Sporcularda kansızlık (ANEMİ)

Spor yapıp sağlıklı görülen kişilerde bile kansızlık bulunabilir. Kan kırmızı hücrelerinde ve/veya hemoglobin miktarında azalmaya anemi yani kansızlık denir. Anemi erişkin bir erkekte Hemoglobinin 13 gr/dl veya kırmızı kan hücrelerinin milimetre küpte 4.5 milyondan az olması, kadınlarda ise hemoglobinin 12 gr/dl veya kırmızı kan hücrelerinin milimetre küpte 4 milyondan az olması şeklinde tanımlanır. Yani kadınlarda kan değerleri daha düşüktür. Kansızlık teşhisinden sonra bu durumun nedeni mutlaka araştırılmalıdır. Çünkü kansızlığın oluşma nedenleri farklıdır: 1. Yetersiz kan hücresi yapımına bağlı olan anemiler 2. Kan kaybına bağlı olan anemiler 3. Kan hücrelerinin aşırı yıkımına bağlı olan anemiler Kansızlık nedeni olan bu üç başlık altında çok sayıda hastalık vardır. Toplumda en sık yetersiz yapım nedenlerinden olan demir eksikliğine bağlı anemi görülmektedir. Ayrıca B12 vitamini ve folik asit eksikliği de yetersiz yapım nedenlerindendir. Sporcularda B12 yetersizliğine bağlı kansızlık çok nadir olur. Bu eksiklik kesin vejeteryan olup uzun yıllar boyu sadece bitkisel besinlerle beslenenlerde gelişir. Ama beslenme eksikliğinin dışında mide rahatsızlığı olanlarda da B12 eksikliği gelişebilir. Mide içindeki bazı hücrelerden (Parietal hücreler) bir madde salgılanır. Bu madde B12 vitaminini emilip vücuda girmesini sağlar. Eğer mideden bu madde salgılanamazsa B12 emilemez ve anemi gelişir. Bu tür kansızlığa Pernisiyöz Anemi denir. Genç sporcularda böyle bir anemi görülmemektedir. Kan yapımında gerekli olan folik asit yeşil sebzelerde, özellikle fasülye ve bezelyede, karaciğerde, kuruyemişlerde bol bulunur. Eğer folik asitten fakir beslenme varsa 2 ay içinde eksikliği başlar. Ayrıca herhangi bir hastalık için antibiyotik kullanıldığında veya doğum kontrol hapları alındığında bu ilaçlar folik asidin emilip vücuda girmesini bozarlar. Bu gibi durumlarda daha dikkatli olmak gerekir. Normalde folik asit için vitamin almak gerekmez, beslenme alışkanlıkları düzeltilerek eksiklik giderilebilir. Bazı sporcularda ise beslenme tam düzenli ve doğru olmasına rağmen barsaklarda emilim bozukluğu olduğu için anemi gelişebilir. Mesela gluten duyarlılığı olan kişilerde beslenme iyi olsa da emilim yeterli olmaz.

Kan hücreleri kemik iliğinde yapılır. Bazı hastalıklarda bu yapım baskılanır. Bu en çok ilaçlara bağlı olarak olur. Yani bazı ilaçlar kemik iliğinden yeni kan hücrelerinin yapımını baskılarlar. Ayrıca tiroid bezinin iyi çalışmaması durumunda, böbrek yetmezliği veya romatizmal hastalık veya kronik bir enfeksiyon varsa yapım yine baskılanır. Ancak bu durumlar sporcular için olası sebepler değildir. Fazla yıkıma bağlı anemiler ise Orak hücreli anemi, Talasemi gibi hastalıklara bağlı gelişir. Bu hastalıklar genetiktir ve başka bulguları da vardır. Kan kayıplarına bağlı kansızlıklar da görülebilir. Bu durumlarda genellikle kanama belirgin ve ani olmaz. Yavaş yavaş ve sinsi olarak kan kaybı olur. Yani kişinin fark edebileceği gözle görülür bir kanama olmadan kan mide, barsaklar ve böbrek ve idrar yollarından kaybedilebilir. Kadın sporcularda ise aşırı adet kanamalarına (menoraji) bağlı olarak kansızlık gelişebilir. Gelecek hafta: Demir eksikliğine bağlı anemi