Surinam ve Türkiye

Surinam İstanbul Fahri Konsolosluğu''na atanmam nedeniyle davet edildiğim başşehir Paramaribo''da Bakanlarla, özel sektör ve üniversite yetkilileri ile görüşmenin ötesinde, sadece özel uçaklarla ulaşılabilen bölgelere giderek Amazon yerlilerinin yaşamını izleme fırsatı bulmam gerçekten heyecan verici bir tecrübe oldu. Dünyanın en ilginç ülkelerinden biri olan Surinam hakkında çoğumuz yeterli bilgiye sahip değiliz. Genelde bir Afrika ya da Uzakdoğu ülkesi zannedilen Surinam gerçekte, kendine özgü güzellikleri olan bir Latin Amerika ülkesidir. Paramaribo''da katıldığım iktisadi, ticari ve mali ilişkilerin artırılması yönündeki toplantılarda, dışa açılma politikasını vurgulayan Surinam yetkilileri, uluslararası kuruluşlarda da etkin görev almak istemektedirler. Örneğin Kuzey Latin Amerika ülkelerini ve Karayip denizindeki ada devletlerini bir araya getiren Caricom (Karayipler Ortak Pazarı) ve Latin Amerika Kalkınma Bankası ülkede büyük bir öneme sahip olmaya başlamıştır. Bunun yanısıra nüfusunun % 20''si Müslüman olan Surinam, 1996 yılında İslam Konferansı Teşkilatı''na ve İslam Kalkınma Bankası''na girerek, bir milyarı aşkın nüfusa hitap eden 56 üyeli büyük bir teşkilatta kendisini tanıtma fırsatı elde etmiştir.

Sosyal ve siyasi yapı Surinam, 5 temel etnik gruptan oluşmaktadır. Bunlar, 1800''lü yıllarda Afrika''dan getirtilip köle olarak çalıştırılan zencilerin, 1850-1900 arasında İngilizler''in ve Hollandalılar''ın egemenlikleri altında bulunan Hindistan''dan, Endonezya''dan, Çin''den gelmeye zorlanan insanların torunları, Amazon yerlileri ve 1975''teki bağımsızlık sonrası ülkeyi terk etmeyen Hollandalılar''dır. Yarım milyonu bulmayan nüfusun % 40''ını siyahlar, % 30''unu Hintliler, % 20''sini Endonezyalılar, % 7''sini Çinliler ve geri kalanını da Amazon yerlileri ve beyazlar oluşturmaktadır. Her grup sosyal yaşamını kendi içinde yoğunlaştırırken, diğer ırklarla temasını genelde iş ortamında sürdürmektedir. Surinamlılar''ın büyük bir çoğunluğu, 200 yıllık geleneklerini ve kültürlerini yeni nesillere aktarmak için özel bir çaba sarf etmekte, bu doğrultuda yemek çeşitlerinden, geleneksel giysilerine, lehçelerinden masallarına kadar tüm kültürel değerleri gençlere aktarmaya özen göstermektedirler. Örneğin Hintliler''in düğün törenleri, Çinliler''in yeni yıl şölenleri, zencilerin köleliğin kaldırılmasını kutlayan müzik ve dans gösterileri tüm haşmetiyle devam etmektedir. Gösterilen çabalara karşın son 20 yılda melez evlilikler artmış, Hintli-Çinli, Zenci-Beyaz, Endnezyalı-Amazonlu karışımı nesiller ortaya çıkmaya başlamıştır. Etnik özelliklere dayanan sosyal dayanışmalar, politik yaşama da yansımıştır. Bu nedenle Mayıs 2000 seçimlerinde 51 sandalyenin 14''ünü kazanarak 33 milletvekilinden oluşan yeni koalisyonun en büyük partisi, oylarının büyük bir çoğunluğunu siyahlardan almıştır. Diğer etnik gruplar da nüfus sayılarıyla orantılı olarak milletvekili çıkartmışlardır.

Ticari ilişkiler Surinam Dışişleri, Ticaret ve Sanayi Bakanı, Merkez Bankası Başkanı, Cumhurbaşkanı, Ekonomi Danışmanı, Sanayi ve Ticaret Odaları Başkanları ve Bağımsız Danışmanlık Şirketlerinin Yönetcileri ve diğer tüm yetkililer yaptığımız görüşmelerde, Türkiye''nin özellikle İslam Dünyası''nın en etkin ekonomilerinden birisine sahip olduğunu, teknolojik açıdan kendilerine yardımcı olabileceğimizi vurgulamakta, özellikle İslam Kalkınma Bankası ile olan ilişkilerde yapılacak işbirliğinin büyük yarar sağlayacağını açıklamışlardır. Bütün bunlara ilaveten ticari ilişkilere yeni bir çehre verebilmek için Surinamlı yetkililer, Türk işadamlarını, müteşebbislerini, turizmcilerini ve maden işletmecilerini ülkelerine davet etmekte ve Latin Amerika''da hiçbir ülkenin veremeyeceği avantajları sağlamaya hazırlanmaktadırlar. Bu amaçla Ekim ayında İstanbul''da resmen faaliyete geçecek Konsolosluk Hizmetleri nedeniyle İstanbul''a gelecek olan Surinamlı yetkililer, Türk iş dünyasıyla tanışmanın heyecanını duymakta, bu amaçla hazırlıklar yapmaktadırlar. Surinam''da Türkler için ortaya çıkabilecek ekonomik ve finansal fırsatların yanısıra sosyal yaşamla ilgili izlenimlerimize gelecek haftaki yazımızda da devam edeceğimizi vurgulamak isteriz.