Bağ-Kur emeklilerinin çalışmaları
E.Erdem-Adana:1989 yılında yüzde 40 sakatlık ile yaşlılık sigortasından emekli oldum. Daha sonra, bir limited şirkete ortak oldum. Şirket ortaklığımdan dolayı, SSK ve Bağ-Kur''a prim ödemedim. Ancak bir yakınım yeni bir limited şirket kurdu ve Bağ-Kur emekli aylığından kesinti yapılmaya başlandı. Benim için de benzer bir sorun olur mu? Ayrıca 18 yaşından küçük çocuğun limited şirket ortağı olmasına yasal bir engel var mıdır? Eğer şirket ortağı olursa sigortalılık durumu ne olacaktır? Cevap: Bildiğiniz gibi Sosyal Sigortalar Kurumu''ndan veya başka bir sosyal güvenlik kurumundan emekli olan bir sigortalının, tekrar hizmet akdine istinaden bir işte çalışmaya başlaması halinde, sosyal güvenlik destek primi ödeyerek hem emekli aylığını alabilmekte, hem de çalışmasına devam edebilmektedir. Halbuki, Sosyal Sigortalar Kurumu, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur emeklileri, Bağ-Kur kapsamına girecek bir iş yapmaya devam eder veya başlarlar ise, bunların herhangi bir kuruma prim yatırmalarına gerek yoktur. Çalışan emeklilerin aylığında kesinti yapılır Ancak, kamuoyunda yeni sosyal güvenlik yasası olarak algılanan 4447 sayılı yasa ile Bağ-Kur emeklilerinin, bağımsız çalışmalarının devam etmesi durumunda emekli aylıklarından yüzde 10 oranında kesinti yapılması hüküm altına alınmıştır. Yasa koyucu iki kurum, emekliler için yapılan uygulamanın eşitlik ilkesine uygun düşmediğini düşünerek Bağ-Kur emekli çalışanlarına böyle bir mükellefiyet getirmiştir. Ancak SSK''dan yaşlılık aylığı almaya devam eden bir kişi, sizin gibi bir şirket ortağı olması veya başka bir şekilde bağımsız çalışması ve bundan dolayı vergi mükellefiyetine girmesine rağmen Bağ-Kur ile herhangi bir şekilde ilgilendirilmemektedir. Yani sizin limited şirket ortağı olmanızdan dolayı herhangi bir sorun yaşamanız söz konusu olmayacaktır. Akrabanız Bağ-Kur emeklisi olduğu için aylığından kesinti yapılması yoluna gidilmiştir. Bu uygulamaya da 4447 sayılı yasa ile geçilmiştir.
18 yaşından küçüklerin sigortalılığı 18 yaşından küçük çocukların limited şirket ortağı olabilmeleri için veli veya vasilerinin olması gerekmektedir. Limited şirket ortaklarının, Bağ-Kur yasasının 24. maddesine göre istisnalar hariç, zorunlu olarak Bağ-Kur sigortalısı olması gerekiyor. Ancak 18 yaşından küçükler Bağ-Kur kanunun 24. maddesinin II/a fıkrasına göre sigortalı sayılmamaktadırlar. Madde de açıkça 18 yaşını doldurmamış olanlar dediği için, evlilik veya mahkeme kararıyla reşit olanlarda 18 yaşını ikmâl etmeden Bağ-Kur sigortasına girmeleri mümkün değildir. Bu kişilerin prim ödemeleri halinde hizmetleri iptal edilecektir. Ancak bunlara önceden verilen, Bağ-Kur numaraları ve basamakları, iptal edilememekte ve daha sonra bu numara ile basamak üzerinden işlem yapılmaktadır.
Yani, 18 yaşından önce şirket ortağı olan kişiler, herhangi bir kuruma sigorta primi ödemeyecekler, 18 yaşlarını ikmâl ettikten sonra şirket ortaklığı devam ediyorsa Bağ-Kur sigortalısı olacaklardır.
Kısa soru-cevaplar * Serdar Alkandurur-Kandıra: 4447 sayılı yasanın yürürlük tarihinde,19 yıldan fazla sigortalılık süreniz olduğu için en az 5 bin 150 gün prim ödemesi ile 50 yaşınızı ikmâl edeceğiniz tarihte emekli olmaya hak kazanacaksınız. Askerlik borçlanması 616 sayılı kararname ile değiştiği için borçlanma ile sigorta başlangıcınızı geriye götüremezsiniz.
* Adnan Yeşiltepe-Vefa: İsteğe bağlı sigortaya giriş tarihinizden itibaren en az 42 ay prim ödemeniz gerekmektedir. Bu takdirde SSK''dan emekli olmaya hak kazanacaksınız. Yeni sosyal güvenlik yasasının yürürlük tarihinde 22 yıldan az sigortalılık süreniz olduğu için, 46 yaşınızı tamamlayacağınız tarihte yaşlılık aylığını hak edeceksiniz.
* Necati Elden-İzmir: Askerlik borçlanması dışında geriye dönük borçlanma yapamazsınız. Toplam hizmet sürenizi 56 yaşınızı ikmâl edeceğiniz tarihe kadar 15 yıla çıkarırsanız, Bağ-Kur kısmi yaşlılık aylığına hak kazanacaksınız.
* Hüseyin Atalay-Uşak: Prim ödeme gün sayınızı 5 bin güne tamamlayacağınız tarihte, emekli olmaya hak kazanacaksınız. Sigorta başlangıcınız eski olduğu için yaş haddinden etkilenmiyorsunuz.
* Ahmet Kozan-Ilgaz: Yeni yasanın yürürlük tarihinde 23 yıldan fazla sigortalılık süreniz olduğu için yaş haddi uygulamasına girmiyorsunuz. 25 yıllık sigortalılık sürenizin tamamlanacağı Haziran 2001''de emekli olmaya hak kazanacaksınız. Son yıllarda prim ödemeye devam etmiş olsaydınız elbette aylığınız yüksek olacaktı.
