Kültür Bakanı İstemihan Talay, "Türk Ordusu" adlı bir eserin yayınlanmasını gerçekleştirdi. 495 sayfa kuşe kağıda basılmış büyük boy kitapta 1170 resim var. Kitap, Atatürk''ün Türk Ordusuna Son Mesajı ile başlıyor. Bu mesajda Atatürk Ordu''ya şöyle hitap ediyor: "Zaferleri ve mazisi insanlık tarihi ile başlayarak, her zaman zaferle beraber medeniyet nurları taşıyan kahraman Türk Ordusu!.." Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Başbakan Bülent Ecevit ve Genelkurmay Başkanı Org. Hüseyin Kıvrıkoğlu birer yazı yazmışlar. Org. Kıvrıkoğlu bu kitabın "20. yüzyılı geride bırakırken, tarihimizdeki başarıları yarınlara taşıyacağına" inandığını söylüyor. Atatürk''ten bir alıntı yaparak "TSK ülkemizin bağımsızlığını Türk vatanının bölünmez bütünlüğünün, milli birlik ve beraberliğimizin güvencesidir" diyor. Böylece, bu fırsattan da yararlanarak TSK''nın temel prensibini bir kere daha herkese hatırlatmış oluyor. Demirel yazısında TSK''nın ülkemizi sadece dış tehlikelere karşı değil, iç tehlikelere karşı da koruduğunu belirttikten sonra: "Türk Silahlı Kuvvetleri, laik, demokratik Cumhuriyet düzenine, Atatürkçülük ilkelerine bağlı, siyaset dışı kalmaya özenli yönetim anlayışı ve çağdaş bilim ve teknolojiye açık eğitim sistemiyle dünyanın en güçlü ordularından biri durumuna gelmiştir" diyor. Ecevit ise TSK''yı övdüğü yazısında Demirel''den bir noktada ayrıldığı görülüyor. TSK''nın bilinçli komutanlarının, devletin desteğiyle TSK''yı "günümüzün en güçlü ordularından biri durumuna getirme çalışmalarını kararlılıkla sürdürmektedir" söylüyor.
BAŞLIBAŞINA BİR ARŞİV TSK''nın şimdiye kadarki Genelkurmay Başkanları, ikinci başkanlar, kuvvet ve ordu komutanlarıyla İstiklal Savaşı''nda Atatürk''ün yakın silah arkadaşlarının fotoğraflarının yer aldığı kitap, TSK hakkında başlıbaşına bir arşiv mahiyeti arzediyor. Özellikle cumhuriyet dönemi boyunca görev almış üst düzey komutanların görev süreleri de dahil önemli bilgileri içermesi dikkat çekiyor. TSK''nın belli başlı bütün birimleri ile kullanılmakta olan teknoloji hakkında önemli bilgiler ve fotoğraflar da eserde yer almış. Ordunun tarih boyunca kazandığı büyük zaferler hakkında da bir bölüm var. Burada Türk ordusuyla ilgili özdeyişler, mektup-anı gezi notlarından bölümler, tarihi kahramanlar, efsanevi kahramanlar hakkında bilgi ve fotoğraflar var. Son kısımda ise Ordu Marşları, şehitliklerimiz ve anıtlar, TSK bünyesindeki diğer anıtlarla ilgili bilgi ve fotoğraflar var. İstemihan Talay ile "prestij eser" olarak adlandırdığı "Türk Ordusu" isimli eser hakkında kendisiyle bir sohbet yaptık. Kışlalı- Bu kitabın yayınlanması fikri nasıl çıktı? Talay- Cumhuriyet''in 75. yıldönümü nedeniyle Bakanlığımız birçok sanatsal ve kültürel etkinlikler gerçekleştirdi. Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen başarıları halkla paylaşmak istedik. Genel çalışma yürüttük bu konuda. Bu çerçeve içerisinde tabii Türkiye Cumhuriyeti Ordusu, cumhuriyeti kuran, kurucu bir ordu niteliğinde. Kurtuluş Savaşı''nı gerçekleştirmiş. İçinden Büyük Atatürk yetişmiş. Bu çerçevede tanıtılması ve birikimleri topluma yansıtılmalıydı. Bunun gereğine inandığımızdan bir çalışma başlattık. Belgelere dayanmak istediğimizden süreç zamanında tamamlanamadı. Kışlalı- Genel hedefiniz neydi? Talay- 75. yıldönümü çalışmalarımız; cumhuriyet kurumları, Atatürk ve Atatürkçülük, 75 yılda ulaştığımız ulusal seviye, kültür değerleri, sanattaki birikimler, bu faaliyetler bütününü dünyaya tanıtmayı, Başbakanlıktaki koordinasyon kuruluyla birlikte gerçekleştirilmeyi içerdi. Kışlalı- Ordunun bu kapsamdaki yerine nasıl yaklaştınız? Talay- Ulusal bütünlüğümüzde, Atatürk ilkelerinin korunması ve geliştirilmesinde, cumhuriyetle özdeş bir değer olarak bir kültür varlığı olarak gördük. Bu çerçevede ele alınmalı ve tanıtılmalı diye düşündük. Bunu tabii tek başına Kültür Bakanlığı yapamazdı. Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve kuvvet komutanlıklarıyla bütün bu belgelere ulaşma konusunda yoğun bir çalışma yürütüldü. Faaliyetleri koordinatör olarak Güzel Sanatlar Genel Müdürümüz Mehmet Özer gerçekleştirdi.
