Show programlarına çıkmakta mahzur görmeyen ve gezmediği yerleri görmüş gibi anlatan gezgin profesörler gibi bugün size Güney Amerika''ya ilişkin gezi notlarımı aktarmayacağım. Ama, internette yakaladığım bir rapor (ve kitaptan) söz etmek istiyorum. -Stratejik Düşünmek: ABD ve Güney Amerika 2005! Ford Vakfı''nın finanse ettiği ve üzerinde iki yıl çalışılmış bir proje, bu. "Aman bize ne?" diyebilirsiniz. Haklısınız. Latin Amerika; asker-sivil ilişkileri, enflasyonu ve yolsuzluk/yoksulluk ve ahlakî dejenerasyonu ile bize hiç, hiç mi hiç benzemez. Yine de bana Doçentlik Sınavı''nda Latin Amerika''yı sorup, terletmişlerdi. Ben de sizden intikamımı alayım?!.. Efendim, 2005 niye önemli?.. Önemli, çünkü ABD, kıtasının güneyi ile 2005''te serbest ticarete geçmek istiyor. Hani bizim AB ile olan ilişkimiz gibi... İşin, mantığı burada. Tabiî, 2005''e kadar stratejik açıdan Washington için önemli olan bu yöreyi "kıvama getirmek" lâzım. Rapor şöyle diyor: "Güney Amerika''da sivilleşme sürmesine rağmen, bu tamamlanmış bir süreç değildir ve 2005 stratejik hedefini -ekonomik topluluk- etkilemektedir." ¥ Halkın ekonomik reformlara inancı tam değildir. ¥ Siyasi liderlere karşı inancı da tam değildir. ¥ Halkın orduyu "davet etme" alışkanlığı da vardır.
Yolsuzluğun, hatta uyuşturucu trafiğinin olduğu bu yörede, ABD "Yeni Milenyum Güvenlik" konsepti adı altında bir öneri paketi getiriyor. Ordu ile sivillerin ilişkilerinin zaman zaman çekişmeli olduğu Latin Amerika''da, geleneksel eğilimleri, kültürel yapıları dolayısıyla hükümetin asker ile işbirliğinde ilki ikincinin ağırlığını hissetmektedir, deniyor. Sivillerin hep savunmada kaldıkları belirtiliyor.
Orduyu tedirgin etmemek için güvenlik konularında pek inisiyatifi ellerine alamıyorlarmış. ABD''nin stratejik araştırma merkezleri, 2005 için sivillerin güvenlik konusunda aktifleşmelerini, üretici olmalarını diliyor. Çünkü, Rapor''a göre, Soğuk Savaş sonrasında geleneksel tehdit algılamaları değişmiştir. Ne var ki, askeri reform konusunda siviller isteksizdir. Rapor, bu bağlamda Amerikan yönetimine de ikazlarda bulunuyor. Güney Amerika''daki asker-sivil ilişkilerinde çelişkili davranmak yerine demokrasiyi, onun icaplarını tam anlamıyla savunun diyor. Askerleri ikna edin deniyor. Yeni Milenyum Güvenliği için asker-sivil "diyaloğu"nun zaruri olduğu da vurgulanıyor. Bakalım, yeni Başkan, 2005''e doğru Latin Amerika''ya yönelik ne yapacak? Fidel''in de BM''deki Milenyum Zirvesi''nde sıkıntısı buydu, zaten.
