Hacla ilgili bazı kelimelerin anlamı
Afaki: Mikât sınırlarının dışından gelen hacılar.
Cem-i takdim: Vakti girmemiş bir namazı, vakti giren bir namazla beraber kılmaktır. Hanefide yalnız hac mevsiminde arefe günü Arafât''ta, öğle ve ikindi, öğle vaktinde kılınır.
Cem-i tehir: Vakti çıkan namazı, vakti giren namazla birlikte kılmaktır. Mesela akşam, yatsı ile yatsı vaktinde kılınır.
Cemreler: Minâ''da birbirine birer ok uzaklıkta bulunan üç taş kümesidir. Bunlardan birincisine Cemre-i Ula, ikincisine Cemre-i Vusta, üçüncüsüne Cemre-i Akâ''be denir. Eyyam-ı Teşrik: Zilhiccenin 11, 12 ve 13. günleridir. Kurban bayramının arefesinin sabah namazından, 4. günün ikindi namazına kadar, 23 farz namazdan sonra, tekbir-i teşrik okunan günler. Hac Ayları: Şevval, Zilka''de ayları ile Zilhiccenin ilk on günüdür. Hac Vakti ise Arefe ve bayram günleri olmak üzere beş gündür. Hacc-ı Asgar: Umre, Hacc-ı ekber: Farz olan hac. Haccetül-İslâm da denir. Hatim: Kâ''benin kuzey duvarı hizâsında yarım daire şeklinde duvarcık ile Kâ''be arasında kalan yer.
Hervele: Safâ ve Merve arasında sa''y yapılırken yeşil direkler arasında süratli, çalımlı yürümek. Tavâfın ilk üçünde, erkeklerin kısa adımlarla, omuzları silkerek çalımlı yürümelerine Remel denir. Hil: Harem bölgesi ile mikât sınırları arasında kalan yerlerdir.
İstilam: Hac ve Umrede Kâ''beyi tavâfa başlarken veya tavâf sırasında Hacer-ül esved önüne gelindiğinde, elleri namaza durur gibi kaldırıp tekbir, tehlil getirerek (Allahü ekber, la ilahe illallahü vallahü ekber) diyerek onu selamlamak. El sürülemiyorsa uzaktan elleri kaldırıp, işaret yapmak.
İzar: İhrâmlının belden aşağıya doladığı örtü. Belden üst kısmını örtene de rida denir. Menâsik: Hacla ilgili ibadetler. Her birine nüsük denir. Mikât: Afakilerin ihrâma girdikleri yerler ki Mekke''ye en uzağı Zülhuleyfe en yakını Yelemlemdir. Sa''y: Safâdan başlayarak Merveye, Merveden Safâya dört gidiş, üç geliş. Şavt: Tavâfta Hacer-i Esvedden başlayıp Kâ''benin etrafında dönüp tekrar aynı hizâya gelmek. Sa''yda Safâ''dan Merve''ye, Merve''den Safâ''ya bir kere gitmek. Her tavâf ve sa''yde 7''şer şavt vardır. Tavâf: Kâ''benin etrafında, Hacer-i esvedden başlayıp Kâ''be sola alınarak yedi kere dönmektir. Tavâf-ı Kudum: Mekke-i mükerremeye varınca, yapılan ilk tavâf, Afakiler için sünnettir.
Tavâf-ı Sadr: Hac esnasında cemrelerin taşlanması bittikten sonra Minâ''dan Mekke''ye gelindiğinde yapılan tavâf. Tavâf-ı Veda da denir. Hac vazifeleri bununla sona erer. Tehlil: La ilahe illahü vahdehü la şerike leh Lehü''l-mülkü ve lehü''l-hamdü ve hüve ala külli şey''in kadir demek.
Tekbir: Allahü ekber, Allahü ekber. La ilahe illallahu vallahü ekber. Allahü ekber ve lillahil hamd demek.
Telbiye: "Lebbeyk. Allahümme Lebbeyk. Lebbeyk la şerike leke lebbeyk. İnnel hamde ve''n-ni''mete vel mülke leke la şerike lek" demek.
Terviye günü: Zilhiccenin 8. günü. Bugün Minâ''ya çıkmak ve geceyi orada geçirmek sünnettir. Vakfe: Durma. Arefe günü Arafâtın Vadi-yi Urene denilen yerinden başka herhangi bir yerinde, öğle ve ikindi namazlarından sonra bir miktâr durmak. Bu farzdır.