İKİ YILLIK ÇALIŞMA Kışlalı- Çalışma ne kadar sürdü? İçerik olarak sadece son 75 yıldaki gelişmelerle yetinilmediği görülüyor. Talay- İki yıla yaklaşan bir çalışmanın ürünüdür. Belgesel bir özelliği var. Ortak yapımdır. 75 yıllık dönemi değil, Türk ordusunun Türk milletiyle özdeş karakteri dikkate alınarak, tarihsel bir derinlik içerisinde ele aldık. Zaferleriyle, tarihimizde meydana getirdiği dönüm noktaları olarak sayılabilecek tarihleri de kapsayacak şekilde düzenlendi. Öyle yayımlandı. Kışlalı- Neden kitap sadece Türkçe? Hiç olmazsa bir yabancı dilde de içerik özet de olsa, ifade edilseydi. Yabancıların böyle bir kaynağa çok ihtiyaçları oluyor. Geniş bir özet de olabilirdi. Talay- Çok kapsamlı bir eser. Uygun anlatım içinde İngilizce veya başka bir yabancı dile çevrilmesi düşünülebilir. Ama şu anda öyle bir hazırlığımız yok. Onu bir başka biçimde organize etmeli. Amatörce, gelişi güzel veya çok kısaltılmış biçimde çevrilmemeli. Belirli yanlışlar içerebilir. Bundan endişe ederim. Onun için bilinçli olarak bu aşamada işin içine yabancı dil sokmak istemedim. Ama şimdi eser ortaya çıktı. Bundan sonra yabancı dillere de çevrilebilir. Kışlalı- Bir eleştiri yapabilir miyim? Bu gerçekten ilginç ve güzel eserde yer alan fotoğrafların çok büyük kısmının resimaltı yok. Mahiyetleri gerektiği gibi anlaşılmıyor. Neden acaba? Talay- Yaklaşım genel imaj anlatımı okurda üretme amacına yönelik. Tek başına fotoğrafın amacı-işlevi yazılmıyor da olsa, anlatılan kavramın imajinasyonu açısından bir değer ifade etmesine önem verilmiştir. Buna çok görsel bir teknik denebilir. Kışlalı- Kaç adet basıldı? Maliyeti ne oldu? Talay- 2 bin adet basıldı, 2 milyar 800 milyon liraya maloldu. Yani tanesi 14 milyona geldi. Bilmem bu kadar kaliteli ve geniş bir eser piyasada bu fiyata bastırılabilir mi? Tabii bundan sonra yapılacak baskılar daha ucuza malolacak. Çünkü kitabın filmleri, renk ayrımları, dizgisi falan hazır. Sanmıyorum ki piyasada böyle kaliteli bir kitabın değeri 150 dolardan aşağı olsun. Kışlalı- Kimlere sundunuz bu kitabı? Talay- İlk aşamada belirli basın yayın kuruluşlarına, ilgili kesimlere gönderildi. Genelkurmay Başkanı ile tüm komutanlara, general ve amirallerimize gönderilecek. Silahlı Kuvvetlere sunulacakların adedi tahmin ediyorum bin olacaktır. Milletvekillerimize sunuldu. Yabancı basından da istekler oldu. Janes Defence gibi uzman kuruluşlar istiyorlar. Dünya ordularıyla yakından ilgililer bildiğiniz gibi. Büyük ilgiyle karşıladılar. Çok istek geliyor. Bu ilk basım tanıtıcı oldu. İkinci aşamada döner sermayemizin bir yayını olarak piyasaya vereceğiz. Kışlalı- Yurt dışına, temsilciliklerimize de herhalde gidecek? Talay- Tabii. Çünkü bu bir tür kaynak eser niteliği taşıyor. Ordumuz ile ilgili çok bilgi var. El altında bulunup başvurulacak belgesel kitap.
TARİHİ BİRİKİMİN BELGESİ Kışlalı- Ordumuzun içte ve dışta gerektiği gibi tanıtımının bir de Kültür Bakanlığı''nca yapılmasının herhalde başka anlam ve boyutları da olmalı? Talay- Ordunun Türk milletinin gönlünde çok özel biryeri var. Ordumuzun güçlü olduğu her dönemde, her zaman bütün tarih boyunca devletimiz güçlü olmuş. Ulusumuz da o ölçüde refahla zenginlikle buluşmuş. Bir özdeşlik var. Dolayısıyla Cumhuriyet''in kuruluşunu, Kurtuluş Savaşı''nı ve bugüne kadarki TSK''nın toplumumuzdaki yerini de dikkate aldığımızda böyle bir eserin Kültür Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmiş olması, tarihsel birikimimizin belgesel yansıtıcısı olarak da düşünülebilir. Biz bunu bir görevin yerine getirilmesi olarak görüyoruz. Kamuoyu da böyle algıladı. Kışlalı- Genelkurmay da yapabilirdi bunu ama siz yaptınız? Talay- Bir kurumun kendisiyle ilgili bir değerlendirme yapıp böyle bir eseri yayımlamasıyla o kurum dışından Kültür Bakanlığı gibi bir kurumun araştırmaları yapıp yayımlamasının daha anlamlı olduğunu düşünüyorum. Milletimizin isteklerine de uygun bir yaklaşım olduğu kanısındayım. Türk Ordusu, Türk Milleti için bir ortak değerdir. Güçlü bir kurumdur. Bu kurumun imajı, toplumun bütün kesimlerince paylaşılır. Kışlalı- Kitabı TSK nasıl karşıladı? Talay- Çok olumlu yorumlar aldım. Sanıyorum TSK mensupları da, diğer görüşlerini bize yansıtan vatandaşlar gibi bunu "Bir görevin yerine getirilmesi" olarak görüyor ve takdir ediyorlar. Teşekkürler alıyorum.
