Güney Afrika''da yeni devlet başkanı

Türkiye''nin 1.5 katından büyük ve 42.8 milyon nüfuslu Güney Afrika Federasyonu''nun Yeni Devlet Başkanı Thabo Mbeki 16 Haziran 1999 günü yapılan büyük bir törenle, süresini tamamlayan Nelson Mandela yerine, beş yıllık görevine başlamış bulunuyor.

Bilindiği üzere, nüfusunun % 75''i siyahilerden, % 14''ü beyazlardan, % 9''u ise melezlerden oluşan Güney Afrika''da beyaz azınlık, uzun yıllar "Apartheid-Soy ayırımı" politikası uygulayarak, siyah çoğunluğa devlet görevi, oy kullanma, beyazlarla evlenme ve ilişkiye girme yollarını kapamış ve fakat bir "çıkmaz yol" olan bu mücadeleyi kaybederek, bu ayrılıkçı yasaları sona erdirerek ve 1990 yılında siyahilerin siyasal partisi olan "Afrika Ulusal Kongresi-ANC" üzerindeki yasağı kaldırarak, 27 yıldan beri hapiste tuttuğu siyahi ulusal lider Nelson Mandela''yı serbest bırakmıştır.

26-29 Nisan 1994 seçimlerinde ANC''nin, oyların % 62.7''sini elde ederek Mandela''nın Devlet Başkanlığına seçildiğini, beyazların desteklediği Ulusal Parti''nin % 20.4, İnkatha Özgürlük Partisi''nin ise % 10.5 oy aldığını görüyoruz.

"Soy ayırımı" politikasının sona erdirilip, Afrika Ulusal Kongresi (ANC) Partisi''nin Mandela liderliğinde iktidara geldiği 1994 yılından bu yana geçen beş yıl içinde, büyük sosyal ve ekonomik sorunlarını çözümleyemese bile, Güney Afrika Federasyonu''nun, diktatörlükler ve iç savaşlarla ün salan Afrika kıtasında istikrarlı ve liberal bir demokrasi kurduğu inkar edilemez. Bunun da başlıca şerefi hiç şüphe yok ki, yerini Başkan Vekili Thabo Mbeki''ye bırakan 81 yaşındaki Nelson Mandela''ya aittir.

1994 yılından sonra Güney Afrika''da ikinci defa yapılan genel seçimlerde Devlet Başkanı seçilen Mbeki, Mandela''ya nazaran daha genç ve sadece 57 yaşındadır. Çocukluğu büyük sıkıntılar içinde geçen ve otuz yıl hapis yatan bir komünistin oğlu olan Thabo Mbeki''yi, henüz 20 yaşındayken, ANC partisi ileri gelenlerinin bir futbol takımına dahil ederek, ülke dışına çıkardığını ve İngiltere''nin Sussex Üniversitesi''nde ekonomi tahsili yaptırdığını, Mbeki''nin 23 yaşındayken, Birleşmiş Milletlerin "Soykırımı Karşıtı Komitesi"nde büyük bir konuşma yaptığını, daha sonra da ANC bünyesi içinde oluşturulan Gençlik Hareketi içinde önemli görevlere ülke dışında getirildiğini ve nihayet ırkçı beyaz hükümet ile ANC arasında yapılan gizli görüşmelerde yer aldığını görüyoruz.

Afrika Federasyonu''nun yeni Cumhurbaşkanı Thabo Mbeki, Mandela''nın yardımcısı olarak, son beş yıl zarfında büyük deneyim kazanmış, ülke, korkulanın aksine iç savaşa sürüklenmeyerek ve bölünmeyerek, 1994''te 2500 olan siyasi cinayetlerin sayısı 1997''de 500''e düşmüş ve Güney Afrika vatandaşları için ırk farkı gözetmeyen eşitlikçi liberal kanunlar yürürlüğe sokulmuştur. Önemli soru; Mbeki''nin yüksek faiz, düşük altın fiyatı ve kalifiye eleman yokluğu yüzünden sıkıntıda olan ekonomiye hız verip veremeyeceği ve Afrika''nın dev sorunları olan yüksek suçluluk, AIDS, sefalet ve işsizlik gibi problemlerine kısa zamanda çözüm bulup bulamayacağıdır.