Sporda kafa yaralanmaları - 1

Ne yazık ki spor aktiviteleri olunca bazı yaralanmaların olması kaçınılmazdır. Yapılan spor şekline bağlı olarak genellikle kollar, bacaklar ve gövde daha çok risk altındadır. Boks sporu hariç spor yaparken ortaya çıkan bir kafa yaralanması kaza sonucudur. Kafa yaralanmaları spordaki en ciddi yaralanmalardır. Hafif kafa yaralanmaları bile geçici fakat önemli yetersizliklere ve tekrarlayan hafif yaralanmalar da birikerek büyük beyin hasarlarına yol açabilir. Diğer tüm spor yaralanmalarından farklı olarak kafa darbelerinde hemen yaralanma sonrası belirtiler oluşabilir ve birinci hafif bir darbeden sonra kafa içinde gelişen ikincil olaylar yine hayatı tehdit edebilir. Dolayısı ile spor alanındaki doktorlar kafa yaralanması olan bir sporcunun oyuna devam edip etmeyeceğine, devam etmeyecekse hemen yapılması gerekenlere ve oyuncunun tekrar ne zaman oynayabileceğine karar vermek zorundadır. Kafa yaralanmalarında risk değerlendirilmesi mutlaka yapılmalıdır. Bir kafa yaralanmasında kafa derisi, kafatası kemikleri ve beyin zedelenebilir. Ama ilk darbeden sonra zaman içinde beyinde ikincil hasarların da gelişebileceği bilinmelidir.

Birincil beyin hasarı Çarpışma hasarı hafiften ağır hasara kadar değişir. Yaralanmada açık yara olur veya künt yaralanma denilen dıştan hiç bir şeyin görülmediği ama kafa içinde beyin yapılarında zarara neden olan yaralanma olabilir. Asıl önemi olan ilk darbeden daha sonra beyin şişmesi veya intradural kanama olmasıdır. Bilinç bulanıklığı ve bilinç kaybı kafa yaralanmalarında önemlidir. Bilinç değişikliği yaygın beyin hasarının bir göstergesidir.

İkincil beyin hasarı Kafada olan yaralanmalar sonrası olan ilk hasardan sonra başka nedenlerle tekrar hasar oluşabilir. Tekrar eklenen yeni hasara ikincil beyin hasarı denilir. İkincil beyin hasarı kafa içine kanama olması veya beyinin şişmesi sonucu kafa basıncı artmasıyla oluşur. Beyin üzerine basınç artması ile ani ölümcül sonuşlar olur. Ayrıca otomobil, motorsiklet yarışı, at binme veya tırmanmadaki yaralanmalarda olduğu gibi tüm vücut yaralanmışsa kan kaybı ve şok gelişmesi ile beyine daha az kan gidebilir. Beyin dokusu oksijensizliğe çok duyarlıdır. Beyine yeterli kan dolayısı ile yeterli oksijen gelmezse beyin hücreleri kısa sürede ölmeye başlar.

Kafa yaralanması olan sporcunun sahada değerlendirilmesi Kafa saçlı derisinin kanlanması zengindir dolayısı ile kafa derisinde olan bir yaralanma çok kanayabilir. Kafada kanaması olan bir sporcu yaranın incelenmesi ve kanama kontrolü için hemen saha dışına alınmalıdır. Kafa kemikleri kırık açısından elle değerlendirilir. Kırığın hissedilmesi görülmesinden daha kolaydır. Kırılıp içeri çökmelerde genellikle o bölgede beyin hasarı mevcuttur. Ama sporcuda bilinç kaybı olmayabilir. Dolayısı ile yaralanmanın ciddiyeti bu devrede gözden kaçabilir. Kafa derisi yaralanması sıklıkla golf sopası veya topu veya raket çarpması sonucu oluşur. Eğer yara açık ve kafa içi dokular görülüyorsa bölge steril bir gazlıbezle örtülüp sporcu acil olarak hastaneye yollanmalıdır. Çok küçük kesiklerde ipekle dikiş atılıp oyuncu tam bilinçli ise sahaya dönmesine izin verilebilir.