Kaydet
|
Sertlikten, terslikten, tenkit ve kızmaktan sakınmalıdır!
Yumuşak, uyumlu ve yapıcı olan; öfkesini yenmesini bilen kimse gönülleri her zaman kazanır, dua alır.
Evliya zatlar, nasihatlerinde, sertlik yok, terslik yok, tenkit yok ve kızmak yok diyerek bunlardan sakınmayı önemle tavsiye etmişlerdir. Sertliğin insanı uzaklaştırdığı, tersliğin muhabbeti azalttığı, ölçüsüz tenkidin gönül kırdığı ve öfkenin nice güzel işi bozduğu bir zamanda; ailede, işte ve toplumda nezaket diline muhtacız.
“Sertlik yok” demek, haksızlık karşısında susmak veya hakikatten vazgeçmek değildir. Doğruyu kaba bir dille değil, merhametle ve yumuşaklıkla anlatmaktır. Peygamber Efendimiz (sallallahü aleyhi ve sellem), “Allahü teâlâ kullarına karşı çok merhametlidir; yumuşak ve nazik davranılmasını sever” [Müslim] buyurdu. Yumuşak söz, kapalı gönülleri açar; sert söz ise en doğru nasihati bile dinlenmez hâle getirir. İnsan çoğu zaman söylenen hakikate değil, onun söylenişindeki kabalığa karşı çıkar. Müminin sözü ağırbaşlı, tavrı nazik, maksadı ıslah olmalıdır.
“Terslik yok” sözü de geçimsizliği, her meseleye karşı çıkmayı ve insanları zor durumda bırakmayı terk etmektir. Peygamber Efendimiz, “Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz” [Buhârî] buyurdu. Sürekli kusur arayan, her söze itiraz eden kimse, insanların şevkini kırar. Güzel ahlâk sahibi ise işlerin hayırlı tarafını görür, çözüm arar, yük olmaz; yük alır. Terslik yerine anlayış gösterir, inatlaşma yerine istişare eder, soğuk davranma yerine tebessüm eder.
“Tenkit yok” demek, yanlışları görmezden gelmek değildir; ayıplamak, küçük düşürmek ve kusurları teşhir etmekten sakınmaktır. Hadis-i şerifte, “Mümin, ayıplayan ve kötü söz söyleyen kimse değildir” [Tirmizî] buyuruldu. Tenkit, nefsin üstünlük duygusuyla yapılırsa yaralar; nasihat ise muhatabın iyiliği düşünülerek yapılırsa onarır. Yanlışı herkesin içinde yüzüne vurmak kolaydır; onu yalnızken güzel bir dille düzeltmeye çalışmak edep ve olgunluk ister. Maksat insanı mahcup etmek değil, hatadan kurtarmaktır.
“Kızmak yok” sözü, insanın hiç öfkelenmemesi değil; öfkelendiğinde kendisini kaybetmemesidir. Peygamber Efendimiz, “Güçlü kimse, öfke anında kendisine hâkim olandır” [Buhârî] buyurdu. Bir anlık kızgınlıkla söylenen söz, yılların dostluğunu yıkabilir; ailede açılan bir yara kolayca kapanmayabilir. Öfke geldiğinde susmak, vereceği cevabı ertelemek acizlik değil, gerçek iradedir.
Sertlikten uzak, terslikten arınmış, tenkidi nasihate çevirmiş ve öfkesini yenmiş insan; girdiği yere huzur taşır. Böyle kimseler bağırmadan anlatır, kırmadan düzeltir, zorlamadan sevdirir. Çünkü gönüller baskıyla değil, güzel ahlâkla kazanılır.
İhtiyacımız, haklı çıkmayı değil gönül yapmaya öncelik veren ahlâktır. Evde ailemize, iş yerinde arkadaşlarımıza, sabır, hüsnüzan ve birkaç güzel söz, büyüyecek nice anlaşmazlığı başlamadan bitirebilir. Güzel muamele sadaka, güler yüz ve tatlı dil ise insanın ardında bıraktığı kıymetli hatıralardandır.
