İkinci Çeçen-Rus savaşına doğru?

Çeçenistan Devlet Başkanı Aslan Maşadov, Rus askerlerinin ülkenin kuzeybatısından içeriye girdiğini açıklarken; Moskova bu açıklamayı doğrulamamıştır. Bazı medyada yeralan "köktendinci, Vehhabi" gibi sözler maksatlıdır. Dağıstan''ın bağımsızlığı için savaşanlar Dağıstanlı ve Çeçen gönüllülerdir. Bazı yanlış bilgilere rağmen Dağıstan''da kurtarılan köy sayısı 15''e yükselmiştir. Ama askeri taktik icabı hangi köylerin kontrolünü ele geçirdiklerini açıklamıyorlar ve gizliyorlar. Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin ise Kuzey Kafkasya''da kontrolü hiçbir zaman elden bırakmayacaklarını belirtti.

Yeltsin yeni kabinede de Savunma Bakanlığı''nı yürütecek olan İgor Sergeyev''den, Dağıstan''daki karışıklığı bitirmek için aktif bir rol oynamasını beklediğini söylemiştir. 7 Ağustos 1999''dan bu yana çatışmalarda 700''e yakın kişi ölmüştür. Rusya Federasyonunun yeni Başbakanı Vladimir Putin, Dağıstan''ın bağımsızlığını ilan eden milisleri nerede olursa olsun vuracaklarını söylemiştir. Hadiseler yavaş yavaş İkinci Rus-Çeçen Savaşına doğru sürüklenmektedir. Çatışmaların olduğu bölgelerden kaçanların sayısı 10 bine yaklaşmıştır. Şamil Basayev, saldırının birinci aşamasının tamamlandığını açıklarken, İmam Hamzak Bey operasyonu adı altında "en uzun ve en güç operasyon harekatına" hazırlık emri vermiştir. Bu karşı saldırının nereye olacağı meçhuldür. Dağıstan''da 33 etnik grubun en kalabalık grubu Avarlar''dır. 2 milyon nüfusun yaklaşık dörtte biridir. Şamil Basayev ise Avar asıllı Serajdin Ramazanov''u hükümet kurmakla görevlendirmiştir. Rus general Kazantsev, yakında nihai saldırıya geçeceklerini ve halkın kendilerine destek verdiklerini açıklamıştır. Dağıstan''da savaşan Çeçen ve Dağıstanlıların özel mahkemesi Putin''i ölüme mahkum etmiştir. Çeçen-Tatar-Dağıstanlı ve Arap gönüllülerden oluşan 50 kişilik bir tim, Putin''e karşı mahkeme kararını uygulamakla görevlendirilmiştir. Rusya Genelkurmay Başkanı Anatoly Kvashnin, "Gerektiğinde Çeçenistan''a yönelik saldırılar düzenleyebiliriz" demiştir. Aslan Maşadov 16 Ağustos-16 Eylül 1999 arasında olağanüstü hal ilan etmiştir. Maşadov yaptığı açıklamada: Rusya''da 1994- 1996 Çeçen savaşının intikamını almak isteyen güçlerin yeni savaş çıkartmaya çalıştığını, söylemiştir. "Moskova''da bazı güçler Kafkaslar''da yeni bir savaş başlatmak istiyor" demektedir. Bu güçler Çeçen-Rus liderleri arasındaki anlaşmaların bozulmasını istiyorlar.

Ruslar çarpışmalarda, 9 helikopter, 1 savaş uçağı ve 130 asker 1 üst düzeydeki komutanını kaybetmiştir. Dağıstan''ın bağımsızlığını isteyen mücahitler karşısında bütün teknolojik imkanlarına rağmen başarılı olamayan Moskova, mücahitlerin moralini bozmak için psikolojik savaş ve yalan haberler yaymaktadır. Rusya Dışişleri Bakanlığı, "Rusya''nın, Dağıstan''daki milislere verilecek herhangi bir desteği iç işlerine müdahale kabul edeceğini" belirten bir mektup hazırlamış ve bu mektup BM, G-8 ülkeleri, bazı İslam ülkeleri ile İslam Konferansı Teşkilatına gönderilmiştir. Kafkasya''da petrol savaşı vardır. Bakü-Ceyhan petrol hattı yıllardır net şeklini almamıştır. ABD Başkanı Clinton''ın da desteklediği Trans-Balkan projesi Hazar-Gürcistan (Supsa)- Novorosisk (Rusya)- Bulgaristan- Makedonya- Arnavutluk hattını ön görmektedir. Ayrıca Bakü ile Novorosisk hattının ikincisi ile Kazakistan- Karadeniz hattı projesi ilerlemektidir. "Petropolitik" sahasında Rusya öndedir. Bu hatları kontrolü altında tutmak için Çeçenistan ve Dağıstan''da güç gösterisi yapmaktadır. Bakü- Novorosisk petrol hattı Çeçenistan''dan geçmektedir. Süper ve emperyalist güçlerin satranç tahtası Kafkasya''dır.

Dağıstan''daki hadiseler Hazar Havzasının trilyon dolarlarla ölçülen petrol ve doğalgaz rezervlerinin paylaşım kavgası ve Rusya''nın bölgedeki gücünün zayıflaması stratejisi yattığını siyasi uzmanların görüşüdür. 1994 sonlarında başlayıp 2 yıla yakın devam eden Birinci Çeçen-Rus Savaşı, her ikisi için büyük kayıplara sebep oldu. Savaş Rus ordusunun hezimeti ve Çeçenlerin fiili üstünlükleri ile sona erdi. 1999 Aralık ayında müzakereler başlayacak idi. Çeçenler çok geniş bir otonomi veya belki de bağımsızlığa gidecek yolu daha da aralayacak otonomi üstü bir statü elde edeceğinden çekinen Moskova bir savaş ile bunu önlemek istemektedir.