%60 kayıp şartı ve bilinmeyen istisnalar: Kimler hemen maaşa bağlanır?
Hayat her zaman hesaplandığı gibi gitmez. Akıp giden ömürde en büyük servet sağlıktır. "Sağlık gibi dost, hastalık gibi düşman olmaz" derler.
Bedenen veya ruhen çalışma gücü kaybı olan sigortalılar için sosyal güvenlik sistemimizde kaç yaşında olursanız olun, aynen EYT’li gibi hiçbir yaş şartı olmadan derhal emekli olabilirsiniz.
Üstelik toplamda sadece 5 yıllık priminizin olması yeterli…
MALUL SAYILMANIN ESASLARI
Sadece beyan veya basit bir rahatsızlık malul sayılmaya yetmez.
- Çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az %60 kaybedilmiş olması gerekir.
- İş kazası ve meslek hastalığı sonucu oluşan kayıplar bu kapsamdadır.
- Karar yetkisi münhasıran SGK Sağlık Kuruluna aittir.
- Onkoloji, psikiyatri, kalp, kanser ve organ yetmezliği gibi hastalıklar en sık maluliyet verilen alanlardır.
MEMURLAR İÇİN SEYİR VE İSTİFA KURALI
Devlet memurları (4/1-c) açısından mevzuat daha farklı bir esneklik tanır.
- 4/1-c sigortalıları için de çalışma gücü yüzde 60 kayıp yeterlidir.
- Veya vazifeyi yapamayacak kadar meslekte kazanma gücü yitirilmelidir. Malul sayılan 4/1-(c) sigortalısı seçim hakkına sahiptir. Yazılı talep ederse istifa etmiş sayılır.
- Malullüğünün engel olmadığı başka vazife veya sınıfa nakledilir. Bu hakkı saklıdır. Fakat yükümlülük süresi dolmadan kullanamaz.
- Yeni vazifeye de mâni olduğuna dair yeni rapor şarttır. Hastalık uzun sürerse durum değişir.
- Kanunlarda tayin edilen süreler aşılırsa malul sayılır. Veya vazife malulü olur.
- Tedavisi imkânsız hastalıkta sıhhi izin bitmez.
- SGK, hemen “malul” veya “vazife malulü” der. Sıhhi izin süreleri bellidir.
- Yedek subay veya er döneminde malul olup asıl işini yapabilenlere malullük hükümleri işlemez. Birden fazla statüde çalışanlar son sigortalılık hâline göre sonuç alır.
- 4/1-(c) malul sayılır ama prim şartı yetmezse aylık bağlanmaz.
- Sonra başka statüde şart tamamlanırsa yeniden sevk gerekmez.
- Son statüye göre aylık bağlanır.
- Kontrol muayenesi varsa o da yapılır. Sınıf değiştirip göreve devam edenler ayrıdır.
- Görevleri başka nedenle biterse eski maluliyet kararı yetmez.
- Yeni rapor ve yüzde 60 kayıp şarttır.
HASTALIK İZİNLERİ VE AZAMİ SÜRELER
Raporlu olunan sürelerin tamamı malullük hesabına doğrudan girmez.
- Kanser, verem ve akıl hastalıklarında izin süresi 18 aydır.
- Diğer hastalıklarda izin süresi azami 12 aydır.
- Gerekli görüldüğünde bu süreler bir katına kadar uzatılabilir.
- TSK personeli için ağır hastalıklarda izin süresi azami 3 yıldır.
- Geçici rahatsızlıklarda TSK personeli için sınır 2 yıldır.
- Kesin tedavisi imkânsız hastalıklarda izin süresinin bitmesi beklenmez.
- Yatarak tedavi süreleri hesaba katılır.
- Görev sırasında kaza, saldırı veya meslek hastalığında iyileşene kadar izinlidir. 926 sayılı Kanun subay ve astsubaylar için ayrıdır.
- Geçici hastalıklarda toplam iki yılı geçmez.
- Kanser, tümör, verem, kronik böbrek, akıl-ruh hastalıklarında üç yılı aşmaz.
- Görevden dolayı kaza veya saldırıda süreye bakılmaz. İyileşene kadar izinlidir.
- Hastanede geçen süreler sıhhi izne sayılmaz. Sıhhi izin hesabı basittir.
- Aynı hastalıktan bir yıldan fazla ara vermeden alınan raporlar toplanır.
- Farklı hastalıklar ayrı tutulur.
- Bir yıldan fazla ara olursa eski raporlar düşer.
- Doğum izinleri sıhhi izne girmez.
- Aynı hastalıktan fasılalı raporlar toplam 25 ayı bulursa süre dolmuştur.
- Arada bir yıldan fazla boşluk varsa sadece son dönem değerlendirilir. Personel kanununa tabi olmayanlar için 657 hükümleri geçerlidir.
- Nüks bir yıl içinde olursa süreler birleşir.
AYLIK BAĞLANMA ŞARTLARI VE KRİTİK İSTİSNA
Malul sayılmak, maaş bağlanması için tek başına yeterli değildir.
- Temel kural 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün primdir.
- Başkasının bakımına muhtaç olanlarda 10 yıl sigortalılık şartı aranmaz.
- Bakıma muhtaç olan için sadece 1800 gün prim yeterlidir.
- Başvuru anında işten ayrılmış veya iş yerini kapatmış olmak şarttır.
- Bağ-Kur sigortalılarının SGK'ya hiç borcunun bulunmaması zorunludur.
STATÜ DEĞİŞİKLİĞİ
Kazanılmış haklar statü değişikliklerinde kaybolmaz.
- Memuriyette malul sayılıp primi yetmediği için ayrılanlar haklarını kaybetmez.
- Sonradan SSK veya Bağ-Kur’a geçip prim tamamlayana yeniden sevk yapılmadan aylık bağlanır.
- Şart, ilk maluliyet durumunun aynen devam ediyor olmasıdır.
- Reddedilip mahkeme kararıyla malullüğü tescillenenlerin birikmiş aylıkları ödenir.
- Hem emeklilik (yaşlılık) hem malullük aylığına hak kazananlara yüksek olan ödenir.
HASILIKELAM: Sosyal güvenlik hakları da zamanında ve doğru adımlarla talep edilmelidir. Malullük bir lütuf değil, alın terinin ve yasal güvencenin garantisidir.
Maluliyet bir son değildir. SGK, çalışma gücünü yitirene kalkan olur.
Sağlık kaybı bir güvence meselesidir.
Kuralları bilmek, hakkı korumaktır. Çalışma gücü gittiğinde el boş kalmaz.
SGK, yanındadır. Bu hakkı unutma. Bilinçli ol.
Sağlığın kıymetini bil. Sosyal güvencende kal.
