1999''un son şoku, Yeltsin''in istifasıydı. XXI. yüzyılı "karartmaya" hakkı olmadığını nasıl da düşündü de, istifa etti, hayret ki hayret!.. Bu işaret bile 2000''ler için ümitli olmaya yeterli. Aslında, Clinton''ın da bu hayati karardan tam yirmi dakika sonra söylediği gibi, "Yeltsin şedit bir anti-komünist"ti. Ama, ne iç, ne de dış politikasında demokrasiyi sindirebilmişti. Tavırları, hot-zotları, siyasaları, insanlarla ilişkileri hep diktatoryal kalmıştı. Demek ki, siyasi kültür tekâmül etmeyince demokrasinin kurumlarının inşa edilmesi mümkün olmuyor. De-kolonizasyon süreci, onun inisiyatifinin dışında gerçekleşti. Rusya''nın bu baraj yıkımını tutacak hâli kalmamıştı, zaten. Ülkesinde liberalleşme gerçekleşemedi. Ekonomide dönüşüm için Batı ona hayli kredi açmıştı. Kullanamadı. Kullanamazdı. Çünkü, o da komünizmden çıkarken KGB ile mafya işbirliğinin suyun başlarını tuttuğunu itiraf ediyordu. Rusya''nın suçun süper gücü olmasını engelleyemedi. Devleti mafya ele geçirmişti bile.
Dünya bundan mustaripti. Ama, hiç olmazsa Yeltsin, nükleer cephaneliğini boşaltma konusunda geri adım atmıyordu. Atamazdı da. Batı, SSCB''nin nükleer güçlükten arındırılmasını yeterli görmekte; stratejik hedeflerin önceliğine inanmaktaydı. Rusya, zehirli tırnakları çözüldükten sonra yıkılsa da zararı mahdut kalırdı. Pekii, şu aşamadan sonra Batı, Rusya''nın eski gücüne kavuşacağına inanıyor mu? İki: Batı, Rusya''nın demokratikleşip, liberal Avrupa demokrasilerine katılabileceğine inanıyor mu? Bence hayır. Rusya''yı dışarıdan "çevreleyerek" (Soğuk Savaş günlerindeki gibi) kontrol altında tutmak yerine, AGİT gibi uluslararası forumlarda içine alarak kontrolü sağlamak yoluna gittiler. Önerdikleri reformların aynen bir zamanlar Osmanlı''yı yıktığı gibi, Ruslarca uygulanamayacağını bildikleri halde. Rusya''nın bundan sonrası zordur. Mafya, eski komünistler, Ortodoks dinciler, monarkist sağcılar arasında inanmış kökten demokratlar var mı, bilemem. Bu çalkalanma bölüp, küçülmeden giderilir mi, hiç sanmıyorum. Mafyanın uyuşturucu yolunu açmak için Çeçen engelini kaldırma inadı Yeltsin''in sonunu getirdi. Ne yaptıysa olmadı. Çeçenya''yı sindiremedi. Bir avuç kahraman, koca Rusya''ya karşı öyle bir direniş gösterdi ki, tarih böyle yiğitliği yazmadı. Çeçen inadı, Yeltsin''i yıprattı. Batı''dan azar işitti. AGİT''te öfkelendi. Ve keskin sirke, küpünü çatlattı. Yeltsin, istifaya mecbur kaldı. Yüzyılın pisliklerinin gömüleceği tabuta son çiviyi Çeçenler çaktı. Çakmadı mı! İbreti gör, anla.
