Kaydet
a- | +A

Birçok spor dalında sporcular soğukla karşı karşıya kalırlar. Özellikle dağcılar, kayak ve su sporu yapanlar soğuktan zarar görebilirler. Soğuk kendisi tek başına, sporcuya zarar verebilir veya sakatlığa uygun bir zemin hazırlar. Genellikle dağcılar, kayakçılar, koşucular, bisikletçiler ve dayanıklılık sporları yapanlarda soğuk stresi görülür. Özellikle rüzgar ve ıslaklık varsa soğuğun etkisi şiddetlenir. Bu etki en şiddetli olarak su sporu yapanlarda suya düşmelerde görülür. Mesela devrilen bir yelkenci, soğuk su ile karşılaştığında çok şiddetli bir soğuk stresi yaşar. Hipotermi çok iyi yüzme bilenlerde bile suda boğulmaya yol açabilir. Mesela kulak ve buruna aniden giren çok soğuk su, ani kalp veya solunum durmasına yol açabilir. Ayrıca kulaklardaki ani soğukluk oryantasyon kaybına sebep olur. Yani kişi bulunduğu konumu algılayamaz. Mesela suya düşen kano sporcularının su yüzüne yukarı çıkmak yerine aşağı doğru yüzdüklerine rastlanılmıştır. İnsanların vücut sıcaklığı sabittir. Vücut sıcaklığı, hücresel yapıları, enzim sistemleri ve hücrede oluşan kimyasal tepkimeleri etkilemektedir. Vücut soğuk ortamda daha çok ısı üretir, sıcak ortamda ise ısı kaybetme mekanizmalarını harekete geçirerek denge sağlar. Soğuk ortamda kuru ısı kaybı oranı cilt ile çevre arasındaki ısı farkından kaynaklanır. Buharlaşma ile olan kayıp ise ortamdaki neme bağlıdır. Hava hareketliliği de bu iki tip ısı kaybını arttırır. Yani havanın rüzgarlı olması veya sporcunun hareket halinde olması, mesela koşması kayıpları arttırır. Örneğin vücut, 10 derece hava sıcaklığı varken 20 mil hızla rüzgar estiğinde rüzgarsız - 10 derecedeki kaybından daha fazla ısı kaybeder. Çevredeki farklı sıcaklıklar deride bulunan algılayıcılar tarafından algılanır. Vücudu dolaşan kanın sıcaklığında oluşan farklılıklar ise beynin en önemli kısımlarından olan hipotalamus tarafından değerlendirilir. Hipotalamus bir termostat gibi damarları büzerek veya genişletip düzenlemeler yaparak sıcaklığı dengede tutar. İnsan organizması soğuk ortama uyum göstermekte sıcaklığa oranla daha avantajlıdır. Ancak vücudun ürettiği ısıdan daha fazla oranda ısı kaybedilirse hipotermi oluşur. Önce kişinin davranışlarında değişiklikler olur. Bunu inkoordinasyon, konuşma güçlüğü ve bilinçte bulanıklık izler. En sonunda kalp ve solunum yavaşlar. Hiportermide eğer uygun tedavi yapılmazsa soğuk sebebi ile ölüm olabilir. Soğuğun etkileri şöyledir: Kaslar: Titreme, güç azalması görülür. Kaslar kolay zedelenir hale gelir.

Kalp - damarlar: Az eforla bile anjina denilen göğüs ağrısı olur, daha ileride kalp yavaşlaması ve durması görülür. Solunum: Astım varsa kötüleşme olur, solunum yavaşlar. Sinir sistemi: El yeteneği ve duyarlılık kaybı, görmede azalma, reflekslerde yavaşlama, yanlış yorumlar, hallüsinasyonlar, bilinç kaybı görülür. Ortam soğudukça egzersiz sırasında harcanan oksijen tüketimi de artar. Bu ek ihtiyaç soğuğun etkisiyle oluşan titreme sebebi ile ortaya çıkar. Hipotermi tanısı en iyi rektal ısının ölçülmesi ile konur. Ancak spor yapılırken olay yerinde genellikle düşük ısıları ölçebilen termometreler bulunmaz. Dolayısı ile eğer hasta kendini soğuk hissediyorsa tedaviye hemen başlanmalıdır.

Sağlık Sözlüğü Hallüsinasyon: Gerçekte olmayanları görmek ve duymak. Hipotermi: Vücut sıcaklığının normalin altına düşmesi. İnkoordinasyon: Düzenli ve ritmik kas kasılması sağlanamaması.

Oryantasyon: Kişinin bir ortamda zaman ve yerini anlayabilmesi. Refleks: Etkiye vücudun istem dışı cevap vermesi.