Spor yaralanmalarında aktif tedavi

Tedavi ve egzersizler Spor yaralanmalarının tedavisinde en büyük bölüm aktif tedavinin yer aldığı rehabilitasyondur. İyileşme ve normale dönme sürecini sağlayan rehabilitasyonda hastanın da işbirliği ile aktif tedavi metotları uygulanır. Sporda egzersiz ne kadar önemli ise rehabilitasyonda da egzersiz tedavisi o kadar önemlidir. Burada dikkat edilecek nokta yaralanmış bir sporcuya yaralanma derecesine uygun tedavi edici egzersizlerin verilmesidir. Bu egzersizler yetersiz olursa iyileşme olmaz, aşırı olursa da yeni zedelenmeler eklenir. Egzersiz hastanın istemli, düzenli, sistemik kas kasılmaları ile yapılır. Bu tedavide hasta aktiftir. Yani işlemi kendisi uygular. Bazı egzersizler yardımlı yapılsa da kas kasılmasını sporcu kendisi sağlar. Sporcular genç bireylerdir ve gençlikle sabırsız olurlar. Hepsi bir an önce eski aktivitelerine dönmek isterler. Bu yüzden kısa veya uzun dönemde sporcuya zarar verebilecek, kayıplara yol açabilecek olan kestirme tedavilerden kaçınılmalıdır. Dolayısı ile tedavi edici egzersizler de ilaçlar gibi belirli zamanlarda ve belirli dozda ve doğru biçimde yapılmalıdır. Yaralanmış kısıma ait egzersizlerin dışında sporcunun yaptığı spor gereksinmelerine göre bedensel formu koruma egzersizleri de tedaviye eklenmelidir. Mesela dizindeki bir problem nedeni ile antrenman ve maç yapamayan bir futbolcunun iyileşme süreci geçinceye kadar genel kondisyonunu kaybetmemesi gerekir. Bunun için hem dizinin iyileşmesini engellemeyecek hem de bedensel formunu koruyacak egzersiz çizelgesi planlanmalıdır. İyileşmenin ileri evrelerinde ise özellikle yaralanmış kısımların ve çevresindeki kasların ağrısız hareketlerle güçlendirme egzersizleri yapılır. İzometrik egzersizler Yaralanmanın ilk devresinde izometrik egzersizler yapılır. Bu egzersizler özellikle diz ve omuz eklemi için çok önemlidir. Bu egzersizlerde kaslarda kasılma vardır ama eklemde hareket yoktur. Çoğu zaman sporcunun ağrı olmaksızın yapabildiği yegane egzersiz budur. Her tedavide bu tip egzersizler kullanılır. Koordinasyon egzersizleri Yaralanmalarda kas, kemik, damar ve deri yanı sıra proprioseptif sistem de zedelenir. İyileşme sürecinde bu sistemin yeniden eğitilmesi için koordinasyon egzersizleri ve denge tahtası kullanılır. Bir spor yaralanmasından sonra düzelme sadece ağrının olmaması ve bölgesel aktivitenin sağlanması demek değildir. Yaralanmış bölge ve çevresindeki kısımlar arasında uygun etkileşimin tekrar sağlanması gerekir. Özellikle bacak yaralanmalarında koordinasyon egzersizleri çok önemlidir. Bacakta çok zengin bir proprioseptif sinir sistemi vardır. Bu sistem hareketlerin ardışık, amaçlı olarak bir biri ile devam etmesi ve hareketin yumuşak olmasında rol alır. Pasif germe Pasif germe erken ağrılı devirden sonra yaralanmış bölgedeki esnekliği eski haline getirmek için kullanılır. Germek istenilen kısım ağrısız sınırlarda gergin pozisyonda tutulur ve belirli süre beklenir. Tam gevşeme sağlandıktan sonra ikinci germe yapılır. Bazen sıçrayıcı tarz germeler yapılabilir. Ancak bu durumda yeni bir zedelenme eklenebileceğinden dikkatli olmak gerekir. Yaralanmaların tedavisinde hiç bir metod tek başına yeterli değildir. Germe ve koordinasyondan başka güçlendirici egzersizler de kullanılır. İyileşmenin ileri evrelerinde egzersizlerin sıklığı ve yoğunluğu giderek arttırılır. Bundan sonra yapılan spor dalına özel egzersizlerine geçilir.