır. Mesela bir silah atışlarında epilepsili kişi istemeden aniden silahı ateşleyebilir. Dolayısı ile bir kişide Epilepsi varsa ve spor yapacaksa ailesi, antrenörü ve saha hekimi bu durumu gayet iyi bilmelidir. Eskiden epilepsili kişilerin fiziksel aktiviteleri oldukça kısıtlanırdı. Epilepsi nöbeti sırasında risk oluşturan spor faaliyetleri elbette kısıtlanmalıdır, ama artık önlemler ve ilaçlarla kısıtlamalar oldukça azalmıştır. Epilepsili bir kişinin spor yapılmasına karar verirken şunları gözönüne almak gerekir: *Teşhis kesin olmalıdır. *Geçmişe ait nöbet takip listesi olmalıdır. Geçirilmiş nöbetlerin sıklığı, şiddeti vs spora karar vermede önemlidir. *Kişinin ve ailesinin sorumluluk alabilmesi, yeterli olgunlukta olması ve ilaç alınımının çok düzenli olması gerekir. *Aile, spor yapacak kişi antrenör riskleri bilmeli ve beraberce tartışmaldır. *Yeterli emniyet tedbirleri alınmalıdır. Bir epilepsi nöbetinin ne zaman olacağının önceden tahmin edilmesi imkansızdır. Ancak hastalık hikayesi ve hastalığın gidişi olabilecek olayları tahmin etmede yardımcıdır. Epilepsi hastalarına spor aktiviteleri sırasında kendilerini ve diğer spor yapanları tehlikeye atmayacakları spor dalları tavsiye edilmelidir. Ayrıca epilepsisi olan kişilere ihtiyaçlarını bilen kişiler refakat etmelidir. Birçok spor dalında kontrollü ve belirli sürelerle katılabilirler. Ancak daha riskli dallara katılabilmek için nöbetin en az 1 yıl hiç tekrarlanmaması gerekir. Epilepsi ilaçlarının kan seviyesinin takip edilmesi ise sporcularda emniyeti arttırır.