Suriye-İsrail görüşmeleri

ABD Başkanı Clinton görevi bitmeden, Suriye Devlet Başkanı Esad ise oğlu Beşir''e görevi devretmeden önce, İsrail ordusunun Golan tepelerinden çekilmiş, sınır ihtilafı sona ermiş bir Suriye''yi oğluna bırakmak istemektedir. Bu anlaşma Türkiye''yi de ilgilendirmektedir. İsrail işgal ettiği toprakları geri vererek kendi varlığını kabul ettirmiş olacaktır. Bundan sonra sırasıyla Kuzey Irak''ta Kürt Devleti kurulacak ve daha sonra da İsrail uluslararası şirketlerle GAP''ı kapacaktır. Zaten GAP''ın çoğu paravan şirketlerle İsrail ve Suriye''ye aittir.

1- ABD''nin önemli strateji kuruluşlarından Washington Enstitüsü''nün Türkiye uzmanı Alan Makovsky''e göre: ABD destekli İsrail- Suriye yakınlaşması 2 önemli gelişmeye sebep olacaktır; Türkiye-İsrail münasebetleri zayıflayacak.

2- Türk-Amerikan münasebetlerinden bölgesel bazı işbirliği konularında gücü kaybedebileceğini ve ayrıca çeşitli uzmanlara göre:

İsrail ile Suriye arasında barış olması halinde Suriye, Türkiye''nin "Kabul edilemez" olarak vasıflandırdığı su konusunu gündeme getirecektir. Tam bozulmasa bile münasebetlerin kalitesinde azalma olabilir.

3- Suriye, barış olması halinde askerlerini ve tanklarını Türkiye sınırına yığacaktır.

4- Türkiye, Suriye''nin "terör bağlantısını" tamamen kestiğinden emin olmak istemektedir. Suriye ise ABD''nin "teröre destek veren ülkeler" listesinden çıkmak istiyor. Suriye, İsrail ile antlaşma imzalarsa ABD Suriye''yi bu listeden çıkaracaktır. Türkiye, ABD''nin tutumunu önemli derecede hesaba katacaktır.

5- İsrail-Suriye barışı olması halinde Türkiye''nin ABD ile münasebetlerinin geleceği de endişe kaynağı olacaktır. Türkiye, hassas olduğu konuları ABD''nin dikkate almasını isteyecektir. Türk- Amerikan münasebetlerinin güvenlik boyutu değişmez. Ancak bazı bölgesel konularda gücünü kaybedebilir. Ve Kuzey Irak''ta fiilen kurulan Kürt Devleti hukuken gündeme gelebilir.

6- ABD ve Türkiye, kuzeyden keşif hareketinde, Türkiye''nin AB üyeliğinde, Bakü-Ceyhan Boru Hattı''nın inşasında, PKK konusunda yardımlaştı. ABD, Türkiye izin verdiği için kuzeyden keşif güçlerini daha saldırgan kullanabilir. Öcalan''ın yakalanması konusunda ABD''nin payı inkar edilemez. ABD''nin desteklediği Bakü-Ceyhan gücünü kaybediyor. Belki olacak, belki hiç olmayacak. PKK konusu belirsiz. ABD denge bulmak için çalışıyor.

7- Makovsky''e göre: "Herkes Türkiye''nin Amerikan helikopteri almak istediğini söylüyor. Ancak elemeye kalan iki firmanın ortakları arasında İsrail var"

8- Türkiye-İsrail münasebetiyle ABD''deki Yahudi lobisi diğer Ermeni ve Rum lobilerine fren oldu. İsrail-Suriye antlaşması ile bu frenleme ortadan kalkacaktır.

9- ABD ve İsrail Türkiye ile İran''ı savaştırmak için çok uğraştılar. İran''ın bazı hataları olabilir. Ama Kasr-ı Şirin Antlaşmasından bu yana Türkiye ile İran arasında çok ciddi ihtilaflar yoktur.

10- İsrail Bar-İllan Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi Direktörü Dr. Efraim İnbar ise İsrail ile Suriye''nin yakınlaşmasına karşıdır. İnbar''a göre: "Biz bu hataları daha önceden yaptık. Suriye, Ortadoğu''nun zayıf bir aktörüdür. İsrail eski Başbakanı Şimon Peres, Esad''ı Ortadoğu''nun emiri yapmaya çalıştı. Şimdi de Başbakan Ehud Barak kendi ağzı ile söylüyor. Ancak (silahlı barış) olabilir. Washington ise bölgenin gerçeklerini anlayamıyor.." demiştir.