Spor ve Soğuk - 2
Spor yaparken soğuk etkisinde kalınabilir. Soğuk kuru ve nemli oluşuna ani veya uzun süreli maruz kalmaya ve derecesine göre farklı etkiler yapar. Ayrıca dehidratasyon, yani sıvı kaybının olması, aşırı yorgunluk, yüksek irtifada bulunmak, rüzgâr, ıslak giysiler, dar ve ıslanmış ayakkabılar kişiyi kötü yönde etkiler.
Donan vücut bölgesindeki hücrelerin içinde ve hücre aralarındaki su kristallere dönüşür. Kılcal damarlardaki kırmızı kan hücreleri birbirine yapışarak kapiller tromboz denilen pıhtılar oluşturur. Vücut hayati bölgeleri korumak için hayati bölgeler dışındaki yerlere daha az kan gönderir. Isındıktan sonra dokularda su toplaması, cilt altına kanama olabilir. Bu vakalarda kangren oluşabilir. Sinir ve çevredeki diğer dokuların hasarına bağlı olarak kalıcı veya bir süre sonra geçebilen soğuğa aşırı duyarlılık gelişir. Bazi bölgelerde hissizlik veya his bozukluğu olabilir. Uzun süre ağrı ve elektrik çarpması duygusu görülebilir.
Kuru soğuk ile donmalar genellikle yüzeyseldir. Ciltte birkaç milimetrelik donma olur. Nemli ortamda donma ise daha derin olur. Donan bölge hissizdir. Bu tip donmalar doku kaybına neden olur. Ayrıca donmalarda şuur kaybı oluşabilir. Dolayısı ile donmuş bir kişide kalp rahatsızlığı, diabet (şeker) koması, insülin şoku, alkole bağlı sarhoşluk olup olmadığı da araştırılmalıdır.
Soğuk çarpması Küçük bölgesel donmalardır. Özellikle eller, ayaklar, kulaklar, burun ve yanaklar gibi uç bölgelerde görülür. Etkilenen bölgeler beyazımsı ve ağrılıdır. Duyu kaybı bulunur ama cilt hala esnektir. Gözlük kullanmayan kayakçılarda gözün en dış tabakası olan kornea da etkilenebilir. Bu tip donmalar yetersiz veya çok sıkı giyimle ilgilidir. Metal bir fermuarla doğrudan temas da donmayı arttırır. Tedavi için eller koltuk altına ve giysilerin altına sıcak bir bölgeye yerleştirilir. Etkilenen kısım bir süre sonra kızarır ve duyu normale döner.
Soğuk ısırması Etkilenmis dokular sert, beyaz, hissiz ve buruşuktur. Eğer ısıtılan bölgenin tekrar donma olasılığı varsa ısıtma yapılmamalıdır. Mesela dağda böyle bir olay olduğunda sporcu tıbbi bakım yerine kadar tekrar yürüyecekse ısıtma yapılmaz. Çünkü donma-ısınma-tekrar donma donuk kalmaktan daha fazla zarar vericidir. Mesela donmuş ayakla saatlerce yürümek ısıtılıp terar donmadan çok daha güvenlidir. Soğuk ısırmasının farklı tedavileri vardır. İdeal olanı kişiyi 40 derecelik sıcak su küvetine almaktır. Fakat bu imkan her zaman bulunamaz. En çok tercih edilen kademeli ısıtma yöntemidir. Ani yüksek sıcaklıklarla ısıtmalar kişiye zarar verebilir. Özellikle hissizleşmiş dokular ısıtılma niyeti ile yanmaya maruz kalabilir. Sıcak içecekle ve sıcak hava solutma oldukça faydalıdır. Donmuş bölgelere vurmak, aşırı sıcak ile ısıtmak, karla ovmak sakıncalıdır. Bu işlemler daha fazla doku hasarına neden olur. Soğuk ısırmalarında hasar tahmin edilenden farklı olabilir. Dolayısı ile bozulmuş dokuların kesilip atılmasından önce 90 güne kadar beklenilmelidir. Donmuş bölgeler iyileştikten sonra uzun süre soğuk duyarlılığı gösterebilir. Soğuk allerjisi olarak bilinen bu durumda kişi çok az bir soğuk karşısında hemen reaksiyon gösterir. Ani donmalarda kalp durmasi görülebilir. Kalp ve solunum durması durumunda resisütasyon yani canlandırma işlemi yapılmalıdır. Ayrıca ısınma sırasında bazan ortaya kalbe ait problemler çıkabilir. Çünkü ısınma sırasında vücut kompartmanları arasında sıvı geçişi tersine dönebilir. Ölümcül akciğer ödemi (akciğerlerde sıvı birikmesi) ve beyinde ödem (beyinde şişme) olabilir. Dolayısı ile hastalar ısınma sırasında yoğun bakımda izlenmeli ve kontrol edilmelidir.
