Yüz yaralanmaları- III kulak, çene ve dişler
Yüz yaralanmalarına spor faaliyetleri sırasında oldukça sık rastlanır. Özellikle temas sporlarında ve topla yapılan sporlarda baş ve boyunda alınan darbeler sonucu yaralanmalar sıkça olur. Yüzde en çok yaralanan kısımlar göz, burun, çene, elmacık kemikleri ve dişlerdir.
Kulak yaralanmaları Kulak 3 bölümden oluşur: İç, orta ve dış kulak. Kulak yaralanmaları her üç bölümde ayrı ayrı veya beraberce olabilir. Gündelik spor olaylarında en sık dış kulak zedelenmektedir. Kulak kepçesinde açık bir yara olmadan darbeye bağlı doku içinde kanama olabilir. Kulak kepçesi, kıkırdak ve deriden oluşur. Bu bölgedeki bir damar zedelenmesi sonucu kıkırdak ve deri dokuları arasına kan toplanıp yapısal zedelenmelere yol açabilir. En çok güreşçilerde olan bu yaralanma tipi iyi tedavi edilmezse Karnıbahar görünümü denilen estetik olmayan durum ortaya çıkar. Böyle bir durumu önlemek için erken dönemde uygun tedavi yapılmalıdır. İlk olarak steril şartlarda biriken kanı enjektörle çekmek gerekir. Daha sonra sıkı tampon uygulanılmalıdır. Kulak kepçesi üzerine uygulanan bu basınçlı tampon 1 hafta yerinde kalmalıdır. Orta kulak problemleri daha çok basınçla ilgilidir. Aşırı ve ani basınç artmasının neden olduğu zedelenmeye Barotravma denilir. Çok ani basınç artışı ile dış kulak yolu ve orta kulak arasında bulunan kulak zarı yırtılabilir. Kulak zarı yırtılmalarında ağrı ve kulak çınlaması olur. Böyle bir durumda kulak kuru tutulur ve kulaktan içeriye su girmesi önlenirse çoğu kez kulak zarı kendiliğinden iyileşir. Genelde yırtık bir zarın iyileşme süresi 4-5 haftadır.
İç kulak zedelenmeleri ise en çok aşırı gürültü ile olur. Yüksek sesin oluşturduğu kulak zedelenmesine Akustik travma denir. Barotravmalarda ani basınç arması iç kulakta da hasar yapıp buradaki sıvıların sızmasına neden olur. Ayrıca kafatası kemiklerinin kırıldığı durumlarda ve kafa çarpmalarında iç kulakta hasar oluşabilir.
e ve diş yaralanmaları Yüze alınan darbelerde çene kemiğinde kırık ve eklem zedelenmesi görülür. Çene kemiğinin kafatası kemiği ile birleştiği eklem özellikle sık zedelenir (Parmağınızı elmacık kemiklerinin gerisine, kulak çıkıntısı tragusun hemen önüne koyun. Ağzınızı açıp kapatın. Eklemin ne kadar yüzeyel olduğunu hissedeceksiniz). Ağız açıkken sporcu darbe alırsa çene öne doğru çıkar ve çene kilitlenir. Eğer doğru teknik uygulanılırsa eklem hemen yerine getirilebilir. Daha ağır darbelerle oluşan çene kemiği kırıklarında ise mutlaka tesbit yapılmalıdır. Bu tesbit yapılırken dişlerin tam ve düzenli oturmasına yani oklüzyona dikkat edilmelidir. Genellikle çene kırıklarında iyileşme 6 hafta içinde olur.
Temas sporları başta olmak üzere tüm spor yaralanmalarında en sık zarar gören bölge dişlerdir. Dişler çeşitli biçimlerde zarar görebilir. Kırılabilir veya çıkabilirler. Dolayısı ile özellikle yakın temas sporlarında kask, ağız içi süngeri gibi koruyucu araçlar mutlaka kullanılmalıdır.
