Dağıstan''da neler oluyor? (2)

Dağıstan''a giden Rusya Federasyonu Genelkurmay Başkanı Anatoli Kvaşnin, ölümden kıl payı kurtuldu. Botlikh Havaalanına inerken helikopter isabet aldı. Rusya Federasyonu İçişleri Bakanlığı birlikleri ve Dağıstan güvenlik güçleri Çeçenistan''dan sızan güçlere karşı şiddetli savaş içindedir. Bu arada Rus birlikleri birbirleriyle savaşmıştır. Dağıstan başkenti Mohaçkale''ye gelen eski başbakan Sergey Stepaşin, "Dağıstan Cumhuriyetinde durum o kadar kötü ki, Rusya Dağıstan''ı kaybedebilir." açıklamasını yapmıştır. Rusya Çeçenistan''dakine benzer ikinci bir hezimet yaşamamak için ihtiyatlı davranmaktadır. Stepaşin "Çeçen savaşındaki hataları tekrarlamayacağız. Daha fazla Rus askerinin ölmesine izin vermeyeceğiz" demektedir. Rusya, Türkiye''nin PKK''ya uyguladığı taktiği uygulamaktadır. Rusya''ya sadık kişilere silah dağıtıldı ve korucu sistemi kurulmak üzere; Rus Kazakları silahlandırıldı. Rusya son 10 yılın ilk gerilla savaşını yapmaktadır. OMON birlikleri Dağıstan''a indiler. Paraşütçü birlikleri ve helikopterlerle saldırı giderek şiddetlenmektedir.

Şeyh Şamil devrinde Dağıstan ile Çeçenistan aynı ülke idi. Çeçenistanlılar her iki ülkenin birleşmesinden yanadır. Stalin İkinci Dünya Savaşı sonunda Çeçenleri ve İnguşları Nazilerle işbirliği suçu ile sürgüne gönderdi. Kruçev ise 1957''de bunlara dönme izni vermiştir. 1994-1996 yılları arasında Çeçenistan-Rusya savaşını Rusya, Kızılordu kaybetti. Dağıstan "Dağlılar ülkesi" anlamında kullanılır. Nüfusu 2 milyon olmakla birlikte, 33 etnik gruba ayrılmıştır. Yüzölçümü 50 bin Kilometrekaredir. Dağıstan''ı Rusya, Deli Petro devrinde işgal etti ama Dağıstan''ın direnişi 150 yıl devam etti. Son hadise ile Kafkasya fitili ateşlenmiştir. Şamil Basayev: "Buraya çekilmek için gelmedik. Eğer Rus birlikleri, işgallerini sürdürdüğü Dağlık Kafkasya''dan çekilirse biz de çekiliriz." demiştir. Bazılarına göre Dağıstan düşebilir. İlk çatışmada 40 Çeçen askeri ölmüştür. Savaş yayılırsa alevler Kabardin-Balkar, Karaçay-Çerkes Cumhuriyetleri ile diğer bölgelere yayılabilir. Çeçenler arasında Ürdün doğumlu Ahmed de komutan olarak savaşmaktadır. Kendisi, Afganistan, Irak ve Ortadoğu''da 15 yıl savaşmıştır. Çeçen askerlerinin Dağıstan''a sızdığı anda Yeltsin''in Başbakan Stepaşin''i görevden alıp, Vladimir Potin''i tayini şok tesiri yapmıştır. Rusya''da çoğunluk, KGB ajanının, Yeltsin''in veliahtı olarak tayinini tepki ile karşılamıştır. Bu olaya sadece Vladimir Çernomırdin destek vermiştir. Dağıstan''da böyle bir durum bekleniyordu. Kafkasya''nın diğer bölgelerinden de şiddet olayları meydana geldiği haberleri çatışmaların yayılacağı endişesini doğurmaktadır. İnguşetya''da üst düzey bir polis yetkilisini taşıyan araca düzenlenen saldırı ile birlikte Kuzey Osetya''daki bir askeri üsse saldıran silahlı kişiler iki askeri öldürdü, üç güvenlik görevlisini de kaçırdılar.

Dağıstan hadisesinin Bakü-Ceyhan projesinin neticelenmesine yakın olması da tesadüf değildir. S. Arabistan, Bakü-Ceyhan petrol boru hattına devamlı karşı çıkmıştır. Kafkasya''da Vehhabiliği yaymak istemesi petrol ağırlıklıdır. Çeçenistan resmi makamları ise Dağıstan''daki hadiselerin Rusya''nın ve Dağıstan''ın iç meselesi olduğunu Çeçenistan''ın ilgisi olmadığını ifade etmişlerdir. Kafkasya''da çok bilinmeyenli bir denklem vardır. Yeltsin ile Mashadov zirvesi bu hadiseyle tehir edilmiştir. Çeçenistan''a göre savaşan grup Çeçen değil Dağıstanlıdır. Çeçen devlet yetkililerine göre Rusya ve Batı Çeçenistan''ın yeni bir Afganistan olmasını istiyorlar. 6 dilin konuşulduğu ve başta Avarlar, Kumuklar, Laklar, Lezgiler ve Kaytaklar olmak üzere 33 etnik grubun yaşadığı Dağıstan''daki bu kıvılcım bütün Kafkasya''ya sıçrayabilir.