"Şifa mı, maaş mı?" Emekliler, SGK'nın hassas terazisine dikkat!
"Emek olmadan yemek, dert olmadan dermân olmaz" dememiş mi eskiler? Sosyal güvenlik sistemi de tıpkı hayat gibi; bir yanda hastalıkla gelen malûliyet, diğer yanda çalışıp çabalama gayreti...
Peki, malullük emekli aylığı alırken işe giren veya sağlığına kavuşan vatandaşın hâli nice olur?
Çeyrek asrı aşan SSK/SGK uygulama mutfağından gelen tecrübelerimle karmaşık görünen ama özünde hakkaniyet arayan o kaideleri bu yazımda sizler için irdeleyeceğim…
HEM ÇALIŞIP HEM AYLIK ALMAK MÜMKÜN MÜ?
Hayat bazen "Gönül ne kahve ister ne kahvehane, gönül ahbap ister kahve bahane" dedirtir; insan sağlığına kavuşunca sosyal hayata, yani çalışma hayatına dönmek ister. Ancak burada mühim bir "hatt-ı hareket" vardır:
- Çalışmaya Başlayanın Aylığı Durur: Geçmişteki SSK mevzuatı da şu anda yürürlükteki SGK mevzuatı da malulen emekli maaşı alanlar için şöyle der: İster Türkiye’de isterse bir ecnebi memleketinde çalışmaya başlayın; aylığınız, çalışmaya başladığınız tarihi takip eden ay başından itibaren kesilir.
- 2008 Öncesi ve Sonrası Tefriki: Ekim 2008’den sonra ilk kez sigortalı olanlar için sistem her yönden katıdır; çalışmaya başladıkları an sadece malul maaşı alanlar değil, engelli maaşı alanlar kısmi ve normal emekli maaşı alanlar da aylıklarına veda ederler.
Eskiler ise (2008 öncesi girişliler) SGDP (emeklilik primi) ödeyerek malulen emekli maaşı dışında kalanlar, yani engelli maaşı alanlar kısmi ve normal emekli maaşı alanlar hem emekli maaşlarını hem çalıştıkları iş yerlerinden aylıklarını almaya devam edebilirler.
ŞİFÂ BULANIN İMTİHANI: KONTROL MUAYENESİ
Malulen emeklilikte sadece çalışmak değil, sağlığın düzelmesi de aylığın kesilme sebebi olabilir. SGK der ki: "Geçmiş ola, madem şifâ buldun, malûliyetin hitam buldu."
- Kontrol Muayenesi Şart: Eğer SGK Sağlık Kurulu, yapılan muayene neticesinde "artık malûl değilsin" derse, aylık kesilir.
- Vefat Durumunda Haklar: Kontrol muayenesine gitmesi söylenip de 3 ay içinde gitmeden vefat edenlerin vârislerine ödeme yapılmaz. Ancak gidip de sonuçlanmadan vefat edenlerin hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanır. Yani "Ecel gelince baş ağrısı bahane" ama usulüne uygun hareket etmek, geride kalanları mağdur etmez.
YANLIŞ HESAP BAĞDAT’TAN DÖNER: YERSİZ ÖDEMELER
Eğer malulen emekli maaşı alırken çalıştığınız sonradan tespit edilirse, SGK bu durumu "yersiz ödeme" olarak kabul eder.
İsteyerek Bildirmeyen Yandı: Çalıştığını vaktinde bildirmeyenlerden, ödenen paralar faiziyle birlikte külliyatlı fatura ile geri alınır.
Yeniden Bağlanma: İşten ayrılan kişi, "tekrar malûlüm" diyerek dilekçe verirse, eski mevzuat ile yeni mevzuat arasında bir terazi kurulur. Sigortalının kazandığı haklar korunmaya çalışılır ancak kontrol muayenesi yine de "elzemdir."
HASILIKELAM: Malullük aylığı, normal emeklilikten farklı olarak çalışamayacak durumda olanın "asâsı" gibidir. Kişi ayağa kalkıp yürümeye, yani çalışmaya başladığında o asâyı bir kenara bırakması icap eder.
Hâl böyle iken malulen emekli iken çalışmaya başladığınızda SGK’ya bildirim yapmayı ihmal etmeyin ki, sonraki günlerde "Gelen gideni aratmasın" borçlar belinizi bükmesin. “Kaçak çalışırım SGK’NIN RUHU DUYMAZ!” diyenlerin ise vay hâline!..
