42 yaşında, âdet düzensizliği olan bir bayanım. Menopoz öncesi dönemde olduğum söylendi. Nelere dikkat etmeliyim?
(B. A-SAMSUN)
1960''tan beri dünyada yaşlı nüfusu gittikçe artmaktadır. İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki nüfus patlaması nesline ait kadınlardan menopoza ulaşanların sayısı artmakta ve bunlar üretken dönemden üretkenlik sonrası döneme geçiş ile yüz yüze gelmektedirler. Bu hanımların özel ihtiyaçlarıyla ilgilenilmesi, geçiş dönemine hazırlanmalarına yardımcı olacak ve gelecek yıllardaki iyilik ve sağlıklı hallerini artırmak için girişimlerde bulunulması en uygun olandır.
Menopoz yumurtalıkların estrojen hormon üretiminin azalmasını takiben adetin kalıcı olarak kesilmesidir. Premenopoz (klimakterik) menopozdan hemen öncesi ile hemen sonrasına uzanan dönemdir ve genellikle 45-55 yaşları civarıdır. Kadınların çoğunda bu geçiş yaklaşık 4 yıl sürer. Bu dönem yumurtalık fonksiyonundaki değişme ile karakterizedir. Menopoz öncesi kadınlar 40''lı yaşlarında iken adet süresi uzamaya veya kısalmaya başlayabilir. Perimenopozal yıllarda yumurtalık fonksiyonlarının artıp azalması nedeni ile 1 yıl süreyle âdet görülmemesine kadar doğum kontrol yöntemlerinden birinin uygulanması gereklidir.
Perimenopozal dönem kadının sağlığını etkileyecek faktörleri danışma fırsatını getirir. Koruyucu sağlık programları uygulanmaktadır ve bunun amacı sağlıksız yaşam şekillerinin belirlenmesidir. Hastalar her yıl veya risk faktörlerine bağlı olarak hekimin belirleyeceği uygun aralıklarla muayene olmalıdır, seçilmiş Laboratuar tetkiklerini yaptırmalıdır. Perimenopozal kadınlarda yaşları gereği bazı başka hastalıklara da sıklıkla rastlanılır. Bu durumda kadın doğum uzmanı hastasını uygun branşlara yönlendirir. Bu hastalıklar çoğunlukla tiroid hastalıklar (guatr), diabet (şeker) hastalığı, meme kanseri, hipertansiyon gibi hastalıklardır.
Sağlıklı bir yaşam tarzının sağlanması tüm yaştaki kadınlar için yararlıdır. Sağlıklı yaşam tarzı, perimenopozal yaş grubunda sık görülen bazı bozuklukların riskini azaltabilir. Bu kadınlar bazı yaşam tarzı değişiklikleri yaparak hem genel sağlıklarını hem de yaşam kalitelerini arttırabilirler. Perimenopozal kadınlarda sık olan bazı sağlık koşulları sigara içimiyle ilişkilidir. Sigara içimi ile koroner damar hastalığı iki akciğer kanseri ve diğer hastalıkların ilişkisi iyi bilinmektedir. Hem kalp sağlığını arttırmak hem de osteoporoza (kemik erimesi) karşı koruyuculuk sağlamak için haftada en az üç defa 20 dakika süreyle egzersiz yapılması gerekir. İyi sağlık için egzersiz, beslenme ve kilo kontrolü kilit faktörlerdir. 40-49 yaşlardaki kadınların % 38''i, 50-59 yaşlarındaki kadınların % 52''si aşırı kiloludur. Kilo kontrolü ile ilgili bilgilere daha sonraki yazılarımızda değineceğiz.
