Türkiye''nin % 96''sı "Deprem bölgesi" üzerindedir. Maalesef nesiller boyu birçok deprem olduğu halde; okullarda ve medyada depremle ilgili bir bilgi yani "deprem kültürü" verilmedi. Asrın en şiddetli depremi üzerine yeni yeni şeyler öğrenmeye başladık. Bundan sonra depremle yaşamayı öğreneceğiz ve önceki hataları inşallah tekrar etmeyiz. Kırık fay hattına imar ruhsatı verilmez; o fay hattına bilim adamlarının ikazına rağmen en mahrem ve stratejik tersane ve sanayi tesislerini ve Tüpraş gibi hayati tesisi yapma hatasına düşmeyiz. Ceddimiz dağ ve tepe eteklerine, su boylarına, verimsiz ve kayalık ya da sert zeminler üzerine binalarını yapmışlardır. Ayrıca depreme karşı daha dayanıklı ahşap inşaatta ısrar etmişlerdir. Bizler ise zemin etüdü yapmadan, böyle yerlere 20 katlı binalar yapmışız.
Tabiatın ayrılmaz parçası olan hayvanların deprem öncesi davranışları önemlidir. Marmara depremini 4-5 saat önce hisseden kafes kuşlarının tüyleri döküldü. Kafeslerden çıkmak için çılgınca davranışlar yaptılar. Darıca ve İstanbul''da buna şahit olanların sayısı fazladır. Darıca''daki Boğaziçi Hayvanat Bahçesi 140 bin metrekaredir. Darıca Kuş Cennetinde 350 çeşit kuş bulunuyor. 60 değişik hayvan var. Japonya ve Çin''de bilim adamları 200''den fazla hayvanın deprem öncesi davranışlarını takip etmektedirler. Bu hayvanlardan yılanlar yuvalarını terk ediyor. Köpekler durup dururken anormal davranışlarda bulunup, uzun uzun uluyorlar. Tavuklar garip hareketler yapıp, yükseğe çıkıyorlar. Fareler insanlardan korkmalarına rağmen deprem öncesi yuvalarından fırlayıp evleri terk ediyorlar. Ördekler sudan kaçıyorlar. Bu hayvanlar arasında depreme en hassas hayvan, sülünlerdir. Sismik (deprem) sarsıntıları ile diğer sarsıntıları ayırt edebiliyorlar.
2 Şubat 1975 tarihinde Mançurya''nın Haicheng kentinin % 90''ını yerle bir eden deprem öncesi hayvanların anormal hareketleri ile kent tahliye edilerek büyük bir facia önlenmiştir. 17 Ağustos depremini tetkik için gelen Amerikan St. Cloud Üniversitesinden Jeolog Rothaus ile Mc. Master Üniversitesi''nden Ed Reinhardt, görüşlerini şöyle ifade etmişlerdir:
"Basit bir deprem değil. Toprak katmanlarının birbiri içine geçmesi, Karadeniz''in İstanbul-Zonguldak arasındaki kıyı şeridinin haritasının değiştiğini söylemek yanlış olmaz. Kıyıda denize dik inen binlerce ton kaya denize döküldü. Karadeniz''in altında, Türkiye kıyısındaki faylar daha derine indi. Dev dalgalar meydana geldi. Bu hadise, bizi tarih kayıtlarında en fazla hayrete düşüren yer sarsıntısı oldu. Görülmemiş bir tabii afet idi."
Türkiye 1939''dan bu yana 60 yıl içinde 7 büyük deprem gördü. Bu zaman zarfında okullarda akrebin solunum sistemini bile öğrettiler. Ama depremle birlikte nasıl yaşanacağına dair tek kelime öğretilmedi. Deprem kültürünü 17 Ağustos 1999''dan sonra öğrenmeye başladık. 1903 yılından 1998 sonuna kadar 77 büyük deprem oldu. Bu depremlerde 63 bin 716 kişi öldü ve 396 bin 880 bina hasar gördü. Son depremin tahribatı 95 yıl toplamından fazladır. Nüfusun %98''i deprem riskli bölgelerde yaşıyor. Nüfusun %71''i birinci ve ikinci derece deprem bölgesinde oturmaktadır. Ülkenin %70''i birinci ve ikinci derece deprem bölgesidir. Türkiye''nin %96''sı ise deprem risklidir. Amerika''nın California eyaletindeki fay hattı ile Kuzey Anadolu fay hattı uzunluk ve şekil bakımından aynı sayılır. Yalnız 1906 San Francisco''da yaşanan 7.9 şiddetindeki depremden sonra, 1971''de 6.6 şiddetinde San Fernando, 1989''da 7.1 şiddetinde Loma Prieta ve 1994''te Northridye''de olmak üzere 3 deprem olmuştur. Halbuki Türkiye''de 7''si büyük 77 deprem olmuştur. Marmara depreminde 110 km''lik fay hattı boyunca 4 metrelik zemin kayması olmuştur. Kaymanın 60 km.''si karada ve geri kalanı denizdedir. ABD''li uzmanlara göre depremin etkisi, Hiroşima ve Nagazaki''yi yerle bir eden atom bombasından 400 misli daha güçlüdür. Bu depremde 383 yıllık Sultanahmet Camii''nin sıvası bile dökülmezken, 2-3 yıllık yeni camilerden bazıları yıkıldı. Tarihi binalar son depremde hiç hasar görmedi. Dünyada her an binlerce deprem oluyor, ama biz bunları hafif oldukları için hissetmiyoruz. Ancak 6 ve yukarı şiddetinde olunca hissediyoruz.
